به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بجنورد، سفر دو روزه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به خراسان شمالی در شرایطی انجام شد که بخش قابل توجهی از مطالبات فرهنگی این استان همچنان به کمبود زیرساخت، تأخیر در تکمیل پروژه‌های عمرانی و ضرورت حمایت پایدار از هنرمندان و فعالان فرهنگی بازمی‌گردد.
در جریان این سفر، مجموعه‌ای از برنامه‌ها از بازدید میدانی از پروژه‌های فرهنگی و دیدار با مسئولان استان گرفته تا افتتاح یک پردیس سینمایی، امضای تفاهم‌نامه همکاری و حضور در اختتامیه جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر برگزار شد.
با این حال، ارزیابی دستاوردهای چنین سفرهایی صرفاً با شمارش برنامه‌ها و مراسم‌های برگزارشده امکان‌پذیر نیست؛ بلکه باید دید کدام تصمیم‌ها به تعهد اجرایی مشخص تبدیل شده‌اند، چه میزان اعتبار واقعاً تخصیص می‌یابد و پروژه‌هایی که سال‌ها در انتظار تکمیل مانده‌اند، چه زمانی به بهره‌برداری خواهند رسید.
تفاهم‌نامه 280 میلیارد تومانی؛ وعده‌ای که باید به اجرا برسد
یکی از مهم‌ترین محورهای سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به خراسان شمالی، امضای تفاهم‌نامه سه‌ساله میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و استانداری بود.
این تفاهم‌نامه با اعتبار پیش‌بینی‌شده 2800 میلیارد ریال، معادل 280 میلیارد تومان، حوزه‌هایی همچون توسعه فعالیت‌های فرهنگی و هنری، کتاب و کتاب‌خوانی و تکمیل و تجهیز پروژه‌های فرهنگی را در بر می‌گیرد.
این توافق در صورت تأمین و تخصیص منابع می‌تواند بخشی از نیازهای زیرساختی استان را پاسخ دهد؛ با این حال، تفاوت میان اعتبار پیش‌بینی‌شده در یک تفاهم‌نامه و منابعی که عملاً به پروژه‌ها اختصاص پیدا می‌کند، موضوعی تعیین‌کننده است.
تجربه پروژه‌های نیمه‌تمام در استان نشان داده است که اعلام ارقام و امضای اسناد همکاری، به‌تنهایی تضمین‌کننده پایان طرح‌ها نیست و تحقق تعهدات باید در طول اجرای برنامه به‌صورت مستمر پیگیری شود.
در همین چارچوب، برای تالار مرکزی بجنورد نیز تأمین 800 میلیارد تومان اعتبار طی سه سال پیش‌بینی شده است؛ به‌گونه‌ای که 200 میلیارد تومان برای سال نخست و سالانه 300 میلیارد تومان برای هر یک از دو سال بعد در نظر گرفته شده است.
این رقم در صورت تحقق می‌تواند نقش مهمی در پیشبرد یکی از طرح‌های شاخص فرهنگی استان داشته باشد، اما میزان و زمان تخصیص واقعی اعتبار و روند پیشرفت پروژه، معیار اصلی سنجش عملیاتی‌شدن این وعده خواهد بود.
پردیس سینمایی مهر هماگ؛ افتتاح یک پروژه و پرسش درباره سهم دولت
افتتاح پردیس سینمایی «مهر هماگ» در بجنورد را می‌توان یکی از ملموس‌ترین اتفاقات این سفر دانست؛ مجموعه‌ای که با افزایش ظرفیت نمایش فیلم در استان، می‌تواند به توسعه فعالیت‌های سینمایی، دسترسی بیشتر مردم به محصولات فرهنگی و تقویت اوقات فراغت خانواده‌ها کمک کند.
با این حال، هم‌زمان با برگزاری مراسم افتتاحیه، موضوع سهم دولت در تأمین هزینه‌های این پروژه نیز مورد توجه قرار گرفت؛ مسئله‌ای که بحث درباره نحوه حمایت از زیرساخت‌های فرهنگی و مسئولیت دستگاه‌های دولتی در قبال پروژه‌های عمرانی را دوباره به میان آورد.
