به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از قم، حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی در مراسم چهل‌ونهمین سالگرد شهادت علامه مجاهد سیدمصطفی خمینی(ره) که با حضور جمعی از علما، اساتید و طلاب حوزه‌های علمیه در مجتمع فرهنگی یادگار امام(ره) قم برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازشناسی ابعاد گوناگون شخصیتی و علمی این عالم شهید، اظهار کرد: برای شناخت شهید سیدمصطفی خمینی(ره) باید دو بُعد اساسی را مورد بررسی قرار داد؛ نخست، شخصیت علمی، اخلاقی و سیاسی ایشان و دوم، جایگاه علمی و اندیشه‌های تفسیری وی. سالگرد شهادت این عالم مجاهد فرصتی ارزشمند برای بازخوانی این دو بُعد و شناخت دقیق‌تر جایگاه ایشان در تاریخ معاصر حوزه‌های علمیه و انقلاب اسلامی است.
وی با اشاره به ویژگی‌های نهضت امام خمینی(ره) در تاریخ معاصر افزود: حرکت امام راحل حرکتی بدیع، کم‌سابقه و برخوردار از افقی متفاوت بود. پس از ارتحال آیت‌الله‌العظمی بروجردی(ره)، امام خمینی(ره) با تمام ایمان، معرفت و اعتقاد خود به میدان آمد؛ زیرا بر این باور بود که اسلام، با وجود برخورداری از ظرفیت‌های اصیل الهی و تعالیم عمیق وحیانی، در غربت و انزوا قرار گرفته است.
جوادی آملی ادامه داد: امام خمینی(ره) معتقد بود اسلام از ظرفیت لازم برای ایستادگی در برابر استکبار، کنار زدن استبداد و تأسیس نظامی مبتنی بر آموزه‌های وحیانی و فقه امامیه برخوردار است. از نگاه ایشان، اسلام صرفاً مجموعه‌ای از آموزه‌های فردی و عبادی نیست، بلکه می‌تواند در عرصه‌های اجتماعی، سیاسی و حکمرانی نیز حضور مؤثر داشته باشد و جامعه را بر پایه تعالیم الهی اداره کند.
امام خمینی(ره) و عبور از مبارزه سیاسی به سوی تشکیل حکومت اسلامی
وی با اشاره به فضای فکری حوزه‌های علمیه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بیان کرد: در حوزه‌های علمیه قم و نجف، شناخت‌هایی درباره ظرفیت‌های اسلام و مبانی فقهی آن وجود داشت، اما این شناخت‌ها هنوز در همه بخش‌ها به باوری راسخ درباره امکان تشکیل حکومت اسلامی تبدیل نشده بود.
این استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: بسیاری از افراد با مبارزه علیه استبداد و استکبار همراه بودند و ضرورت مقابله با ظلم را درک می‌کردند، اما تأسیس حکومتی بر پایه منابع وحیانی و آموزه‌های مکتب تشیع، برای شمار قابل توجهی از آنان چندان قابل تصور نبود. در چنین شرایطی، امام خمینی(ره) از همان آغاز نهضت، افقی فراتر از مبارزه سیاسی صرف را دنبال می‌کرد و بر این باور بود که اسلام باید در عرصه حکمرانی و اداره جامعه حضور پیدا کند.
وی تصریح کرد: تحقق چنین اندیشه‌ای به فداکاری، صلابت، اراده‌ای استوار و برخورداری از ایمانی عمیق نیاز داشت. امام خمینی(ره) با چنین نگرشی مسیر انقلاب اسلامی را پیش برد و برای تحقق اندیشه‌ای تلاش کرد که بر اساس آن، آموزه‌های دینی می‌توانند مبنای اداره جامعه و تشکیل نظام سیاسی قرار گیرند.
جوادی آملی با اشاره به جایگاه نظریه ولایت فقیه در اندیشه سیاسی شیعه گفت: پیش از امام خمینی(ره) نیز در بخش‌هایی از میراث فقهی شیعه درباره ولایت فقیه بحث شده بود، اما قلمرو این بحث غالباً در محدوده امور حسبیه مطرح می‌شد و زمینه‌های فکری و اجتماعی لازم برای حضور گسترده آن در عرصه حکمرانی به‌طور کامل فراهم نبود.
