پرونده یاسر آسانی و حرکت جنجالی او مقابل علیرضا ایلدروم، کمک‌داور مسابقه استقلال و استقلال خوزستان، فراتر از یک مسئله انضباطی، بحث دیرینه برخورد با رفتارهای خارج از شأن حرفه‌ای و ورزشی را در فوتبال ایران زنده کرده است.
آسانی در دقایق پایانی بازی، پس از درگیری لفظی با کمک‌داور، حرکتی انجام داد که بلافاصله با رفتار جنجالی شجاع خلیل‌زاده در مقابل سکوهای تماشاگران مقایسه شد. با توجه به اینکه کمیته انضباطی هنوز رأی نهایی را در پرونده بازیکن استقلال صادر نکرده، نگرانی‌ها از احتمال پیامدهای منفی ناشی از برخوردی ضعیف در جامعه فوتبال ایران افزایش یافته است.
برای بررسی سابقه، باید به پرونده شجاع خلیل‌زاده پرداخت. ماجرای حرکت موسوم به «کشاله» در فوتبال ایران به یک اتفاق ختم نشد. یکی از جنجالی‌ترین نمونه‌ها در دیدار تراکتور و چادرملو در فروردین ۱۴۰۴ رخ داد، زمانی که خلیل‌زاده در واکنش به شعارهای تماشاگران میزبان حرکتی انجام داد که بازتاب وسیعی داشت. او مدعی شد که این حرکت در اثر کشیدگی کشاله پا و در اشاره به کادر پزشکی تیم بوده است.
پس از بررسی تصاویر، کمیته انضباطی رفتار او را غیرورزشی تشخیص داده و خلیل‌زاده را به پرداخت ۵۰۰ میلیون تومان جریمه نقدی محکوم کرد. باشگاه تراکتور نیز به پرداخت همین مبلغ محکوم شد و موظف به عذرخواهی از هواداران چادرملو گردید. در رأی کمیته انضباطی، به رفتار تحریک‌آمیز بازیکن و اعلام رضایت باشگاه چادرملو نیز اشاره شده بود.
اما این پایان حواشی نبود. در مهر ۱۴۰۵، پیش از دیدار ملوان و تراکتور در انزلی، حرکت مشابهی از خلیل‌زاده مقابل سکوها خبرساز شد. باشگاه ملوان نیز به دلیل آنچه رفتار توهین‌آمیز و خلاف شئون حرفه‌ای خواند، از کاپیتان تراکتور شکایت کرد. گزارش‌ها حاکی از آن بود که این حرکت در گزارش ناظر مسابقه ثبت نشده، اما شکایت باشگاه و تصاویر منتشرشده مبنای رسیدگی قرار گرفت.
بنابراین، حداقل دو مورد خبرساز از رفتار مشابه خلیل‌زاده در مقابل تماشاگران وجود دارد؛ اتفاقاتی که نشان می‌دهد جریمه نقدی پرونده اول به تنهایی نتوانسته مانع تکرار حاشیه‌های مشابه شود.
مقایسه رفتار آسانی با نمونه‌های اروپایی: اکنون نوبت به یاسر آسانی رسیده است؛ بازیکنی که این بار نه مقابل سکوها، بلکه در جریان تنش با کمک‌داور حرکتی مشابه انجام داده است. پرونده او یک تفاوت کلیدی دارد؛ ادعای توهین از سوی کمک‌داور نیز مطرح شده و باید رفتار هر دو طرف به طور مستقل بررسی شود. هرچند هیچ توهینی، در صورت اثبات، نمی‌تواند مجوز رفتار خارج از شأن حرفه‌ای باشد.
فوتبال اروپا نمونه‌های روشنی از موقعیت‌های مشابه دارد؛ محمد صلاح پس از شعارهای اسلام‌ستیزانه هواداران چلسی، به جای درگیری، چند روز بعد با گلزنی مقابل همان تیم پاسخ داد. بوکایو ساکا پس از تحمل توهین‌های نژادپرستانه در فضای مجازی پس از فینال یورو ۲۰۲۰، با پیامی محترمانه تأکید کرد که «عشق همیشه پیروز می‌شود». لورن کوشیلنی نیز پس از تحریک دیگو کاستا در دیدار آرسنال و چلسی، خویشتن‌داری کرد و بعداً اظهار داشت که بازیکن باید آرامش خود را حفظ کند.