بر اساس اطلاعات مطرح‌شده درباره این طرح، هزینه اجرای پردیس سینمایی مهر هماگ بیش از 200 میلیارد تومان اعلام شده و بخش عمده تأمین هزینه‌ها و اجرای پروژه بر عهده حوزه هنری بوده است.
در مقابل، سهم منابع استانی دولت حدود 10 میلیارد تومان عنوان شده؛ رقمی که در مقایسه با هزینه کلی پروژه، حدود 5 درصد برآورد می‌شود. این ارقام، پرسشی جدی را پیش روی متولیان فرهنگی قرار می‌دهد: در شرایطی که بخش عمده هزینه یک پروژه از سوی نهادی غیردولتی تأمین شده است، سهم دولت در توسعه زیرساخت‌های فرهنگی استان تا چه اندازه با نیازهای موجود تناسب دارد؟
یکی از فعالان فرهنگی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد، با انتقاد از وضعیت پروژه‌های فرهنگی استان اظهار داشت: «مردم می‌دانند این سینما با اعتبار حوزه هنری نجات یافت؛ سؤال ما این است که چرا دولت روبان طرح‌هایی را قیچی می‌زند که سهم ناچیزی در آن داشته، اما پروژه‌های نیمه‌تمام چندساله‌اش را در محرومیت رها کرده است؟»
این انتقاد در شرایطی مطرح می‌شود که مجتمع فرهنگی و هنری اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان شمالی در بجنورد، با وجود گذشت بیش از یک دهه از آغاز روند اجرای آن، همچنان به تکمیل و تأمین منابع نیاز دارد.
مقایسه وضعیت این پروژه با پردیس سینمایی مهر هماگ، مسئله‌ای فراتر از برگزاری مراسم افتتاحیه را مطرح می‌کند: چرا برخی طرح‌های فرهنگی با مشارکت نهادهای دیگر به مرحله بهره‌برداری می‌رسند، اما پروژه‌های تحت مسئولیت دستگاه‌های دولتی سال‌ها با موانع مالی و اجرایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند؟
البته سهم محدود دولت در تأمین مالی یک پروژه، به‌خودی‌خود به معنای بی‌ارزش‌بودن مشارکت آن نیست؛ زیرا توسعه زیرساخت‌های فرهنگی می‌تواند حاصل همکاری چند نهاد باشد.
با این حال، انتظار می‌رود مسئولان در کنار حضور در مراسم افتتاحیه، درباره میزان مشارکت مالی دستگاه‌های دولتی، نحوه حمایت از مجموعه‌های فرهنگی و برنامه عملیاتی برای تکمیل پروژه‌های باقی‌مانده نیز پاسخ‌گو باشند.
افتتاح یک سینما اتفاقی مثبت برای شهر است، اما موفقیت سیاست فرهنگی دولت را باید با مجموعه اقداماتی سنجید که دسترسی مردم به فرهنگ را گسترش می‌دهد و پروژه‌های بلاتکلیف را نیز از وضعیت انتظار خارج می‌کند.
مجتمع فرهنگی بجنورد؛ پروژه‌ای که همچنان به اعتبار و پیگیری نیاز دارد
بازدید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از مجتمع فرهنگی و هنری بجنورد، یکی دیگر از بخش‌های مهم سفر بود. در این بازدید، موضوع تکمیل پروژه، تأمین منابع مالی و ایجاد فضای مناسب برای فعالیت انجمن‌های فرهنگی و هنری مورد توجه قرار گرفت.
همچنین مقرر شد پیمانکار، گزارش ماهانه پیشرفت کار را به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و استانداری ارائه کند؛ اقدامی که در صورت استمرار و پیگیری می‌تواند امکان نظارت دقیق‌تر بر روند اجرای طرح را فراهم سازد.
اهمیت این بازدید از آن جهت است که مجتمع فرهنگی و هنری بجنورد صرفاً یک پروژه ساختمانی نیست، بلکه قرار است بستری برای فعالیت هنرمندان، انجمن‌های تخصصی و برنامه‌های فرهنگی استان باشد.
ادامه بلاتکلیفی چنین مجموعه‌ای، علاوه بر افزایش هزینه‌های تکمیل، موجب می‌شود بخشی از ظرفیت‌های فرهنگی استان نیز از دسترس فعالان این حوزه خارج بماند.
