تغییر دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی به ۶ درصد؛ ارزیابی کارشناسان از اثرات و چالش‌ها

بر اساس اعلام سازمان بورس و اوراق بهادار، دامنه نوسان قیمت واحدهای سرمایه‌گذاری قابل معامله صندوق‌های سهامی اهرمی در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، از امروز شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵، از مثبت و منفی ۴ درصد به مثبت و منفی ۶ درصد افزایش پیدا می‌کند؛ تصمیمی که با هدف بهبود فرآیند معاملات و کمک به کشف قیمت این صندوق‌ها اتخاذ شده و از نگاه کارشناسان می‌تواند بر وضعیت حباب قیمتی و میزان نوسانات آنها اثرگذار باشد.

صندوق‌های اهرمی به دلیل ساختار متفاوت خود نسبت به صندوق‌های سهامی عادی، حساسیت بالاتری به نوسانات بازار نشان می‌دهند. در سال‌های گذشته، فاصله میان قیمت معاملاتی برخی از این صندوق‌ها و خالص ارزش دارایی‌های آنها (NAV) توجه سرمایه‌گذاران را به خود جلب کرده و در مقاطعی منجر به شکل‌گیری حباب منفی قابل توجهی شده است.

در همین راستا، رساندن دامنه نوسان این صندوق‌ها به مثبت و منفی ۶ درصد، بار دیگر بحث تناسب این دامنه با میزان اهرم و ضرورت اصلاح سازوکار معاملاتی آنها را به میان کشیده است.

محمد خبری‌زاد، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره وضعیت این صندوق‌ها توضیح داد که دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی باید متناسب با درجه اهرم و دست‌کم فراتر از دامنه نوسان سهام عادی باشد.

به گفته این کارشناس، در گذشته این اصل رعایت می‌شد و دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی روی مثبت و منفی ۱۰ یا مثبت و منفی ۸ درصد قرار داشت، اما دو سال پیش و به دنبال شرایط نامناسب بازار پس از رویدادهای مرتبط با شهید رئیسی در تابستان و همچنین پس از جنگ ۱۲ روزه، این دامنه هم‌سطح سهام عادی شد.

او اظهار کرد که این رویکرد موجب شد در جریان روند صعودی بازار، خالص ارزش دارایی‌های صندوق‌های اهرمی فراتر از قیمت بازاری آنها رشد کند و به دلیل عدم توانایی قیمت واحدها در همراهی با این رشد، حباب منفی شکل بگیرد.

این کارشناس بازار سرمایه افزود که این وضعیت اعتراض سهامداران و دارندگان واحدهای این صندوق‌ها را به دنبال داشت تا اینکه حدود دو هفته پیش، سازمان بورس دستورالعمل جدیدی با پیش‌بینی دامنه نوسان مثبت و منفی ۶ درصد صادر کرد. به باور وی، در صورت شکل‌گیری روند صعودی، رشد مثبت ۶ درصدی صندوق‌های اهرمی در برابر رشد مثبت ۴ درصدی سهام عادی می‌تواند به کاهش درصد حباب آنها یاری رساند.

خبری‌زاد اضافه کرد که تا زمان برقراری تناسب میان دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی و درجه اهرم آنها، حباب این صندوق‌ها به سمت صفر میل نخواهد کرد. اقدام اخیر سازمان بورس مانع از رشد بیشتر حباب می‌شود، اما رسیدن حباب به صفر یا ارقام تک‌رقمی با دامنه نوسان مثبت و منفی ۶ درصد رخ نخواهد داد؛ هرچند احتمال دارد نهاد ناظر در آینده نزدیک دامنه نوسان را باز هم افزایش دهد و تصمیم کنونی نیز در جای خود یاری‌رسان است.

او خاطرنشان کرد که صندوق‌های اهرمی از زمان ورود به بازار سرمایه همواره با جذب پول روبه‌رو بوده‌اند و مدیران آنها منابع مالی را به بازار تزریق کرده‌اند که این روند به رشد کلی بازار انجامیده است.

در همین زمینه، سهیل عیوضی، دیگر کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، بیان کرد که این تغییر باید از دو زاویه بررسی شود؛ نخست اینکه با توجه به حباب منفی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدی در برخی صندوق‌ها، افزایش دامنه نوسان به کشف قیمت و تعدیل فاصله قیمت معاملاتی با خالص ارزش دارایی‌ها (NAV) کمک می‌کند.

او افزود که از زاویه دیگر، ساختار صندوق‌های اهرمی ریسک بالاتری دارد و این تصمیم می‌تواند شدت و سرعت نوسانات قیمتی را بالا ببرد؛ بنابراین دستیابی به نتیجه مطلوب نیازمند مدیریت ریسک کارآمد، بازارگردانی مناسب و نظارت کافی است تا فشار فروش باعث شتاب گرفتن روند نزولی نشود.

این کارشناس در پایان تأکید کرد که افزایش دامنه نوسان به‌تنهایی تضمین‌کننده بهبود معاملات نیست و دستاورد آن به شرایط بازار و کیفیت مدیریت صندوق‌ها وابسته است، اما می‌توان آن را گامی اولیه در مسیری دانست که با اجرای درست به نتایج مطلوبی می‌رسد.

برآیند نظرات کارشناسان نشان می‌دهد که تغییر دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی از مثبت و منفی ۴ درصد به مثبت و منفی ۶ درصد، گامی در راستای بهبود کشف قیمت، کاستن از محدودیت‌های معاملاتی و تعدیل فاصله قیمت بازار با خالص ارزش دارایی‌ها به شمار می‌رود.

با این وجود، کارشناسان تأکید دارند که این تغییر به‌تنهایی حباب منفی را از بین نمی‌برد و تناسب دامنه نوسان با درجه اهرم، مدیریت ریسک، عملکرد بازارگردان‌ها و شرایط کلی بازار سرمایه عوامل تعیین‌کننده در موفقیت این تصمیم خواهند بود.