تحول نظام مالیاتی؛ از داده‌محوری تا مبارزه هوشمند با فرار مالیاتی
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، سید محمدهادی سبحانیان، رئیس‌کل سازمان امور مالیاتی کشور، در نشستی با حضور اساتید و صاحب‌نظران اقتصادی، ضمن ارائه گزارشی از دستاوردها، چالش‌ها و برنامه‌های تحولی نظام مالیاتی، ضرورت پیاده‌سازی رویکرد داده‌محور را مورد تاکید قرار داد.
سبحانیان دو هدف اصلی سازمان را «تأمین عادلانه بودجه دولت» و «کاهش اصطکاک و بهبود تجربه مؤدیان» عنوان کرد و راهبرد کلیدی سازمان را گذار از شیوه‌های سنتی به نظام مدرن مالیاتی از طریق سیستمی کردن محاسبات و کاهش حداکثری مداخلات انسانی برشمرد.
وی با اشاره به موفقیت‌های حاصل از هوشمندسازی فرآیندها، اعلام کرد که سهم رسیدگی‌های ممیزمحور به اظهارنامه‌های اشخاص حقیقی از حدود ۲۳ درصد در سال ۱۴۰۰ به نیم درصد کاهش یافته و این رقم برای اشخاص حقوقی نیز از ۶۶ درصد در سال ۱۴۰۲ به ۱۴ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این تحول در سامانه مؤدیان و تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم صورت پذیرفته است.
رئیس سازمان امور مالیاتی با تأکید بر استفاده از ظرفیت تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم برای ساده‌سازی تکالیف مشاغل و تعیین مالیات مقطوع بر اساس داده‌های سیستمی، اعلام کرد که سهم اعتبارات مالیاتی مستند به صورتحساب کاغذی در اظهارنامه‌های ارزش افزوده در زمستان ۱۴۰۲ به صفر رسیده که نشان‌دهنده جمع شدن بساط فاکتورهای کاغذی است.
در راستای مبارزه هوشمند با فرار مالیاتی، معاون وزیر اقتصاد به بهره‌گیری از الگوریتم‌های داده‌محور و تحلیل الگوهای تراکنش برای پیشگیری از تخلف اشاره کرد. راه‌اندازی سامانه «افشای داوطلبانه» به مؤدیان امکان اصلاح اشتباهات اظهارنامه پیش از جریمه را می‌دهد. وی همچنین به شناسایی و پیگیری قانونی انحرافات برخی مؤدیان، مانند پزشکان متخصص، طلافروشان و واحدهای صنفی متخلف اشاره کرد.
سبحانیان افزود که در آستانه اجرای قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی، ساماندهی حساب‌های غیرتجاری و احراز منشأ واریزهای کلان با اسناد معتبر در دستور کار قرار گرفته است.
در ادامه، وی به حمایت از نقدینگی و سرمایه در گردش بنگاه‌های اقتصادی اشاره کرد و رشد ۷۵ درصدی استرداد مالیات در نیمه نخست امسال نسبت به سال قبل را نشان‌دهنده این حمایت دانست. همچنین، لایحه ساماندهی معافیت‌های غیرهدفمند تدوین شده و در تلاش برای اصلاح این معافیت‌ها هستیم.
رئیس‌کل سازمان امور مالیاتی، نظام مطلوب مالیات‌ستانی را مالیات بر مجموع درآمد دانست که نیازمند بستر قانونی است و با توجه به کاهش فاصله نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی (GDP) با میانگین‌های جهانی، پیگیری این لایحه را ضروری خواند. اجرای طرح «نشان‌دار کردن مالیات» و اعطای حق انتخاب پروژه‌های عمومی به مؤدیان حقیقی نیز به عنوان گامی مؤثر در جهت شفافیت و تقویت اعتماد عمومی معرفی شد.
در پایان، سبحانیان بر اهمیت ارتقای فرهنگ مالیاتی از دوران مدرسه تاکید کرد و از ظرفیت تولیدات فرهنگی و تعامل سازنده با رسانه‌ها در این زمینه بهره گرفته خواهد شد.