اکنون پرسش اصلی این است که بازدید وزیر و تأکید بر تأمین منابع، چه زمانی به برنامه‌ای روشن برای تکمیل پروژه تبدیل خواهد شد. ارائه گزارش ماهانه از سوی پیمانکار می‌تواند گامی در جهت شفافیت باشد،
اما برای ارزیابی نتیجه، باید اطلاعات مربوط به میزان پیشرفت، اعتبار موردنیاز، منابع تخصیص‌یافته و زمان‌بندی نهایی بهره‌برداری نیز در دسترس قرار گیرد.
موزه هنرهای معاصر؛ بررسی یک جابه‌جایی احتمالی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه برنامه‌های خود از موزه هنرهای معاصر بجنورد نیز بازدید کرد. در جریان این بازدید، امکان انتقال موزه به مجتمع فرهنگی و هنری بجنورد مورد بررسی قرار گرفت؛ موضوعی که بنا بر توضیحات ارائه‌شده، نیازمند ارزیابی کارشناسی است و هنوز تصمیم نهایی درباره آن اتخاذ نشده است.
انتقال احتمالی موزه به یک مجموعه فرهنگی بزرگ‌تر، در صورت تأیید کارشناسی و فراهم‌شدن زیرساخت‌های لازم، می‌تواند به سامان‌دهی بهتر فعالیت‌های هنری و افزایش دسترسی مخاطبان کمک کند.
با این حال، چنین تصمیمی باید با درنظرگرفتن شرایط نگهداری آثار، امکانات نمایشگاهی، هزینه‌های انتقال و نیازهای مخاطبان انجام شود تا جابه‌جایی احتمالی به ارتقای عملکرد موزه منجر شود، نه اینکه صرفاً محل استقرار آن تغییر کند.
توسعه سینماها و وعده تشکیل شورای عالی سینما، هنر و ادبیات استان
در جریان سفر، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بر اهمیت توسعه سینماها و نقش آن‌ها در تقویت نشاط اجتماعی، افزایش دسترسی فرهنگی و کاهش احساس محرومیت تأکید کرد.
صالحی همچنین تعیین تکلیف پروژه‌های نیمه‌تمام سینمایی و افزایش شمار مخاطبان را از موضوعات مورد توجه در این حوزه دانست و به طرح «کارت فرهنگ» به‌عنوان راهکاری برای تسهیل دسترسی مردم به فعالیت‌ها و محصولات فرهنگی اشاره کرد.
از سوی دیگر، تشکیل شورای عالی سینما، هنر و ادبیات استان نیز در زمره برنامه‌های اعلام‌شده قرار گرفت.
وزیر خواستار برگزاری نخستین جلسه این شورا حداکثر ظرف یک ماه شد و از اعزام معاونان تخصصی وزارتخانه برای همراهی با روند کار خبر داد.
اجرای این برنامه می‌تواند فرصتی برای هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های فرهنگی، شناسایی موانع فعالیت هنرمندان و پیگیری مسائل حوزه سینما و هنر باشد.
با این حال، تحقق اهداف چنین شورایی به نحوه عملکرد آن وابسته است. اگر جلسات صرفاً به طرح مسائل و ثبت صورت‌جلسه محدود بماند، نمی‌توان انتظار داشت که مشکلات ساختاری حوزه فرهنگ برطرف شود.
تعیین اولویت‌های روشن، تقسیم مسئولیت میان دستگاه‌ها، مشخص‌کردن منابع موردنیاز و انتشار گزارش عملکرد می‌تواند به تبدیل این سازوکار از یک عنوان اداری به ابزاری برای حل مسائل فرهنگی استان کمک کند.
سند مهندسی فرهنگ عمومی؛ از تدوین تا اجرا
یکی دیگر از محورهای سفر، پیگیری سند مهندسی فرهنگ عمومی خراسان شمالی بود. در این زمینه، تشکیل پنج کمیته تخصصی، تقسیم وظایف دستگاه‌های مسئول و ایجاد دبیرخانه تخصصی برای پیگیری مصوبات مطرح شد. هدف از این اقدامات، ایجاد هماهنگی میان نهادهای مختلف و فراهم‌کردن زمینه اجرای برنامه‌های فرهنگی متناسب با ویژگی‌های اجتماعی و قومی استان عنوان شده است.
