شانس دروازه‌بان ایرانی برای توپ طلای آسیا؛ غلبه بر کلیشه‌ها و تاریخ
به گزارش بخش ورزشی وبانگاه، انتخابات بهترین‌های فوتبال آسیا برای سال ۲۰۲۶ با اعلام نامزدهای نهایی در رشته‌های مختلف، بار دیگر توجهات را به سمت خود جلب کرده است. در این میان، حضور چهره‌های ایرانی در میان برترین‌ها، از جمله مرضیه جعفری برای بهترین مربی فوتبال زنان و دو مدعی ایرانی برای جایزه مرد سال فوتسال آسیا، خبرساز بوده است. با این حال، اما جوایز اصلی مانند بهترین بازیکن، مربی، باشگاه و تیم ملی همواره بیشترین اهمیت را داشته‌اند.
از سال ۱۹۹۶ که اهدای رسمی جوایز در قاره آسیا با پروتکل مشخص آغاز شد، تنها چهار فوتبالیست ایرانی موفق به کسب توپ طلای مرد سال آسیا شده‌اند. خداداد عزیزی در سال ۱۹۹۶، علی دایی در ۱۹۹۹، مهدی مهدوی‌کیا در ۲۰۰۳ و علی کریمی در سال ۲۰۰۴، نام‌هایی هستند که این افتخار را کسب کرده‌اند. پیش از این تاریخ رسمی، جوایزی مشابه نیز به بازیکنان ایرانی اهدا شده بود، از جمله توپ طلای بهترین بازیکن سال به ابراهیم آشتیانی پس از جام ملت‌های ۱۹۷۲ آسیا و علی دایی در سال ۱۹۹۳.
پس از سال ۲۰۰۴، فوتبال ایران دیگر رنگ توپ طلای آسیا را به خود ندید. در سال‌هایی، بازیکنان شاغل در اروپا از این رقابت‌ها محروم می‌شدند و در مواردی نیز، بازیکنان ایرانی با وجود شایستگی و قرار گرفتن در جمع سه نامزد نهایی، نادیده گرفته شدند. آخرین مورد این اتفاق به سال ۲۰۱۸ بازمی‌گردد که علیرضا بیرانوند، علیرغم عملکرد درخشان در جام جهانی و رسیدن به فینال لیگ قهرمانان آسیا با پرسپولیس، توپ طلا را به عبدالکریم حسن قطری واگذار کرد.
در سال‌های اخیر، ستاره‌های فوتبال کشورهای عربی مانند اکرم عفیف و سالم الدوساری بارها این جایزه را کسب کرده‌اند. در دوره کنونی نیز، سالم الدوساری و فراس البریکان، دو ستاره تیم الهلال و الاهلی عربستان، رقبای اصلی بیرانوند محسوب می‌شوند. هرچند این دو بازیکن نیز مانند بیرانوند در جام جهانی حضور داشته و در لیگ قهرمانان آسیا درخشیده‌اند، اما عملکرد نه چندان مطلوب بیرانوند در لیگ نخبگان آسیا با تراکتور و نمایش او در فیفادی اخیر، شانس او را نسبت به سال ۲۰۱۸ به مراتب کمتر کرده است.
اما اصلی‌ترین مانع پیش روی بیرانوند و سایر دروازه‌بان‌ها برای رسیدن به توپ طلا، پست بازی آن‌هاست. از زمان تاسیس جایزه توپ طلا توسط مجله فرانس فوتبال در سال ۱۹۵۶ و حتی پس از آن که فیفا نیز جوایز خود را برگزار کرد، تنها یک دروازه‌بان در تاریخ موفق به کسب این جایزه معتبر شده است: لِو یاشین، اسطوره فوتبال شوروی سابق، در سال ۱۹۶۴. پیش از او و پس از او، هیچ دروازه‌بانی، حتی الیور کان که به تنهایی آلمان را تا فینال جام جهانی ۲۰۰۲ هدایت کرد، نتوانست به این افتخار دست یابد. دروازه‌بانان بزرگی چون داسایف، مانوئل نویر، دینو زوف و بوفون نیز با وجود قهرمانی در جام جهانی، لیگ قهرمانان اروپا و لیگ‌های داخلی، هرگز شانسی برای دریافت توپ طلا نداشتند.
در قاره آسیا نیز، با وجود ۴ سهمیه ایران از توپ طلا، تاکنون هیچ دروازه‌بانی موفق به کسب این جایزه نشده است. دلیل این امر را می‌توان به ماهیت ورزش فوتبال نسبت داد؛ جایی که مهاجمان و گلزنان همواره بیشتر به چشم می‌آیند، مشهورتر، محبوب‌تر و از نظر مالی ثروتمندتر از سایر بازیکنان هستند. حتی بازیکنان بزرگی مانند اینیستا یا ژاوی نیز در مقایسه با مهاجمان گلزن، شانس کمتری برای دیده شدن و دریافت جوایز فردی دارند. این کلیشه و تاریخ نشان می‌دهد که مسیر علیرضا بیرانوند برای شکستن این طلسم ۲۲ ساله و دستیابی به توپ طلای آسیا، بیش از هر چیز، نبردی با ساختار و نگاه غالب فوتبال جهان خواهد بود.