وی افزود: امام خمینی(ره) این اندیشه را به سطح تأسیس و اداره حکومت اسلامی ارتقا داد و بر ضرورت تبیین و تحقق آموزه‌های وحیانی در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی تأکید کرد. این تحول فکری، یکی از ابعاد مهم حرکت امام راحل بود که شناخت آن برای درک ماهیت انقلاب اسلامی و مبانی فکری آن ضرورت دارد.
اندیشه جهانی امام راحل و ضرورت بازشناسی نقش شهید مصطفی خمینی(ره)
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه اندیشه امام خمینی(ره) به جغرافیای خاصی محدود نبود، اظهار کرد: اندیشه امام راحل از افقی جهانی برخوردار بود و به مسائل و تحولات یک منطقه یا جامعه خاص محدود نمی‌شد. این نگاه همچنان در جهان اثرگذار است و برای شناخت درست ابعاد آن، باید نقش شخصیت‌هایی را که در انتقال، تبیین و بازتاب این اندیشه سهم داشتند، به‌دقت بررسی کرد.
وی شهید سیدمصطفی خمینی(ره) را از جمله شخصیت‌های مهم در این زمینه دانست و گفت: یکی از ویژگی‌های ممتاز شهید مصطفی خمینی(ره)، قرابت و همجواری ایشان با امام خمینی(ره) بود. این نزدیکی، زمینه شناخت مستقیم ابعاد مختلف اندیشه، منش، رفتار و مواضع امام را برای وی فراهم کرده بود.
جوادی آملی تأکید کرد: شهید مصطفی خمینی(ره) صرفاً ناقل دیدگاه‌ها و اندیشه‌های امام نبود، بلکه بسیاری از ویژگی‌های علمی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی ایشان در وجود این عالم شهید تجلی یافته بود. شهامت، شجاعت، ولایت‌مداری، صلابت، برخورداری از اخلاق اسلامی و توجه به سلوک الهی، در کنار توانمندی‌های علمی، از جمله ویژگی‌های برجسته شخصیت وی به شمار می‌رفت.
وی ادامه داد: شهید مصطفی خمینی(ره) در شرایط دشوار مبارزه و تبعید، اندیشه‌های امام را به‌خوبی درک کرد و در مسیر تحقق اهداف ایشان نقش‌آفرینی داشت. شناخت این شخصیت، تنها با بررسی آثار علمی او امکان‌پذیر نیست، بلکه باید ابعاد اخلاقی، سیاسی، اجتماعی و مبارزاتی وی نیز مورد توجه قرار گیرد.
جایگاه علمی شهید مصطفی خمینی(ره) در حوزه‌های علمیه قم و نجف
جوادی آملی با اشاره به جایگاه علمی شهید مصطفی خمینی(ره) بیان کرد: ایشان در سنین جوانی به مرتبه‌ای از دانش و توانمندی علمی دست یافت که حوزه‌های علمیه قم و نجف را تحت تأثیر قرار می‌داد. وی در دانش‌هایی همچون فقه و اصول، حکمت، فلسفه، عرفان و تفسیر به مراتب بالایی رسید و توانست در کنار استادان و بزرگان حوزه علمیه نجف، جایگاه علمی خود را تثبیت کند.
وی افزود: دوره حدود دوازده‌ساله حضور شهید مصطفی خمینی(ره) در نجف، یکی از مقاطع مهم شکوفایی علمی و عملی این شخصیت به شمار می‌رود؛ با این حال، ابعاد گوناگون این دوره و آثار و نتایج آن هنوز به‌درستی شناخته نشده است و بررسی عمیق‌تر آن می‌تواند به شناخت بهتر جایگاه علمی و مبارزاتی وی کمک کند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به جامعیت شخصیتی شهید مصطفی خمینی(ره) خاطرنشان کرد: ایشان در کنار برخورداری از دانش گسترده، از عقل نظری و عقل عملی نیز بهره‌مند بود و توانست در عرصه‌های مختلف علمی و اجتماعی، شجاعت، تدبیر و قدرت موضع‌گیری در برابر ظلم و استبداد را نشان دهد.
