سیستمی شدن انتخاب صادرکنندگان نمونه؛ راهی برای ارزیابی عادلانه و کاهش دخالت سلیقه‌ای
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، ضمن تشریح جزئیات فرایند انتخاب صادرکنندگان نمونه ملی، بر الکترونیکی شدن کامل این ارزیابی‌ها تأکید کرد. وی این رویکرد سیستمی را گامی مهم در جهت حذف دخالت‌های سلیقه‌ای و افزایش شفافیت در فرآیند ارزیابی‌ها برشمرد و افزود: در ارزیابی اخیر، ۴۳ شرکت شایسته دریافت عنوان صادرکننده نمونه ملی و ۱۳ شرکت نیز به عنوان صادرکننده ممتاز ملی انتخاب و معرفی شدند.
دهقان دهنوی، که معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز هست، در نشست خبری مربوط به برنامه‌های روز ملی صادرات، این روز را فرصتی مغتنم برای تجلیل از فعالان عرصه صادرات، برجسته ساختن چالش‌ها و موانع پیش روی این بخش و همچنین ارائه راهکارهای مؤثر برای توسعه صادرات غیرنفتی کشور دانست. وی ۲۹ مهر ماه را به عنوان روز ملی صادرات تعیین شده و هدف از آن را فراهم آوردن بستری برای هم‌اندیشی میان دستگاه‌های دولتی و بخش خصوصی جهت هموار کردن مسیر رشد صادرات غیرنفتی عنوان کرد.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به گسترش برنامه‌های روز ملی صادرات از سال گذشته به یک هفته کاری، تصریح کرد: ماهیت چندبعدی توسعه صادرات و تأثیرپذیری آن از عملکرد دستگاه‌های مختلف، ضرورت مشارکت و هماهنگی همگانی را ایجاب می‌کند. برنامه‌های امسال بر همکاری میان دستگاه‌های ذی‌ربط و پیشبرد اهداف صادراتی تمرکز دارند.
با توجه به شرایط اقتصادی حاکم و اهمیت رو به افزایش ارزآوری ناشی از صادرات، سازمان توسعه تجارت در ماه‌های اخیر تلاش‌های گسترده‌ای را برای فعال‌سازی ظرفیت‌های بالقوه در جهت جبران محدودیت‌های تجاری انجام داده است. وزارتخانه‌هایی نظیر راه و شهرسازی و سایر نهادهای مسئول نیز در این راستا اقدامات ارزنده‌ای را به سرانجام رسانده‌اند. امسال، تلاش شده است تا بخش قابل توجهی از برنامه‌های روز ملی صادرات با میزبانی و مشارکت فعال دستگاه‌های مرتبط برگزار گردد تا ضمن تقدیر از زحمات آن‌ها، زمینه برای رفع موانع صادراتی و همکاری‌های گسترده‌تر فراهم شود.
محورهای برنامه‌های امسال شامل برگزاری رویدادهایی با موضوع «تجارت ارزش‌آفرین از طریق صادرات کالاها و خدمات دانش‌بنیان» با مشارکت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری است. همچنین، در بخش صادرات خدمات فنی و مهندسی، از وزارت راه و شهرسازی و وزارت نیرو دعوت به عمل آمده است. بررسی نقش شرکت‌های مدیریت صادرات (EMC) با همکاری اتاق بازرگانی تهران به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی توسعه صادرات، از دیگر برنامه‌های این هفته است. در حوزه قانون‌گذاری نیز، موضوع جهش صادرات و قوانین مرتبط با آن با حضور رؤسای کمیسیون‌های مجلس شورای اسلامی مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت تا موانع قانونی پیش روی صادرکنندگان به مسئولان مربوطه منتقل شود.