این سه نمونه نشان می‌دهد حرفه‌ای‌گری دقیقاً در لحظه‌ای معنا پیدا می‌کند که بازیکن با رفتار توهین‌آمیز یا تحریک‌آمیز مواجه می‌شود؛ نه اینکه هر اتفاقی را بدون پاسخ بپذیرد، بلکه بداند اعتراض و پیگیری تخلف از مسیر قانونی، با واکنش خارج از شأن فوتبال متفاوت است.
سوال روز این است که آیا این سه بازیکن نمی‌توانستند همان لحظه با اشاره به کشاله خود از کوره دربروند و چهره خود و تیمشان را تخریب کنند؟ قطعا می‌توانستند، چرا که انجام کار درست نیازمند تفکر است، در حالی که رفتار نامعقول نیازی به تفکر ندارد.
منتقدان نگرانند که اگر کمیته انضباطی به جریمه‌ای محدود بسنده کند و محرومیتی بازدارنده در نظر نگیرد، همان اتفاقی تکرار شود که در پرونده شجاع خلیل‌زاده شاهدش بودیم. وقتی بازیکن ببیند چنین رفتاری هزینه جدی برایش ندارد، احتمال تکرار آن در مسابقات بعدی افزایش می‌یابد؛ نه فقط مقابل تماشاگران، بلکه در برابر داوران، کادر فنی و دیگر افراد حاضر در محیط مسابقه.
مسئله مهم‌تر از هر جریمه و محرومیتی این است که خانواده‌ها قرار است چه چیزی را تماشا کنند. فوتبال تنها برای تماشاگران حاضر در ورزشگاه برگزار نمی‌شود. بسیاری از مسابقات، به ویژه دیدارهای پرمخاطب لیگ برتر، به صورت زنده از تلویزیون پخش می‌شوند و خانواده‌ها در کنار فرزندانشان این تصاویر را تماشا می‌کنند.
کودکی که همراه پدر و مادرش پای تلویزیون نشسته، قرار است هیجان، رقابت، جوانمردی و احترام به حریف را از فوتبال بیاموزد. اما وقتی بازیکنان حرفه‌ای در برابر دوربین‌ها چنین رفتارهایی از خود نشان می‌دهند، چه تصویری از اخلاق ورزشی در ذهن نسل نوپا شکل می‌گیرد؟ آیا باید پذیرفت که این حرکات بخشی از هیجان مسابقه هستند و خانواده‌ها ناچار به تماشای آن‌هایند؟
می‌توان به شوخی تلخ گفت که تنها نکته باقی‌مانده این است که مسئولان صداوسیما، پس از کنترل و سانسور مسابقات خارجی، گروهی را مأمور بررسی و حذف صحنه‌های مشابه در مسابقات داخلی کنند تا مبادا این رفتارها وارد حریم خانواده‌ها شود! اما راه‌حل اصلی نباید سانسور تصویر باشد، بلکه باید با ریشه‌یابی و برخورد جدی با منشأ چنین رفتارهایی، مانع از تکرار آن‌ها شد.
کمیته انضباطی در پرونده آسانی با یک تصمیم سرنوشت‌ساز روبروست. در صورت احراز تخلف، مجازاتی باید در نظر گرفته شود که هم متناسب با رفتار او باشد و هم پیام روشنی برای سایر بازیکنان داشته باشد. همزمان، ادعای توهین از سوی کمک‌داور نیز باید با دقت و بدون اغماض بررسی شود.
فوتبال ایران به اندازه کافی از حواشی، تنش‌ها و رفتارهای تحریک‌آمیز آسیب دیده است. نباید به بازیکنی که از شعار تماشاگران یا تصمیم داور عصبانی می‌شود، اجازه داد با حرکات توهین‌آمیز پاسخ دهد. مماشات با این رفتارها، امروز، ممکن است فردا شاهد تکرار آن‌ها در موقعیت‌هایی باشیم که کنترل و جمع کردن حواشی‌شان به سادگی ممکن نباشد.
این پرونده فراتر از یاسر آسانی، به مرزی اشاره دارد که فوتبال ایران باید میان هیجان مسابقه و بی‌اخلاقی ترسیم کند. این مرز نه با دوربین تلویزیون قابل سانسور است و نه با جریمه‌های فاقد اثر بازدارنده. فدراسیون باید با اجرای قاطع مقررات، آن را حفظ کند؛ هرچند در نمونه‌های مشابه، پیرامون شعارها و توهین‌های وحشتناک در برخی استادیوم‌ها، هرگز برخورد قاطعانه‌ای صورت نگرفته است.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.