وی اظهار کرد: جمع میان دانش گسترده، قدرت تحلیل، شجاعت در موضع‌گیری و برخورداری از بینش عملی، از ویژگی‌هایی بود که شخصیت شهید مصطفی خمینی(ره) را متمایز می‌کرد. ازاین‌رو، بررسی زندگی و اندیشه‌های وی باید به‌گونه‌ای انجام شود که پیوند میان ابعاد علمی، اخلاقی و سیاسی شخصیت او نیز آشکار شود.
شهید مصطفی خمینی(ره)؛ حلقه‌ای مهم در انتقال اندیشه‌های امام به حوزه و جریان مبارزه
جوادی آملی با اشاره به نقش شهید مصطفی خمینی(ره) در کنار امام خمینی(ره) گفت: ایشان در تبیین و انتقال اندیشه‌های امام به حوزه‌های علمیه، مبارزان و علاقه‌مندان انقلاب اسلامی در داخل و خارج از کشور، نقشی مهم بر عهده داشت.
وی افزود: شناخت دقیق این نقش، نیازمند بررسی آثار علمی، دیدگاه‌ها، مواضع و روایت‌های مرتبط با آن دوره تاریخی است. باید روشن شود که شهید مصطفی خمینی(ره) چگونه در کنار امام راحل، در انتقال اندیشه‌های ایشان و تبیین اهداف نهضت اسلامی نقش‌آفرینی کرد و چه ظرفیت‌هایی در شخصیت علمی و سیاسی وی برای این مأموریت وجود داشت
این استاد حوزه علمیه همچنین با اشاره به ضرورت بازشناسی نقش مرحوم سیداحمد خمینی(ره) در همراهی با امام راحل اظهار کرد: نقش مرحوم سیداحمد خمینی(ره) در سال‌های پس از شهادت شهید مصطفی خمینی(ره)، به‌ویژه در همراهی با امام و مدیریت امور بیت ایشان، از موضوعاتی است که به بررسی و بازشناسی بیشتری نیاز دارد.
وی خاطرنشان کرد: فعالیت‌ها، مسئولیت‌ها و دشواری‌هایی که مرحوم سیداحمد خمینی(ره) در کنار امام خمینی(ره) تحمل کرد، بخشی از تاریخ نهضت اسلامی است که باید با نگاهی دقیق‌تر مورد بررسی قرار گیرد تا ابعاد مختلف نقش‌آفرینی شخصیت‌های نزدیک به امام در دوره‌های گوناگون مبارزه و پس از آن روشن شود.
تفسیر المیزان و جایگاه قرآن در عرصه‌های علمی، اجتماعی و سیاسی
جوادی آملی در ادامه سخنان خود با اشاره به جایگاه تفسیر قرآن در اندیشه علامه طباطبایی(ره) اظهار کرد: تفسیر المیزان از جمله آثار مهمی است که جایگاه قرآن را در عرصه‌های گوناگون علمی، اجتماعی، سیاسی و حکمرانی برجسته کرده و ظرفیت‌های معارف قرآنی را برای پاسخ‌گویی به مسائل مختلف مورد توجه قرار داده است.
وی با اشاره به شناخت عمیق علامه طباطبایی(ره) از شرایط فکری و فرهنگی دوران خود افزود: علامه با آگاهی از جریان‌های فکری مؤثر در جامعه، از جمله جریان‌های الحادی و کمونیستی، اندیشه‌های فلسفی غرب و آثار تفسیری اهل سنت، به مسائل مهم عصر خود توجه داشت و در مواجهه علمی با این جریان‌ها، از ظرفیت‌های معرفتی و تفسیری قرآن بهره می‌گرفت.
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت بررسی تطبیقی آثار تفسیری علامه طباطبایی(ره) و شهید مصطفی خمینی(ره) بیان کرد: شایسته است محققان و مفسران امروز، میان تفسیر علامه طباطبایی(ره) و آثار تفسیری شهید مصطفی خمینی(ره)، مقایسه‌ای علمی، دقیق و روشمند انجام دهند.
