لزوم آمادگی دائمی کشور در برابر تهدیدات و فوریت‌های بهداشتی

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از شیراز، قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت در اجلاس کشوری مدیران بیماری‌ها و رؤسای گروه‌های بیماری‌های واگیر با محوریت بررسی وضعیت بیماری‌های عفونی، ارتقای نظام مراقبت بهداشتی و افزایش آمادگی کشور در برابر تهدید‌های سلامت عمومی در شهر شیراز با تشریح ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت بیماری‌های واگیر، اظهار کرد: مأموریت این حوزه فراتر از ثبت آمار، تهیه گزارش و اجرای برنامه‌های کنترلی است. صیانت از سلامت جامعه، شناسایی سریع رخداد‌های اپیدمی و مقابله به‌موقع با تهدید‌های سلامت عمومی باید در اولویت فعالیت‌های نظام مدیریت بیماری‌های واگیر قرار گیرد.

وی با بیان اینکه فوریت‌های بهداشتی ممکن است در مقیاس‌های گسترده و با پیامد‌های جدی، مشابه همه‌گیری کرونا، بروز پیدا کنند افزود: مقابله مؤثر با چنین شرایطی مستلزم حفظ آمادگی دائمی، تشخیص زودهنگام خطرات و بهره‌مندی از نظام مراقبتی توانمند و کارآمد است.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، نتیجه‌محوری را یکی از الزامات تحول در برنامه‌های کنترل بیماری‌ها عنوان کرد و گفت: اجرای برنامه‌ها نباید صرفاً بر اساس فعالیت‌های تعریف‌شده و گزارش عملکرد باشد، بلکه لازم است اهداف مشخص، شاخص‌های قابل اندازه‌گیری و نتایج مورد انتظار در طراحی و اجرای برنامه‌ها لحاظ شود. همچنین تعیین اهداف ملی و نظارت بر میزان تحقق آنها باید به‌طور جدی دنبال شود.

مرادی با اشاره به مسئولیت دانشگاه‌های علوم پزشکی در مدیریت مسائل بهداشتی مناطق مختلف کشور، خاطرنشان کرد: دانشگاه‌ها باید با بررسی شرایط هر منطقه، مهم‌ترین چالش‌های مرتبط با بیماری‌های واگیر را شناسایی کرده و بر اساس اولویت‌های محلی، اقدامات لازم را برای کنترل بیماری‌ها و کاهش بار ناشی از آنها تدوین و اجرا کنند.

وی دستیابی به نظام سلامت هوشمند، پاسخگو و آماده را از اهداف اصلی مدیریت بیماری‌های واگیر دانست و تصریح کرد: بهره‌گیری از داده‌های معتبر، تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد و واکنش سریع به تهدید‌های بهداشتی، از مهم‌ترین مؤلفه‌های حفاظت مؤثر از سلامت جامعه است.

ضرورت بهره‌گیری از تجربیات بحران‌های گذشته در مدیریت بیماری‌ها

سید بصیر هاشمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز، نیز مدیریت مؤثر بیماری‌های واگیر را نیازمند هماهنگی مستمر، برنامه‌ریزی هدفمند و آمادگی برای مقابله با شرایط غیرمنتظره دانست و اظهار داشت: کنترل و پیشگیری از بیماری‌های واگیر باید با مشارکت بخش‌های مختلف نظام سلامت و بر اساس برنامه‌های منسجم دنبال شود.

وی با اشاره به عملکرد کشور در زمینه کنترل بیماری‌های عفونی افزود: توسعه شبکه بهداشت و درمان و بهره‌گیری از حمایت‌های سازمان جهانی بهداشت، زمینه دستیابی جمهوری اسلامی ایران به موفقیت‌های قابل توجهی در کنترل بسیاری از بیماری‌های واگیر را فراهم کرده است؛ دستاورد‌هایی که جایگاه مهمی در کارنامه نظام سلامت کشور دارند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز، انتقال تجربیات و بازنگری در عملکرد گذشته را از عوامل مؤثر بر بهبود برنامه‌های آینده عنوان کرد و گفت: این اجلاس فرصتی فراهم می‌کند تا مدیران و کارشناسان ضمن بررسی مشکلات و چالش‌های موجود، تجربیات خود را به اشتراک گذاشته و درباره راهکار‌های ارتقای برنامه‌های مراقبت، پیشگیری و کنترل بیماری‌های واگیر تبادل نظر کنند.

