هرچند نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای تغییری در مسند ریاست‌جمهوری ایجاد نمی‌کند، اما دگرگونی ترکیب کنگره توانایی اعمال فشار مضاعف و محدودسازی برنامه‌های رئیس‌جمهور را به دنبال دارد.

به گزارش بخش بین‌الملل وبانگاه بر اساس داده های خبری منتشر شده در خبرگزاری مهر, شبکه الجزیره طی گزارشی با توجه به این موضوع که در رقابت‌های میان‌دوره‌ای چهارم نوامبر در ایالات متحده، صرف‌نظر از هر گونه خروجی، جایگاه رئیس‌جمهور تغییری نخواهد کرد، ابعاد دغدغه دونالد ترامپ نسبت به ناکامی در این روند را واکاوی کرد و توضیح داد که واگذاری کنترل کنگره به جریان رقیب می‌تواند بستر را برای فصل نوینی از تقابل‌های سیاسی آماده سازد و اهرم‌های حقوقی و برگرفته از قانون اساسی را به منتقدان رئیس‌جمهور ببخشد تا سیاست‌های اجرایی وی را متوقف کرده و دولت را وادار به پاسخگویی نمایند.

این رسانه با یادآوری اینکه انتخابات مجلس نمایندگان آمریکا هر دو سال یک بار برگزار می شود، تشریح کرد که این بازه زمانی با ماهیت این نهاد تناسب دارد که حجم کرسی‌های آن مبتنی بر جمعیت مشخص می‌گردد و تحولات تمایلات رأی‌دهندگان را به شکلی مستقیم‌تر و شتابان‌تر بازمی‌تاباند.

در مقابل، ساختار مجلس سنا به شکلی پی‌ریزی شده است که ثبات بیشتری داشته باشد و هر ۶ سال یک بار انجام می شود و کمتر تحت تأثیر نوسانات سریع انتخاباتی قرار می گیرد. بر همین اساس، به هر ایالت صرف‌نظر از جمعیت آن دو کرسی تعلق گرفت و مدت عضویت هر سناتور شش سال معین شد. افزون بر این، برای جلوگیری از دگرگونی یکباره کل اعضای سنا، نمایندگان این نهاد به سه دسته بخش شده‌اند و هر دو سال یک‌سوم آنان در انتخابات مشارکت می‌کنند.

قانون اساسی ایالات متحده رأی‌گیری مستقلی تحت عنوان «انتخابات میان‌دوره‌ای» پیش‌بینی نکرده است؛ بلکه دوره عضویت ارکان اصلی ساختار سیاسی را به شیوه‌های متفاوتی تعریف کرده است که شامل دو سال برای مجلس نمایندگان، چهار سال برای رئیس‌جمهور و شش سال برای مجلس سنا می‌شود.

بر اثر این اختلاف زمانی، انتخابات دو مجلس کنگره در اثنای دوره ریاست‌جمهوری به وقوع می‌پیوندد و به رویدادی بدل می‌گردد که توازن قوا در واشنگتن را بازسنجی می‌کند، بدون آنکه به جابه‌جایی رئیس‌جمهور یا پایان مدت مسئولیت او منتهی شود.

در جریان این انتخابات، آمریکایی‌ها برای برگزیدن تمام ۴۳۵ عضو مجلس نمایندگان و همچنین یک‌سوم اعضای مجلس سنا که از ۱۰۰ عضو نماینده ۵۰ ایالت تشکیل شده است، به پای صندوق‌های رأی می‌روند.

بنیاد اهمیت این رقابت‌ها به ظرفیت آن‌ها در دگرگون ساختن اکثریت حزبی در کنگره بازمی‌گردد. چنانچه حزب رئیس‌جمهور برتری خود را در یکی از دو مجلس یا هر دوی آن‌ها از دست بدهد، امکان دارد با جریان‌های منتقدی مواجه شود که ابزارهای وسیع‌تری برای قانون‌گذاری و نظارت در اختیار دارند.

از جمله این امکانات می‌توان به ممانعت از تصویب طرح‌ها و بودجه‌ها، کلید زدن تحقیقات پیرامون عملکرد قوه مجریه، نظارت بر سازمان‌های دولتی و همچنین بهره‌گیری از اختیارات قانونی کنگره جهت پاسخگو کردن مقامات مسئول نام برد.

از این رو، اهمیت رقابت‌های میان‌دوره‌ای تنها به تجدید کرسی‌های پارلمانی خلاصه نمی‌شود، بلکه اقتدار رئیس‌جمهور برای پیشبرد دستورکار سیاسی‌اش در دو سال باقی‌مانده از دوران مسئولیتش را نیز رقم می‌زند.

بدین ترتیب, امکان دارد رئیس‌جمهور کرسی خود در کاخ سفید را حفظ کند، ولی در مواجهه با کنگره‌ای متفاوت قرار بگیرد که با تغییر آن، گستره اختیارات و توانایی رهبری وی نیز دگرگون می‌گردد که این رویکرد یکی از بارزترین سازوکارهای نظارت و تعادل قدرت بنیان‌گذاری‌شده در قانون اساسی آمریکا محسوب می‌شود.

©‌ الجزیره، خبرگزاری مهر