خراسان شمالی به‌دلیل تنوع اقوام، زبان‌ها، آیین‌ها و خرده‌فرهنگ‌ها، ظرفیت قابل توجهی برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری دارد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با اشاره به همین ویژگی‌ها، از استان به‌عنوان «ایران کوچک» یاد کرده است؛ تعبیری که در کنار جنبه نمادین آن، بر ضرورت توجه به تنوع فرهنگی و تقویت زمینه‌های همزیستی و همبستگی اجتماعی تأکید دارد.
با وجود این ظرفیت‌ها، موفقیت سند مهندسی فرهنگ عمومی به میزان انطباق برنامه‌ها با نیازهای واقعی مردم و مشارکت فعالان فرهنگی بستگی دارد. تشکیل کمیته و تعیین مسئولیت‌ها زمانی می‌تواند اثرگذار باشد که برای هر بخش، برنامه اجرایی، زمان‌بندی و شاخص ارزیابی مشخص شود و نتایج اقدامات نیز به‌صورت مستمر مورد بررسی قرار گیرد.
نشست با اصحاب فرهنگ و هنر؛ مطالبات همچنان پابرجاست
در نشست وزیر با اصحاب فرهنگ، هنر و رسانه، موضوعاتی همچون کمبود زیرساخت‌های فرهنگی، ضرورت ایجاد فضای مناسب برای فعالیت انجمن‌ها، تقویت اقتصاد هنر و حمایت از رسانه‌ها مطرح شد. بهمن نوری، استاندار خراسان شمالی، نیز با اشاره به کمبودهای موجود، بر ضرورت توجه بیشتر به هنرمندان و فراهم‌شدن امکانات لازم برای فعالیت‌های فرهنگی تأکید کرد.
مطالبات مطرح‌شده در این نشست نشان می‌دهد که مسئله فرهنگ در استان صرفاً به ساخت سالن، افتتاح سینما یا برگزاری جشنواره محدود نمی‌شود. هنرمندان برای ادامه فعالیت حرفه‌ای خود به فضای کار، امکان عرضه آثار، دسترسی به مخاطب و حمایت‌های پایدار نیاز دارند.
در حوزه رسانه نیز، تقویت توان حرفه‌ای و فراهم‌کردن شرایط مناسب فعالیت می‌تواند به ارتقای کیفیت اطلاع‌رسانی و بازتاب بهتر ظرفیت‌های استان کمک کند.
از این منظر، یکی از معیارهای مهم برای سنجش دستاورد سفر وزیر، میزان اثرگذاری تصمیم‌ها بر شرایط کاری و اقتصادی فعالان فرهنگی در ماه‌ها و سال‌های آینده است.
نشست با هنرمندان می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای شناسایی مسائل باشد، اما پاسخ‌گویی به مطالبات مطرح‌شده مستلزم پیگیری مستمر و ارائه راهکارهای اجرایی است.
جشنواره «هزار و یک روایت»؛ فرصتی برای معرفی فرهنگ روستا و عشایر
اختتامیه جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر «هزار و یک روایت» نیز شامگاه پنجشنبه با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و عبدالکریم حسین‌زاده، معاون رئیس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم، در سالن دانشگاه آزاد بجنورد برگزار شد و برگزیدگان این رویداد مورد تقدیر قرار گرفتند.
برگزاری چنین جشنواره‌ای می‌تواند به معرفی شیوه زندگی، آیین‌ها، هنرهای بومی و ظرفیت‌های فرهنگی مناطق روستایی و عشایری کمک کند؛ به‌ویژه در استانی مانند خراسان شمالی که بخش مهمی از هویت فرهنگی آن با تنوع قومی و میراث محلی پیوند خورده است.
ثبت تصویری این ظرفیت‌ها همچنین می‌تواند زمینه تولید آثار ماندگارتر و معرفی گسترده‌تر فرهنگ منطقه به مخاطبان دیگر نقاط کشور را فراهم کند.
با این حال، اثرگذاری جشنواره‌ها به استمرار فعالیت‌ها پس از پایان مراسم وابسته است. حمایت از تولید آثار جدید، فراهم‌کردن فرصت نمایش و انتشار آثار برگزیده و پیوندزدن هنرمندان با نهادهای فرهنگی می‌تواند دستاوردهای چنین رویدادهایی را از محدوده یک برنامه چندروزه فراتر ببرد.
