رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران با اشاره به چالش‌های جمعیت جهانی، آبزی‌پروری و زیست‌فناوری دریایی را راهکار اصلی تأمین پایدار امنیت غذایی دانست.

محمد صدیق مرتضوی، رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران، ضمن گرامیداشت این مناسبت و اشاره به شعار «نوآوری برای تأمین غذای دنیا» اعلام کرد که مسائل کلانی نظیر افزایش پرشتاب جمعیت، فشار بر منابع زیستی و تغییرات اقلیمی، آینده امنیت غذایی بشر را تهدید می‌کنند و برآوردها حاکی از آن است که جمعیت جهان تا سال ۲۰۵۰ میلادی به حدود ۹ میلیارد نفر خواهد رسید.

وی با استناد به داده‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) افزود که در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۲۳ میلیون نفر در سطح جهان با بحران گرسنگی و سوءتغذیه دست‌وپنجه نرم می‌کرده‌اند و با توجه به محدودیت شدید منابع آب شیرین، اهمیت توسعه آبزی‌پروری پایدار و بهره‌برداری بهینه از منابع دریایی جهت تأمین پروتئین مورد نیاز جامعه دوچندان شده است.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران در تشریح آمار تولیدات شیلاتی جهان بیان کرد که حجم تولید جهانی آبزیان از کمتر از ۲۰ میلیون تن در فاصله سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ اکنون به نزدیک ۲۰۰ میلیون تن رسیده و سهم آبزی‌پروری به ۵۳ درصد افزایش یافته است؛ روندی که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ سهم آبزی‌پروری را به حدود ۶۵ درصد برساند.

مرتضوی با اشاره به آمار داخلی سازمان شیلات ایران یادآور شد که سال گذشته حدود ۸۳۹ هزار تن محصول از محل صید و نزدیک به ۷۳۰ هزار تن از محل آبزی‌پروری در کشور تولید شده که گویای جایگاه باارزش آبزی‌پروری در رفع نیازهای غذایی و جبران کاستی‌های صید طبیعی است.

وی بازار جهانی زیست‌فناوری دریایی را نیز فضایی با پتانسیل بالای اقتصادی خواند و تشریح کرد که این بازار با نرخ رشد سالانه ۷.۹ درصدی، در سال ۲۰۲۴ ارزشی معادل ۲۲ میلیارد دلار داشته و چشم‌اندازها نشان می‌دهد که این رقم به حدود ۱۳۲ میلیارد دلار خواهد رسید.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران اضافه کرد که کاربردهای زیست‌فناوری دریایی تنها به پرورش ماهی محدود نیست، بلکه مواردی همچون ساخت واکسن، کشت ریزجلبک‌ها، دستیابی به ترکیبات مغذی باارزش و کاربرد مواد زیستی در بسته‌بندی‌های نوین را شامل می‌شود.

مرتضوی با دسته‌بندی رویکردهای نوآورانه در صنایع غذایی بر سه محور فرآوری مواد غذایی و توسعه فرآورده‌های تازه، خلق ارزش افزوده همراه با گرایش به اقتصاد چرخشی و توسعه زیست‌فناوری دریایی تأکید کرد و از تدوین برنامه‌های پژوهشی این مؤسسه برای تطبیق با استانداردهای نوین جهانی خبر داد.

وی با اشاره به هدررفت بخش عمده‌ای از مواد اولیه در صنایع فرآوری شیلاتی خاطرنشان کرد که در خطوط تولید کنسرو تن‌ماهیان حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد ماده اولیه به عنوان ضایعات دور ریخته می‌شود که رقمی قابل‌توجه است؛ به همین دلیل، طرح‌های ویژه‌ای برای ارزش‌آفرینی از این پسماندها تدوین شده است.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران با بیان ظرفیت گونه‌های با ارزش پروتئینی بالا و کم‌ارزش تجاری در آب‌های شمالی و جنوبی کشور توضیح داد که با بهینه‌سازی فرمولاسیون و فرآوری این آبزیان، فرآورده‌هایی مانند ناگت ماهی، برگر ماهی و سایر محصولات نوین پروتئینی توسعه یافته و فناوری تولید آن‌ها به بخش خصوصی انتقال یافته است تا غذایی مغذی با بهای مناسب در اختیار عموم قرار گیرد.

مرتضوی تبدیل پسماندهای شیلاتی به فرآورده‌های با ارزش تجاری بالا را از دیگر دستاوردهای این مجموعه دانست و افزود که تولید لیپاز، بازیابی پروتئین‌ها و مواد معدنی، ساخت کود و آمینواسید از ضایعات ماهی و همچنین تولید اقلام آرایشی و بهداشتی از جمله این فعالیت‌هاست که برخی از آن‌ها تجاری‌سازی شده و زمینه قطع وابستگی به واردات را ایجاد کرده است.

وی همچنین به فعالیت‌های مراکز تحقیقاتی شمال و جنوب کشور در زمینه استخراج ترکیبات زیست‌فعال از منابع دریایی اشاره کرد و گفت که ساخت پروبیوتیک‌های بومی با کاربردهای متنوع نظیر پیشگیری از بیماری‌های عفونی آبزیان، ارتقای کیفیت آب، تقویت سیستم ایمنی و تسریع رشد آبزیان از دستاوردهای مهم این بخش است.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران در پایان یادآور شد که تولید این پروبیوتیک‌ها میزان وابستگی کشور به واردات را کاهش داده و در همین راستا، دانش فنی مربوط به کنسرسیوم پروبیوتیک‌های بومی جهت تولید انبوه و تجاری به بخش خصوصی واگذار شده است تا توسعه عرضه این محصولات در مقیاس صنعتی شتاب گیرد.

©‌ وبانگاه، باشگاه خبرنگاران جوان