هاشمی با اشاره به تجربیات نظام سلامت در دوران همه‌گیری کرونا و شرایط ناشی از جنگ تصریح کرد: مواجهه با این بحران‌ها نشان داد که آمادگی عملیاتی، هماهنگی بین‌بخشی و توان پاسخگویی سریع، نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت تهدید‌های بهداشتی دارند. استفاده از این تجربیات می‌تواند ظرفیت نظام مراقبت را برای مقابله با بیماری‌های نوپدید و طغیان‌های احتمالی تقویت کند.

وی شناسایی سریع موارد بیماری، توسعه نظام مراقبت، تسریع روند تشخیص و اجرای به‌موقع اقدامات کنترلی را از مهم‌ترین ارکان مدیریت بیماری‌های واگیر برشمرد و افزود: با توجه به سرعت انتقال و قابلیت گسترش این بیماری‌ها، تأخیر در شناسایی موارد و انجام مداخلات ضروری می‌تواند موجب افزایش دامنه شیوع و تشدید پیامد‌های آن شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین بر اهمیت مشارکت و هم‌افزایی میان ظرفیت‌های علمی و اجرایی کشور تأکید کرد و اظهار داشت: استفاده از توان علمی متخصصان، تجارب مدیران و همکاری مجموعه‌های بهداشتی در کنار برنامه‌ریزی دقیق و عزم مشترک، می‌تواند سطح آمادگی نظام سلامت را ارتقا داده و از پیامد‌های ناشی از طغیان بیماری‌ها بکاهد.

بیماری‌های واگیر؛ چالش جدی نظام سلامت در شرایط بحران

اورنگ ایلامی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز در این اجلاس، بر اهمیت تبادل دانش و تجربه میان مدیران و کارشناسان حوزه بهداشت تأکید کرد و برگزاری این نشست را زمینه‌ای مناسب برای توسعه همکاری‌های تخصصی و استفاده از یافته‌های علمی در مسیر ارتقای سلامت عمومی دانست.

وی با اشاره به نقش بیماری‌های عفونی در شکل‌گیری دانش پزشکی و توسعه بهداشت عمومی اظهار داشت: شناخت، پیشگیری و کنترل بیماری‌های عفونی از پایه‌های اصلی پیشرفت علوم پزشکی بوده است. توسعه دانش اپیدمیولوژی، پزشکی پیشگیری و دستیابی به فناوری‌هایی نظیر واکسن، بخش مهمی از دستاورد‌های علمی در این حوزه را تشکیل می‌دهد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه پیشرفت فناوری‌های پزشکی، توانمندی نظام سلامت در مقابله با بیماری‌ها را افزایش داده است، افزود: ابزار‌های نوین تشخیص، درمان و پیشگیری امکان شناسایی دقیق‌تر و مدیریت بهتر بیماری‌ها را فراهم کرده‌اند؛ با این وجود، تقویت زیرساخت‌های بهداشتی و مراقبتی و تطبیق آنها با شرایط محیطی، اجتماعی و زیستی مناطق مختلف همچنان از اولویت‌های اساسی است.

ایلامی تغییرات جمعیتی، مهاجرت و جابه‌جایی افراد را از عوامل تأثیرگذار بر گسترش بیماری‌های نوپدید و بازپدید برشمرد و بیان کرد: انتقال جمعیت در مقیاس وسیع، به‌ویژه در زمان وقوع بحران‌ها، می‌تواند احتمال انتشار بیماری‌های عفونی را افزایش دهد. از سوی دیگر، استقرار افراد در مناطق فاقد امکانات مناسب بهداشتی و شرایط مطلوب زندگی، زمینه بروز مشکلات جدی در حوزه سلامت عمومی را فراهم می‌کند.