وی ادامه داد: چنین پژوهشی می‌تواند ظرفیت‌های موجود در این دو میراث تفسیری را بهتر آشکار کند، زمینه شناخت عمیق‌تر دیدگاه‌های این دو شخصیت را فراهم آورد و به رشد و توسعه دانش تفسیر قرآن کمک کند.
شناخت حقیقت قرآن؛ پیش‌نیاز ورود به عرصه تفسیر
جوادی آملی در ادامه با تأکید بر ضرورت شناخت عمیق قرآن برای ورود به عرصه تفسیر اظهار کرد: ورود به عرصه تفسیر قرآن، نیازمند شناخت عمیق حقیقت این کتاب الهی است. مفسر پیش از آنکه قلم به دست بگیرد و به تفسیر آیات بپردازد، باید بداند با چه حقیقت عظیمی روبه‌روست و چه جایگاهی را در مسیر شناخت و تبیین کلام الهی بر عهده دارد.
وی تصریح کرد: قرآن کریم را نمی‌توان با دیگر متون علمی و فلسفی در یک سطح قرار داد؛ زیرا قرآن کلام خداوند است و فهم ابعاد و معارف آن، به معرفت عمیق، آمادگی علمی و معنوی و بهره‌مندی از هدایت الهی نیاز دارد.
این استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: مفسر قرآن باید پیش از ورود به مباحث تفسیری، جایگاه و عظمت این کتاب الهی را درک کند و با آمادگی لازم علمی و معنوی به سراغ آیات برود. توجه به این حقیقت، در کنار بهره‌گیری از دانش و روش‌های علمی، می‌تواند زمینه فهم عمیق‌تر معارف قرآن و ارائه تفسیری شایسته از کلام الهی را فراهم سازد.
جوادی آملی با تأکید بر ضرورت شناخت عمیق و جامع معارف قرآن کریم اظهار کرد: قرآن کریم از ظرفیت‌های گسترده‌ای برای پاسخ‌گویی به مسائل گوناگون بشری برخوردار است و شناخت این ظرفیت‌ها نباید به مباحث متداول علوم حوزوی، ادبیات، لغت، قرائت و مباحث فلسفی و عرفانی محدود شود؛ بلکه لازم است ابعاد مختلف معارف این کتاب آسمانی با بهره‌گیری از روش‌های علمی و دستاوردهای رشته‌های گوناگون مورد بررسی قرار گیرد.
عظمت معارف قرآن و ضرورت خضوع علمی در برابر کلام الهی
جوادی آملی با اشاره به دیدگاه‌های تفسیری شهید آیت‌الله سیدمصطفی خمینی(ره) اظهار کرد: شهید مصطفی خمینی(ره) در مقدمه تفسیر خود بر عظمت، گستردگی و عمق معارف قرآن کریم تأکید می‌کند و یادآور می‌شود که ورود به عرصه تفسیر کلام الهی، کاری نیست که هر فردی صرفاً با اتکا به دانش متعارف و معلومات معمول خود بتواند از عهده آن برآید.
وی افزود: این نگاه، بیانگر شناخت عمیق آن عالم شهید از جایگاه رفیع قرآن کریم و ضرورت برخورداری از خضوع علمی در برابر کلام الهی است. تفسیر قرآن، افزون بر دانش‌های مقدماتی و تخصصی، به معرفت عمیق، فهم دقیق و شناخت گسترده‌ای از معارف الهی نیاز دارد و مفسر باید با درک جایگاه قرآن، از ورود سطحی و محدود به آیات آن پرهیز کند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به روایات مربوط به مراتب و لایه‌های معارف قرآن خاطرنشان کرد: بر اساس این روایات، قرآن کریم از مراتب مختلفی برخوردار است که از عبارت و اشارت تا لطایف و حقایق را دربرمی‌گیرد. دستیابی به این مراتب معرفتی، صرفاً با فهم ظاهری آیات امکان‌پذیر نیست و به دانش، بینش و معرفتی فراتر از دریافت‌های ابتدایی نیاز دارد.
وی ادامه داد: ازاین‌رو، مفسر قرآن باید در کنار برخورداری از دانش‌های ادبی، لغوی و سایر علوم مورد نیاز تفسیر، از شناخت عمیق معارف توحیدی و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) نیز بهره‌مند باشد. چنین شناختی می‌تواند زمینه فهم دقیق‌تر و عمیق‌تر آیات الهی را فراهم کند و ابعاد گسترده‌تری از معارف قرآن را در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
قرآن کریم؛ منبعی جامع برای پاسخ‌گویی به مسائل گوناگون بشری
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر گستردگی قلمرو معارف قرآن کریم بیان کرد: ظرفیت‌های این کتاب آسمانی به موضوعات رایج در علوم حوزوی محدود نیست و جامعیت قرآن را نمی‌توان صرفاً در بررسی رسم‌الخط، قرائت، لغت یا مباحث فلسفی و عرفانی خلاصه کرد.
وی افزود: قرآن کریم ظرفیت‌های گسترده‌ای در زمینه‌های مختلف معرفتی و علمی دارد که شناخت و تبیین آنها می‌تواند افق‌های تازه‌ای را پیش روی مطالعات قرآنی بگشاید. این ظرفیت‌ها، علاوه بر مباحث اعتقادی و اخلاقی، حوزه‌هایی از علوم انسانی و موضوعاتی همچون جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و همچنین عرصه‌هایی مانند زیست‌شناسی، زمین‌شناسی و نجوم را نیز دربرمی‌گیرد که باید با رویکردی علمی و پژوهش‌محور مورد مطالعه قرار گیرند.
جوادی آملی خاطرنشان کرد: قرآن کریم بارها انسان را به مشاهده، تفکر و تأمل در آفرینش دعوت می‌کند و توجه به نشانه‌های الهی در جهان هستی را مورد تأکید قرار می‌دهد. بر همین اساس، در کنار رویکردهای فلسفی و عقلی، ضروری است از دستاوردهای علوم تجربی نیز برای بررسی و تبیین ابعاد مختلف آیات قرآن بهره گرفته شود.
وی تصریح کرد: بهره‌گیری از روش‌های علمی و دستاوردهای رشته‌های گوناگون، در صورتی که با دقت روش‌شناختی و توجه به اقتضائات تفسیر قرآن همراه باشد، می‌تواند زمینه شناخت بهتر ظرفیت‌های معرفتی این کتاب آسمانی را فراهم آورد و ابعاد تازه‌ای از ارتباط میان معارف قرآنی و واقعیت‌های جهان هستی را پیش روی محققان قرار دهد.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به ضرورت گسترش مطالعات میان‌رشته‌ای در حوزه قرآن‌پژوهی گفت: پیوند میان معارف قرآنی و دانش‌های مختلف، فرصتی برای توسعه پژوهش‌های عمیق‌تر و پاسخ‌گویی دقیق‌تر به پرسش‌های جدید فراهم می‌کند. این رویکرد می‌تواند به تعمیق مطالعات قرآنی بینجامد و ارتباط معارف قرآن کریم را با نیازهای علمی، فرهنگی و اجتماعی جامعه امروز استحکام بخشد.
ضرورت حضور مؤثر معارف قرآن در جامعه، دانشگاه و نظام حکمرانی
جوادی آملی با تأکید بر لزوم تبیین کاربردی معارف قرآن کریم در عرصه‌های مختلف جامعه اظهار کرد: اگر قرار است آموزه‌های قرآن در جامعه، دانشگاه، حوزه‌های علمیه و نظام حکمرانی حضوری مؤثر و نقش‌آفرین داشته باشند، باید ظرفیت‌های این کتاب آسمانی در ابعاد مختلف به‌درستی شناخته، بررسی و تبیین شود.
وی افزود: تحقق این هدف، مستلزم انجام پژوهش‌های عمیق، گسترش همکاری‌های میان‌رشته‌ای و بهره‌گیری از توان علمی محققانی است که علاوه بر تسلط بر معارف قرآنی، شناخت مناسبی از مسائل روز جامعه و نیازهای علمی و اجتماعی انسان معاصر داشته باشند.
