فرسایش راهبردی ریاض در یمن و چالش‌های جدید امنیت انرژی

به گزارش بخش بین‌الملل وبانگاه بر اساس داده های خبری منتشر شده در خبرگزاری مهر, پایگاه اطلاع‌رسانی المسیره یمن در مطلبی با بررسی تحولات میدانی جنگ، اعلام کرد که تنش‌های سیاسی و نظامی جاری، با دگرگونی در توازن قدرت منطقه‌ای، وارد مرحله تازه‌ای شده است. در شرایطی که صنعا بر لزوم تغییر رویکرد ریاض و حرکت به سمت توافق صلح پایدار پافشاری می‌کند، تحرکات نظامی اخیر عربستان در نقاط گوناگون یمن تنها موجب تشدید تنش و تقابل میان دو طرف شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که صنعا همواره از درگیری نظامی رو در رو با عربستان پرهیز کرده و تمرکز خود را روی دفع تهدیدات منطقه‌ای معطوف ساخته است. با این وجود، صاحب‌نظران بر این باورند که به دنبال رویارویی مستقیم با عناصر آمریکایی و صهیونیستی در پی تحولات غزه، توازن قوا در منطقه تغییرات محسوسی داشته است.

به نوشته المسیره، محافل نزدیک به جریان‌های سیاسی صنعا تأکید دارند که پایتخت عربستان با وجود ناکامی در سال‌های متمادی جنگ، به جای بازگشت به میز مذاکره جهت دسترسی به توافق صلح جامع، همچنان بر رویکرد تقابل نظامی پافشاری می‌کند. از منظر صنعا، تأمین منافع عربستان در گروی پاسخگویی به خواسته‌های به‌حق مردم یمن و پایان حصر این کشور است، اما اقدامات واپسین ریاض نشان‌دهنده ناآگاهی این کشور از دگرگونی موازنه قدرت در معادلات منطقه‌ای و جهانی به شمار می‌رود.

واکنش تند انصارالله یمن در برابر تجاوزات اخیر عربستان به فرودگاه صنعا و دیگر نواحی، بر پایه دکтриن «معادله تقابل» شکل گرفته است. صنعا در واکنش به بمباران هوایی مناطق غیرنظامی توسط عربستان، سیاست «محاصره در ازای محاصره» و «تشدید تنش در قبال تشدید تنش» را در دستور کار قرار داده است.

این راهبرد جدید، هدف قرار دادن پایگاه‌ها و فرودگاه‌های نظامی مورد استفاده برای حمله به شهروندان یمنی را در بر می‌گیرد؛ افزون بر این، هدف گرفتن تأسیسات انرژی که تأمین‌کننده مالی هزینه‌های جنگ محسوب می‌شوند، به عنوان یکی از ارکان اصلی این پاسخ نظامی معرفی شده است.

با وجود هزینه‌های هنگفت و چندساله عربستان سعودی جهت تجهیز نیروهای تحت امر خود در نواحی سواحل غربی، مأرب، الجوف و التعز، ارزیابی‌های میدانی از شکست سنگین این نیروها در مواجهه با عملیات‌های دقیق صنعا حکایت دارد. عملیات‌های اخیر در سواحل غربی و بخش‌های الجوف و تعز، که شماری از ناظران از آن با عنوان «پیروزی‌های معجزه‌آسای نظامی» یاد می‌کنند، گویای ناتوانی توان عملیاتی نیروهای تحتایت ریاض در برابر تاکتیک‌های نوین صنعا است.

همزمان با اوج‌گیری درگیری‌ها، حملات هوایی عربستان به مراکز درمانی، بازارهای محلی و شاهراه‌های تردد شهروندان یمنی، موج تازه‌ای از محکومیت‌های بین‌المللی را به دنبال داشته است. این مخاصمات به جبهه‌های نبرد محدود نمانده، بلکه با اصابت به زیرساخت‌های حساس، فشارهای وارده بر اقتصاد و امنیت انرژی منطقه را فزونی بخشیده است.