وی با اشاره به اختلالاتی که بحران‌ها در ارائه خدمات بهداشتی ایجاد می‌کنند، ادامه داد: آسیب به کارکنان نظام سلامت، انتقال اجباری جمعیت، افزایش تراکم در مراکز اسکان و مشکلات تأمین و توزیع خدمات، می‌تواند روند مراقبت‌های بهداشتی را مختل کند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: در چنین شرایطی، اجرای برنامه‌های واکسیناسیون با دشواری مواجه می‌شود و آسیب به مراکز بهداشتی، اختلال در شبکه‌های آب و فاضلاب و مشکلات مربوط به نگهداری واکسن در دمای استاندارد، احتمال افزایش بیماری‌های قابل پیشگیری را به همراه خواهد داشت.

ایلامی همچنین مراقبت از بیماری‌های عفونی در شرایط اضطراری را ضروری دانست و بر لزوم بررسی وضعیت بیماری‌های هپاتیت A، B و E و میزان ابتلا و مواجهه گروه‌های مختلف، به‌ویژه کارکنان حوزه سلامت، تأکید کرد.

وی با اشاره به افزایش احتمال بروز عفونت‌های بیمارستانی در شرایط بحرانی گفت: آسیب‌دیدگی تجهیزات درمانی و زیرساخت‌های بیمارستانی، محدودیت در دسترسی به اقلام مورد نیاز و دشواری اجرای استاندارد‌های پیشگیری و کنترل عفونت، می‌تواند زمینه انتقال عوامل بیماری‌زا و افزایش عفونت‌های مرتبط با خدمات درمانی را فراهم کند. این شرایط همچنین احتمال گسترش عوامل مقاوم به دارو را افزایش می‌دهد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر ضرورت آماده‌سازی نظام سلامت برای مواجهه با شرایط اضطراری خاطرنشان کرد: تدوین تعاریف عملیاتی دقیق، استفاده از روش‌های تشخیصی سریع و ساده و فراهم کردن دستورالعمل‌های کاربردی، نقش مهمی در شناسایی به‌موقع بیماران، تسریع فرایند تصمیم‌گیری و اجرای اقدامات کنترلی دارد.

وی در پایان بر استمرار خدمات مراقبتی، حفظ زیرساخت‌های بهداشتی، تقویت برنامه‌های ایمن‌سازی، افزایش توانمندی کارکنان نظام سلامت و توسعه اقدامات پیشگیرانه برای کنترل بیماری‌های واگیر در شرایط بحران تأکید کرد.

بررسی عملکرد دانشگاه‌های علوم پزشکی در کنترل بیماری‌های واگیر

به گزارش وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم در جریان این اجلاس، آخرین وضعیت بیماری‌های واگیر کشور در سال 1404 مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین روند‌های مرتبط با مراقبت و گزارش‌دهی بیماری‌ها و سوابق اجرایی و دستاورد‌های برنامه‌های کنترل بیماری‌های واگیر در دانشگاه‌های علوم پزشکی مختلف کشور بررسی شد.

از دیگر محور‌های این نشست می‌توان به تشریح اولویت‌ها و برنامه‌های ادارات تخصصی بیماری‌های واگیر، بررسی راهکار‌های توسعه نظام مراقبت و دیده‌بانی بهداشتی و ارائه پیشنهاد‌هایی برای افزایش آمادگی دانشگاه‌های علوم پزشکی در زمینه پیشگیری و کنترل بیماری‌ها اشاره کرد.

این اجلاس با هدف افزایش هماهنگی میان مدیران و کارشناسان حوزه بیماری‌های واگیر، تقویت ظرفیت‌های مراقبتی و ارتقای توان نظام سلامت کشور برای مقابله با تهدید‌های بهداشتی برگزار می‌شود.