شرکت ملی نفت ایران با ثبت رکوردهای جدید در تولید و ذخیره‌سازی گاز، توسعه میادین و تلاش برای جبران خسارات وارده به تأسیسات، خود را برای فصل اوج مصرف انرژی آماده می‌سازد. این دستاوردها در حالی حاصل شده که حملات اخیر خساراتی به زیرساخت‌ها وارد کرده است.

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، صنعت گاز کشور در آستانه ورود به فصل زمستان، کارنامه‌ای قابل توجه از خود به نمایش گذاشته است. این کارنامه که از زمان آغاز به کار دولت چهاردهم پیگیری شده، بر محورهایی چون افزایش ظرفیت تولید روزانه، توسعه میادین گازی و ثبت رکوردهای تازه در ذخیره‌سازی گاز متمرکز بوده است. چالش‌های پیش رو، به ویژه لزوم بازگرداندن ظرفیت‌های آسیب‌دیده، بر اهمیت تلاش‌های صورت گرفته می‌افزاید.

فرآیند تولید گاز در ایران، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و حفظ فشار مخازن، مدیریت تعمیرات، توسعه میادین مشترک و رساندن گاز تولیدی به شبکه، همگی در موفقیت این چرخه حیاتی نقش دارند. در این میان، افزایش ۳۵ میلیون مترمکعبی تولید روزانه گاز خام در زمستان ۱۴۰۳ نسبت به سال پیش از آن، گواهی بر رشد ظرفیت تولید بوده است. این روند افزایشی در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت و تولید روزانه گاز خام در بهمن‌ماه با ثبت رکوردی جدید، ۱۶ میلیون متر مکعب در روز نسبت به سال قبل افزایش یافت. در شاخص‌های ماهانه نیز، تولید سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۴۱ میلیون مترمکعب رشد داشت و در دی‌ماه ۱۴۰۴ مجدداً ارتقا یافت.

این رشد تولید صرفاً محدود به یک روز خاص نبوده، بلکه در مقاطع مختلف خود را نشان داده است. البته، پایداری این روند در کنار افزایش ظرفیت، نیازمند مدیریت افت طبیعی تولید مخازن و آمادگی دائمی تجهیزات است. در میدان مشترک پارس جنوبی، که افزایش برداشت آن هم از نظر اقتصادی اهمیت دارد و هم به صیانت از سهم ایران در منابع مشترک گره خورده است، تولید روزانه گاز خام در آذرماه ۱۴۰۴ به ۷۲۹.۶ میلیون متر مکعب رسید و در ۲۸ بهمن همان سال، رکورد تاریخی ۷۳۰ میلیون متر مکعب در روز شکسته شد. ورود چاه‌های جدید به مدار، عامل مهمی در این افزایش بوده است؛ به طوریکه در فاز ۱۱، هفت چاه جدید با ظرفیت مجموع ۱۵ میلیون متر مکعب در روز و در فاز ۱۳، هفت چاه دیگر با ظرفیت ۱۰.۵ میلیون متر مکعب در روز به تولید اضافه شدند. همچنین، دو چاه فاز ۱۴ با سه میلیون متر مکعب تولید روزانه و چاه‌های تعمیرشده، به تقویت ظرفیت تولید یاری رساندند. حمید بورد، سرپرست وزارت نفت، پیشتر اعلام کرده بود که در زمستان گذشته، تولید گاز به روزانه یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون متر مکعب رسیده است.

فراتر از پارس جنوبی، توسعه ظرفیت تولید گاز در نقاط مختلف کشور نیز پیگیری شده است. میدان گازی دی با ورود سه چاه جدید، روزانه سه میلیون متر مکعب به تولید افزود. در میادین آغار، مزدوران، دالان و تنگ‌بیجار نیز چاه‌های تازه‌ای وارد مدار تولید شدند. همچنین، توسعه میدان توس و خارتنگ و افزایش ظرفیت تولید در میدان شانول نیز در این راستا صورت گرفته است. در شمال‌شرق کشور، طرح توسعه میدان توس با سرمایه‌گذاری ۱۲۰ میلیون یورو وارد مرحله بهره‌برداری اولیه شد و انتظار می‌رود با تکمیل چهار حلقه چاه، به تولید روزانه حدود پنج میلیون متر مکعب گاز دست یابد.

افزایش تولید، تنها راهبرد صنعت گاز برای عبور از زمستان نیست؛ بلکه ذخیره‌سازی گاز در مخازن در ماه‌های کم‌مصرف، نقش حیاتی در تأمین انرژی فصل سرد دارد. در سال ۱۴۰۴، با ذخیره‌سازی ۳ میلیارد و ۱۶۰ میلیون متر مکعب گاز در مخازن سراجه و شوریجه، رکورد تاریخی ذخیره‌سازی کشور ثبت شد. این میزان ذخیره‌سازی، در کنار مدیریت تعمیرات و آماده‌سازی تأسیسات، حاشیه اطمینان بیشتری برای تأمین گاز در فصل اوج مصرف فراهم می‌آورد.

با این حال، روند تأمین انرژی بدون وقفه نبوده است. حمله به چهار پالایشگاه پارس جنوبی در اسفند ۱۴۰۴، باعث کاهش قابل توجه ظرفیت تولید و تحویل گاز شد، به طوری که حدود ۲۳۰ میلیون متر مکعب از ظرفیت تولید گاز پارس جنوبی از مدار خارج گردید. تلاش‌ها برای بازسازی و بازگرداندن ظرفیت‌های آسیب‌دیده در دستور کار قرار گرفته و پیش‌بینی می‌شود حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب از این ظرفیت پیش از آغاز فصل سرما، مجدداً به مدار تولید بازگردد. سرپرست وزارت نفت، ضمن تقدیر از همیاری کارکنان صنعت نفت، بر جدیت پیگیری طرح‌های توسعه‌ای و بازسازی نقاط آسیب‌دیده تاکید کرده است.

عملکرد دو ساله اخیر در صنعت تولید گاز را می‌توان در سه محور کلیدی ارزیابی کرد: ثبت رکوردهای تازه در تولید، توسعه ظرفیت در میادین مختلف و تلاش برای حفظ جریان تولید در شرایط بحرانی. با این حال، ارزیابی جامع امنیت انرژی نیازمند در نظر گرفتن عواملی چون میزان گاز تحویلی به شبکه، پایداری تولید در بلندمدت، سرعت بازسازی تأسیسات و میزان فاصله میان عرضه و تقاضا است. ارزش واقعی دستاوردهای صنعت نفت زمانی نمایان می‌شود که ظرفیت ایجادشده، بتواند در روزهای اوج مصرف، تأمین پایدار گاز را تضمین کند.

©‌ شرکت ملی نفت ایران