در نهایت، با عنایت به بن‌بست نظامی و ناکامی نیروهای نیابتی عربستان در جبهه‌های گوناگون، کارشناسان معتقدند که راهکار برون‌رفت از این مخمصه، توقف آنی حملات و رفع حصر یمن از سوی ریاض است؛ چرا که استمرار سیاست‌های کنونی، پیامدی جز انزوای بیشتر و تحمیل هزینه‌های گزاف به بازیگران درگیر نخواهد داشت.

برپایه اخبار واصله از شرق استان الجوف، تحرکات تازه ارتش سعودی برای پیشروی زمینی با مقاومت سرسختانه نیروهای مسلح یمن مواجه گشته است. گزارش‌های نظامی نشان می‌دهد که هرگونه تحرک نیروهای سعودی در این نواحی با واکنش قاطع یمنی‌ها از طریق به‌کارگیری موشک‌ها و پهپادها مواجه شده و خسارات و تلفات چشمگیری را بر تجهیزات نظامی مستقر در جبهه الجوف تحمیل کرده است.

المسیره به نقل از تحلیلگران نظامی یادآور می‌شود که جغرافیای یمن بستر همواری برای تحقق اهداف عربستان به شمار نمی‌رود و نیروهای بومی در استان‌هایی نظیر الجوف و مأرب، شایستگی بالایی در خنثی‌سازی تحرکات دشمن از خود به نمایش گذاشته‌اند.

یکی از ابعاد برجسته تحولات نوظهور، تغییر تمرکز از جبهه‌های دفاعی به سمت هدف‌گیری زیرساخت‌های کلیدی اقتصاد عربستان است. در پی تداوم حملات هوایی ریاض به پایتخت و دیگر شهرهای یمن، صنعا دکترین «تقابل به مثل» را کلید زده است.

در همین راستا، صاحب‌نظران معتقدند که تأسیسات نفتی و زیرساخت‌های شرکت «آرامکو» در کانون استراتژی جدید صنعا جای گرفته‌اند. هدف‌گیری این زیرساخت‌ها، فراتر از یک اقدام نظامی ساده، پیامی آشکار است مبنی بر اینکه هزینه‌های جنگ دیگر در مرزهای یمن محصور نمانده و مستقیماً منابع مالی پشتیبان ائتلاف‌های منطقه‌ای در عربستان را هدف قرار خواهد داد.

بر اساس داده‌های آماری انتشاریافته، حجم حملات عربستان در روزهای اخیر به شکلی نگران‌کننده رشد داشته است. این میزان از تجاوزات، مؤید بن‌بست نظامی ریاض در دسترسی به اهداف سیاسی و تلاش این کشور جهت اعمال فشار بر جامعه و زیرساخت‌های یمن است.

المسیره در بخش دیگری از تحلیل خود متذکر می‌شود که نیروهای هم‌پیمان عربستان، به‌ویژه در مناطق بحرانی مانند تعز، با تنگناهای شدید جغرافیایی دست به گریبان بوده و ناگزیر به عقب‌نشینی به محدوده‌های کوچک‌تر شده‌اند.

این تحلیلگران بر این باورند که گذار از فاز پدافندی به مرحله «تثبیت و تسلط بر مناطق آزاد شده» توسط رزمندگان یمنی، نشان‌دهنده دگرگونی ماهیت جنگ است. به نظر می‌رسد استراتژی تازه صنعا بر این فرض استوار است که هرگونه تعدی به تمامیت ارضی یمن یا استمرار محاصره، با پاسخ‌های راهبردی و اقتصادی در قلب اقتصاد عربستان روبه‌رو خواهد شد.

در پایان، با توجه به این دگرگونی‌ها، دستیابی به ثبات صرفاً از طریق توقف فوری بمباران‌ها و پایان دادن به محاصره یمن امکان‌پذیر خواهد بود؛ چه اینکه استمرار رویکرد کنونی، ریسک‌های امنیتی و اقتصادی تمامی طرف‌های منطقه را فزونی خواهد داد.