خبرگزاری تسنیم، یادداشت؛ حسین احمری، کارشناس کشاورزی|کشاورزی بیش از آنکه به زمین و بذر وابسته باشد، به هماهنگی و به‌موقع انجام شدن مجموعه‌ای از عملیات تولید نیاز دارد. آماده‌سازی زمین، کاشت، آبیاری و برداشت، حلقه‌های به‌هم‌پیوسته‌ای هستند که اختلال در هرکدام می‌تواند بر مراحل بعدی اثر بگذارد. از همین رو، تأمین به‌موقع نهاده‌ها و امکانات مورد نیاز کشاورزان، بخشی جدایی‌ناپذیر از مدیریت تولید است؛ موضوعی که کمبود سوخت در روزهای اخیر بار دیگر اهمیت آن را در استان گلستان آشکار کرده است.
سوخت برای بخش کشاورزی صرفاً یک نهاده مصرفی نیست، بلکه امکان فعالیت ماشین‌آلات و استمرار عملیات مزرعه را فراهم می‌کند. تراکتورها برای آماده‌سازی زمین، کمباین‌ها برای برداشت محصول و پمپ‌ها برای تأمین آب مورد نیاز مزارع به سوخت وابسته‌اند. بنابراین، کاهش سهمیه یا تأخیر در توزیع آن، تنها یک مشکل در فرایند تأمین نیست؛ بلکه می‌تواند برنامه کاری کشاورز را مختل کند و زمان‌بندی فعالیت‌های مزرعه را تحت تأثیر قرار دهد.
اهمیت این مسئله زمانی بیشتر می‌شود که به محدودیت‌های زمانی فعالیت‌های کشاورزی توجه کنیم. عملیات آماده‌سازی زمین و کاشت باید در زمان مناسب انجام شود و جابه‌جایی زمان اجرای آن‌ها همواره به معنای امکان جبران تأخیر نیست. وقتی کشاورز برای تأمین سوخت مورد نیاز ماشین‌آلات خود با مشکل مواجه می‌شود، ممکن است ناچار شود بخشی از عملیات را به تعویق بیندازد؛ تأخیری که می‌تواند بر کیفیت اجرای کار، هزینه‌های تولید و در نهایت عملکرد محصول اثر بگذارد.
در استانی مانند گلستان که تولید محصولات مهمی همچون گندم و کلزا در آن جایگاه قابل‌توجهی دارد، استمرار فعالیت مزارع اهمیت ویژه‌ای دارد. اختلال در تأمین سوخت، اگر به‌موقع مدیریت نشود، می‌تواند روند آماده‌سازی زمین و کاشت را با مشکل مواجه کند و پیامدهای آن از سطح یک مزرعه فراتر برود. تولید کشاورزی بخشی از زنجیره تأمین مواد غذایی است و هرگونه اختلال در فرایند تولید، علاوه بر کشاورز، می‌تواند بر بازار و مصرف‌کننده نیز اثرگذار باشد.
از سوی دیگر، تأخیر در توزیع سوخت فقط زمان اجرای عملیات را تغییر نمی‌دهد؛ بلکه ممکن است هزینه‌های تولید را نیز افزایش دهد. کشاورزی که در زمان مقرر به سوخت دسترسی ندارد، برای انجام فعالیت‌های ضروری خود با محدودیت روبه‌رو می‌شود و ممکن است ناچار به تغییر برنامه کاری یا تحمل هزینه‌های بیشتر شود. در شرایطی که هزینه‌های تولید خود یکی از دغدغه‌های جدی فعالان این بخش است، چنین وضعیتی فشار مضاعفی بر کشاورزان وارد می‌کند.
نکته مهم این است که مدیریت سوخت بخش کشاورزی نباید صرفاً به تخصیص سهمیه محدود شود. آنچه برای کشاورز اهمیت دارد، دسترسی واقعی و به‌موقع به سوخت مورد نیاز است. سهمیه‌ای که در زمان مناسب به دست مصرف‌کننده نرسد، نمی‌تواند نیاز عملیاتی مزرعه را برطرف کند. به همین دلیل، لازم است میان میزان سوخت تخصیص‌یافته، زمان توزیع و نیاز واقعی فعالیت‌های کشاورزی تناسب برقرار باشد.
در این زمینه، نظارت بر فرایند توزیع و شفافیت در نحوه تخصیص سهمیه‌ها اهمیت دارد. کشاورزان باید بدانند سوخت مورد نیازشان از چه مسیری و در چه زمانی تأمین خواهد شد تا بتوانند برای عملیات مزرعه برنامه‌ریزی کنند. همچنین، شناسایی به‌موقع مناطق و فعالیت‌هایی که با کمبود سوخت مواجه‌اند، می‌تواند به اولویت‌بندی درست‌تر در توزیع کمک کند و مانع از آن شود که مشکلات مقطعی به اختلالی گسترده در روند تولید تبدیل شود.
حل این مسئله نیز به همکاری دستگاه‌های مرتبط نیاز دارد. شرکت نفت، سازمان جهاد کشاورزی و تشکل‌های کشاورزی هرکدام در بخشی از فرایند تأمین، شناسایی نیازها و ارتباط با بهره‌برداران نقش دارند. هماهنگی میان این مجموعه‌ها می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری سریع‌تر، پیگیری مشکلات و توزیع متناسب‌تر سوخت را فراهم کند. در همین راستا، تشکیل کارگروهی ویژه برای بررسی و مدیریت وضعیت سوخت در بخش کشاورزی می‌تواند به متمرکز شدن پیگیری‌ها و مشخص شدن مسئولیت دستگاه‌ها کمک کند.
البته مسئله اصلی، صرفاً تشکیل جلسه یا تدوین برنامه نیست؛ بلکه باید نتیجه این هماهنگی در دسترسی به‌موقع کشاورزان به سوخت مورد نیاز نمایان شود. مدیریت مؤثر زمانی محقق می‌شود که نیاز بهره‌برداران به‌درستی شناسایی، موانع توزیع برطرف و روند تأمین تا رسیدن سوخت به مصرف‌کننده نهایی پیگیری شود.
کشاورزی فعالیتی زمان‌محور است و بسیاری از فرصت‌های آن با تأخیر قابل جبران نیست. از این رو، کمبود سوخت را نباید مسئله‌ای حاشیه‌ای یا صرفاً مربوط به یک بخش اداری دانست. تأمین پایدار و به‌موقع سوخت، بخشی از الزامات حفظ تولید کشاورزی است و بی‌توجهی به آن می‌تواند هزینه‌هایی فراتر از مشکلات روزمره کشاورزان به همراه داشته باشد.
امروز انتظار می‌رود مسئولان مرتبط در استان گلستان با درک حساسیت فصل کشت، برای رفع مشکلات موجود در تأمین و توزیع سوخت تصمیمی سریع و عملیاتی اتخاذ کنند. حمایت از کشاورز در این مقطع، اقدامی برای صیانت از استمرار تولید، کاهش ریسک فعالیت‌های کشاورزی و حفظ امنیت غذایی است. کشاورز برای آغاز به‌موقع فصل کشت، بیش از وعده و برنامه‌های کلی، به سوختی نیاز دارد که در زمان مورد نیاز در اختیارش قرار گیرد.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.