تسهیلگری در فرآیندهای صادراتی، تقدیر از صادرکنندگانی که در ایفای تعهدات ارزی عملکرد درخشانی داشته‌اند، تقویت نقش تشکل‌های تخصصی و برگزاری رویدادهای تجاری از دیگر محورهای مورد توجه در این برنامه‌ها است. همچنین، دیپلماسی تجاری با همکاری و مشارکت وزارت امور خارجه پیگیری خواهد شد.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران بر اهمیت ایفای تعهدات ارزی توسط صادرکنندگان تأکید کرد و بیان داشت: صادرات نقش حیاتی در افزایش تولید ناخالص داخلی و تقویت اقتصاد ملی ایفا می‌کند و فعالان این حوزه، به‌ویژه آن دسته از صادرکنندگانی که ارز حاصل از صادرات خود را به طور کامل بازگردانده و تعهدات ارزی را به نحو احسن انجام می‌دهند، شایسته تقدیر فراوان هستند. در برنامه‌های امسال، تلاش بر آن است تا از این صادرکنندگان نمونه قدردانی شده و نقش مؤثر آن‌ها در خدمت به اقتصاد کشور برجسته شود.
نقش تشکل‌های بخش خصوصی در پیشبرد اهداف صادراتی نیز از دیگر موضوعاتی بود که مورد اشاره قرار گرفت. اتاق بازرگانی ایران و تشکل‌های صادراتی در نظر دارند برنامه‌هایی را برای تقویت مشارکت فعالان اقتصادی در این حوزه پیش‌بینی کنند. انتظار می‌رود با گسترش همکاری میان بخش خصوصی و نهادهای اجرایی، پتانسیل‌های صادراتی کشور بیش از پیش شکوفا شود.
در خصوص روند انتخاب صادرکنندگان نمونه ملی، دهقان دهنوی به فراخوانی اشاره کرد که طی آن ۳۶۵ شرکت برای حضور در این فرایند اعلام آمادگی کردند. پس از بررسی دقیق پرونده‌ها و ارزیابی‌های کارشناسانه، ۴۳ شرکت به عنوان صادرکننده نمونه ملی و ۱۳ شرکت به عنوان صادرکننده ممتاز ملی برگزیده شدند. وی تأکید کرد که فرایند امسال به صورت سیستمی انجام شده و این اقدام، امکان ارزیابی بر اساس معیارهای مشخص و امتیازبندی‌شده را فراهم کرده است.
معیار انتخاب صادرکنندگان ممتاز، کسب عنوان صادرکننده نمونه برای سه سال متوالی است. برای انتخاب صادرکنندگان مدال‌آور، معیار بالاتری در نظر گرفته شده و شرکت‌ها باید سه دوره متوالی عنوان صادرکننده ممتاز را احراز کرده باشند. در کنار صادرکنندگان نمونه و ممتاز، از فعالان و مجموعه‌های مرتبط با صادرات در حوزه‌های تعاونی‌ها، مناطق آزاد و بخش‌های تخصصی نیز تقدیر خواهد شد. برای نخستین بار، یک سازمان دولتی به عنوان «سازمان حامی صادرات» معرفی می‌شود که به سازمانی اختصاص می‌یابد که بیشترین نقش و حمایت را در حوزه فعالیت خود از صادرات داشته باشد.
دهقان دهنوی در پایان بر ضرورت ارتقاء جایگاه صادرات در فرهنگ اقتصادی کشور تأکید کرد و رسانه‌ها را در ترویج فرهنگ صادرات و معرفی جایگاه صادرکنندگان، نقش‌آفرین دانست. وی خاطرنشان کرد: تولیدکننده‌ای که محصولات خود را علاوه بر بازارهای داخلی، در عرصه جهانی نیز عرضه می‌کند، از توانایی بیشتری در رقابت‌پذیری، رعایت استانداردهای بین‌المللی، بازاریابی و شناخت بازارهای جهانی برخوردار است. صادرات، به عنوان یکی از موتورهای محرک اقتصاد، نقش ویژه‌ای در ارزآوری و توسعه ظرفیت‌های تولیدی ایفا می‌کند و باید مورد توجه ویژه قرار گیرد. حمایت از صادرکنندگان و رفع موانع فعالیت آن‌ها، زمینه را برای حضور گسترده‌تر بنگاه‌های اقتصادی ایرانی در بازارهای جهانی فراهم می‌سازد و در شرایط کنونی، همکاری تمام دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی برای تقویت صادرات غیرنفتی و جبران محدودیت‌های موجود، امری ضروری است.