دستاورد سفر؛ میان اقدامات انجام‌شده و وعده‌های پیش‌رو
مرور برنامه‌های سفر دو روزه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به خراسان شمالی نشان می‌دهد که بخشی از اقدامات در قالب رویدادهای انجام‌شده، مانند افتتاح پردیس سینمایی مهر هماگ و برگزاری جشنواره «هزار و یک روایت»، قابل مشاهده است.
امضای تفاهم‌نامه سه‌ساله نیز چارچوبی برای همکاری بیشتر وزارتخانه و استانداری فراهم کرده و بازدید از پروژه‌های نیمه‌تمام، بار دیگر ضرورت تعیین تکلیف زیرساخت‌های فرهنگی استان را در دستور کار قرار داده است.
در مقابل، بخشی از مهم‌ترین موارد مطرح‌شده در سفر همچنان در مرحله تعهد، برنامه‌ریزی یا بررسی کارشناسی قرار دارد. اعتبار پیش‌بینی‌شده برای تالار مرکزی بجنورد، تکمیل مجتمع فرهنگی و هنری، احتمال انتقال موزه هنرهای معاصر، تشکیل شورای عالی سینما، هنر و ادبیات و اجرای برنامه‌های سند مهندسی فرهنگ عمومی، همگی به پیگیری‌های بعدی و تأمین منابع و امکانات نیاز دارند.
بنابراین، نمی‌توان همه این موارد را دستاوردهای تحقق‌یافته دانست؛ بلکه باید آن‌ها را برنامه‌هایی ارزیابی کرد که نتیجه نهایی‌شان در گرو اجرای تعهدات است.
موضوع پردیس سینمایی مهر هماگ نیز از همین زاویه اهمیت دارد. افتتاح این مجموعه برای بجنورد اتفاقی مثبت است، اما انتقادها درباره سهم محدود منابع دولتی و ادامه بلاتکلیفی برخی پروژه‌های فرهنگی نشان می‌دهد که مسئله اصلی همچنان چگونگی توزیع مسئولیت‌ها، تأمین اعتبار و اولویت‌بندی طرح‌هاست.
انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول در کنار حمایت از پروژه‌های موفق، درباره طرح‌هایی که سال‌ها در انتظار تکمیل مانده‌اند نیز پاسخ روشن و زمان‌بندی قابل ارزیابی ارائه کنند.
معیار اصلی، سرنوشت پروژه‌هاست
سفر سیدعباس صالحی به خراسان شمالی را می‌توان فرصتی برای طرح دوباره مطالبات فرهنگی استان و اعلام برنامه‌هایی در حوزه زیرساخت، سینما، هنر و فرهنگ عمومی دانست. این سفر همچنین ظرفیت‌های فرهنگی و هنری استان را در کانون توجه قرار داد و زمینه گفت‌وگوی مستقیم مسئولان با بخشی از فعالان این حوزه را فراهم کرد.
با این حال، دستاورد نهایی سفر نه با تعداد بازدیدها و مراسم‌ها، بلکه با میزان تحقق وعده‌ها سنجیده خواهد شد. اگر تفاهم‌نامه امضاشده به تخصیص واقعی اعتبار منجر شود، مجتمع فرهنگی و هنری بجنورد از وضعیت بلاتکلیف خارج شود، زمان‌بندی تکمیل پروژه‌ها شفاف باشد و حمایت از هنرمندان و رسانه‌ها استمرار پیدا کند، می‌توان از نتایج ملموس این سفر سخن گفت.
در غیر این صورت، حتی افتتاح یک پردیس سینمایی نیز نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخ‌گوی مجموعه نیازهای فرهنگی استان باشد؛ به‌ویژه زمانی که پروژه‌های دیگر همچنان در انتظار اعتبار و تکمیل هستند. اکنون نگاه‌ها به اقدامات بعدی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و استانداری خراسان شمالی دوخته شده است تا مشخص شود برنامه‌های اعلام‌شده تا چه اندازه به تغییر واقعی در زیرساخت‌ها و شرایط فعالیت فرهنگی استان منجر خواهد شد.
گزارش:احمد عابدی
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.