این استاد حوزه علمیه ادامه داد: معارف قرآن کریم و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) باید به‌گونه‌ای شناخته و تبیین شوند که بتوانند در اداره جامعه، پاسخ‌گویی به مسائل نوپدید و تبیین مبانی حکمرانی اسلامی نقش‌آفرین باشند. دستیابی به چنین هدفی، نیازمند عبور از مطالعات محدود و پراکنده و حرکت به سوی پژوهش‌های جامع، نظام‌مند و ناظر به نیازهای واقعی جامعه است.
جوادی آملی با تأکید بر مسئولیت حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها در این زمینه خاطرنشان کرد: مراکز علمی و پژوهشی باید با جدیت بیشتری به بررسی میراث تفسیری و علمی شخصیت‌هایی همچون شهید آیت‌الله سیدمصطفی خمینی(ره) بپردازند و از ظرفیت‌های علمی آثار این بزرگان برای گسترش مطالعات قرآنی و پاسخ‌گویی به مسائل فکری و معرفتی جامعه بهره بگیرند.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: بازخوانی این میراث علمی، افزون بر روشن ساختن ابعاد مختلف اندیشه‌های تفسیری و معرفتی عالمان برجسته، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری پرسش‌های تازه، توسعه پژوهش‌های تخصصی و تقویت ارتباط میان دانش‌های حوزوی و دانشگاهی باشد.
بازشناسی شخصیت علمی و معنوی شهید مصطفی خمینی(ره) همچنان در آغاز راه است
وی در ادامه با اشاره به ابعاد علمی و معنوی شخصیت شهید آیت‌الله سیدمصطفی خمینی(ره) اظهار کرد: بازشناسی شخصیت این عالم شهید همچنان در آغاز راه قرار دارد و ابعاد گوناگون علمی، فکری، اخلاقی و معنوی ایشان به پژوهش‌های بیشتر و بررسی‌های عمیق‌تری نیازمند است.
جوادی آملی با برشمردن برخی از ویژگی‌های برجسته شهید مصطفی خمینی(ره) گفت: نبوغ علمی، عقلانیت، صبوری، طهارت نفس، عشق و ارادت عمیق به اهل‌بیت(ع) و اهتمام ویژه به قرآن کریم و معارف توحیدی، از ویژگی‌های برجسته این عالم شهید به شمار می‌رود.
وی افزود: آثار علمی شهید مصطفی خمینی(ره) حاصل پیوند میان دانش گسترده، اندیشه عمیق و ارادت به معارف الهی است؛ پیوندی که می‌تواند زمینه‌های ارزشمندی برای پژوهش‌های تازه در حوزه‌های مختلف علمی، به‌ویژه در عرصه قرآن‌پژوهی و مطالعات دینی، فراهم کند.
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به میراث علمی این شخصیت برجسته خاطرنشان کرد: آثار و اندیشه‌های شهید مصطفی خمینی(ره) ظرفیت‌های فراوانی برای بررسی‌های تخصصی دارد و شایسته است استادان، محققان و مفسران با نگاهی دقیق و روشمند، ابعاد مختلف این میراث را بررسی کنند و زمینه بهره‌برداری علمی از آن را در مراکز پژوهشی و آموزشی فراهم آورند.
ضرورت تداوم پژوهش‌ها برای تبیین میراث قرآنی و فکری شهید مصطفی خمینی(ره)
جوادی آملی در پایان ابراز امیدواری کرد که با تلاش استادان، محققان و مفسران حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها، ابعاد ناشناخته شخصیت و اندیشه شهید مصطفی خمینی(ره) بیش از گذشته روشن شود و آثار علمی ایشان جایگاه شایسته‌تری در مطالعات دینی و قرآنی پیدا کند.
وی تأکید کرد: بهره‌گیری از این میراث ارزشمند باید در مسیر گسترش معارف قرآن کریم و اهل‌بیت(ع)، تعمیق مطالعات علمی، پاسخ‌گویی به نیازهای فکری جامعه و تقویت بنیان‌های معرفتی و فکری جامعه اسلامی قرار گیرد.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.