اجرای سریع طرح آبرسانی درگهان، ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت منابع و توسعه زیرساخت‌های آب را برجسته کرده است.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از قشم، محدودیت منابع آب شیرین و پراکندگی سکونتگاه‌ها در جزیره قشم، تأمین آب پایدار را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی این منطقه تبدیل کرده است؛ چالشی که حل آن صرفاً با افزایش ظرفیت تولید آب امکان‌پذیر نیست و به برنامه‌ریزی همزمان برای انتقال، ذخیره‌سازی و توزیع مناسب نیاز دارد.

در چنین شرایطی، تجربه اجرای طرح آبرسانی به درگهان و هلر می‌تواند از منظر شیوه مدیریت پروژه‌های اضطراری و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی مورد توجه قرار گیرد؛ تجربه‌ای که نشان داد با استفاده از ظرفیت تأسیسات موجود، تأمین زیرساخت‌های موردنیاز و تسریع در فرآیندهای اجرایی می‌توان بخشی از مشکلات آبرسانی را در مدت زمانی محدود کاهش داد.

این پروژه با اجرای خط انتقالی به طول 25 کیلومتر از تأسیسات آب‌شیرین‌کن شهر قشم و احداث ایستگاه پمپاژ در ارتفاعات کوه کلات به مرحله بهره‌برداری رسید و بنا بر اعلام مجریان، بیش از 30 هزار نفر از ساکنان درگهان و هلر را تحت پوشش قرار می‌دهد.

مدیریت بحران آب نیازمند عبور از راهکارهای مقطعی است

یکی از مهم‌ترین درس‌های اجرای این طرح، ضرورت نگاه یکپارچه به زنجیره تأمین آب است. در واقع، افزایش ظرفیت انتقال و رساندن آب به مخازن ذخیره، زمانی به نتیجه مطلوب منجر می‌شود که شبکه توزیع نیز از توان و استاندارد لازم برای رساندن آب به مصرف‌کنندگان برخوردار باشد.

در برخی مناطق جزیره قشم، فرسودگی خطوط انتقال و شبکه‌های داخلی همچنان از موانع دسترسی پایدار به آب محسوب می‌شود. از این رو، اجرای پروژه‌های جدید باید با برنامه مشخص برای اصلاح شبکه‌های موجود، کاهش هدررفت و افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی همراه شود. تجربه درگهان نیز نشان می‌دهد که حل مشکلات آبرسانی صرفاً به اجرای یک خط انتقال محدود نمی‌شود و استمرار خدمت‌رسانی به مردم، به تکمیل سایر بخش‌های زیرساختی وابسته است.

هماهنگی دستگاه‌ها؛ حلقه مهم اجرای پروژه‌های زیرساختی

از دیگر ابعاد قابل توجه این پروژه، نقش هماهنگی میان مجموعه‌های اجرایی در کاهش زمان اجرای عملیات بود. در جریان احداث ایستگاه پمپاژ، تأمین برق موردنیاز با همکاری مجموعه‌های استانی و شهرستانی در کمتر از سه روز انجام شد؛ همچنین بیش از 45 نفر از نیروهای فنی و اجرایی در بخش‌های مختلف پروژه مشارکت داشتند.

این تجربه نشان می‌دهد که بخشی از زمان اجرای پروژه‌های زیرساختی، نه صرفاً به عملیات فنی، بلکه به فرآیندهای اداری، تأمین مجوزها و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول وابسته است؛ موضوعی که با ایجاد سازوکارهای مشخص برای همکاری بین‌بخشی می‌تواند در سایر طرح‌های عمرانی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، تعمیم چنین تجربه‌ای به دیگر مناطق قشم مستلزم شناخت دقیق شرایط هر منطقه، ظرفیت منابع موجود، وضعیت شبکه‌های انتقال و توزیع و برآورد نیاز جمعیتی است. نمی‌توان یک نسخه واحد را برای تمام روستاها و شهرهای جزیره در نظر گرفت؛ بلکه باید متناسب با ویژگی‌های جغرافیایی و زیرساختی هر محدوده، راهکار اجرایی مشخصی تدوین شود.

آب پایدار؛ مطالبه‌ای فراتر از اجرای پروژه‌های عمرانی

آنچه امروز در مدیریت منابع آب قشم اهمیت دارد، تبدیل اقدامات اضطراری به برنامه‌ای مستمر برای تأمین آب پایدار است. اجرای پروژه‌هایی مانند طرح آبرسانی درگهان می‌تواند بخشی از فشار موجود بر شبکه را کاهش دهد، اما تداوم این دستاورد به مدیریت مصرف، توسعه ظرفیت‌های ذخیره‌سازی، نوسازی شبکه‌های فرسوده و برنامه‌ریزی متناسب با رشد جمعیت و فعالیت‌های اقتصادی جزیره نیاز دارد.

از سوی دیگر، توسعه گردشگری، فعالیت‌های تجاری و صنعتی و افزایش جمعیت شناور در قشم، ضرورت پیش‌بینی تقاضای آینده آب را دوچندان می‌کند؛ چراکه برنامه‌ریزی صرفاً بر مبنای نیاز فعلی، ممکن است در سال‌های آینده پاسخگوی حجم مصرف نباشد.در این میان، تجربه درگهان زمانی می‌تواند به الگویی مؤثر برای سایر مناطق جزیره تبدیل شود که علاوه بر سرعت اجرای پروژه، نتایج آن در کاهش واقعی قطعی آب و بهبود دسترسی خانوارها ارزیابی شود.

عبور قشم از تنش آبی به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ و پیوسته نیاز دارد؛ اقداماتی که در آن توسعه تأسیسات تولید آب، تکمیل خطوط انتقال، اصلاح شبکه توزیع و مدیریت مصرف در کنار یکدیگر قرار گیرند تا دسترسی پایدار به آب از یک مطالبه مستمر به خدمتی قابل اتکا برای ساکنان جزیره تبدیل شود.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم