فاجعه نابودی درختان تا دفاعیه منابع طبیعی بابل و نقد صریح کارشناسان چه بود؟

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بابل،جنگل‌های هیرکانی شمال ایران با قدمتی چند ده میلیون ساله، از ارزشمندترین اکوسیستم‌های جنگلی جهان و میراث ثبت‌شده جهانی یونسکو به‌شمار می‌روند؛ با این حال، دست‌اندازی سودجویان و تخریب‌گران عرصه‌های طبیعی هر روز به شکلی تازه این ثروت ملی را تهدید می‌کند.

طی روزهای گذشته، انتشار یک گزارش و ویدیوی تکان‌دهنده از فاجعه «کت‌زنی» (حلقه‌برداری و خشکاندن عمدی درختان با هدف مرگ تدریجی و تصرف اراضی در منطقه جنگلی بالامرزناک (از توابع بخش گتاب شهرستان بابل در استان مازندران) موجی از تأسف و نگرانی را در میان فعالان محیط‌زیست و افکار عمومی ایجاد کرد. روستای سرسبز مرزناک با پوشش غنی از درختان ارزشمند هیرکانی نظیر بلوط، این روزها به محلی برای تاخت‌وتاز تخریب‌گران بدل شده است.

واکنش رسمی اداره منابع طبیعی و آبخیزداری بابل

به دنبال انتشار این گزارش تصویری در کانال‌های خبری و فضای مجازی، روابط عمومی اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بابل (به ریاست رضایی) با ارسال جوابیه‌ای به تشریح اقدامات این نهاد پرداخت. متن کامل این جوابیه به شرح زیر است:

در پی انتشار مطالبی در خصوص کت‌زنی درختان جنگلی در روستای مرزناک از توابع منطقه بابل‌کنار [بخش گتاب] شهرستان بابل در فضای مجازی، به‌منظور تنویر افکار عمومی و اطلاع شهروندان محترم، توضیحات زیر ارائه می‌شود:

اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بابل در راستای وظایف قانونی خود و با هدف حفاظت و صیانت از عرصه‌های منابع طبیعی، بلافاصله پس از اطلاع از وقوع تخلف و در اسرع وقت، با حضور میدانی و انجام بررسی‌های لازم، اقدامات قانونی و حفاظتی مقتضی را در دستور کار قرار داده است.

بر اساس بررسی‌های میدانی و مستندات موجود، مشخص گردید فرد متخلف با هدف گسترش سطح مرتع مورد استفاده خود در روستای مرزناک، اقدام به کت‌زنی 8 اصله درخت بلوط جنگلی نموده است.

در همین راستا، ضمن انجام بررسی‌های میدانی، تنظیم صورت‌مجلس تخلف و تهیه گزارش مستند، موضوع کت‌زنی 8 اصله درخت بلوط با حجم برآوردی 8.08 مترمکعب، طی نامه شماره 1405138/143 مورخ 1405/08/09 به ریاست محترم دادگاه عمومی بخش گتاب اعلام و درخواست رسیدگی قضایی شده است.

همچنین خسارت وارده به منابع طبیعی به مبلغ 1,332,165,760 ریال (حدود 133 میلیون تومان) برآورد و مطالبه گردیده و مراتب به‌منظور طی مراحل قانونی و برخورد با متخلف به مرجع قضایی ارجاع شده است.

اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان بابل ضمن تأکید بر برخورد قاطع و قانونی با هرگونه تخریب، تعرض و دست‌اندازی به عرصه‌های ملی، اعلام می‌دارد که حفاظت از جنگل‌ها و سرمایه‌های طبیعی، از اولویت‌های اصلی این اداره بوده و پیگیری پرونده مذکور تا حصول نتیجه نهایی از طریق مراجع ذی‌صلاح ادامه خواهد داشت.

نقد کارشناسان؛ از روش‌های قدیمی تخریب تا جریمه‌های غیربازدارنده

پس از انتشار این جوابیه، برخی از کارشناسان و علاقه‌مندان به محیط‌زیست نسبت به نحوه برآورد خسارت و برخورد با متخلفان ابراز تردید و انتقاد کردند.

عباسعلی‌زاده، کارشناس منابع طبیعی بابل، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: کت‌زنی یکی از شگردهای قدیمی برای خشک کردن درخت و تجاوز به اراضی ملی است. هرچند این شخص از مرتع‌داران قدیمی منطقه است و مابقی اراضی اطراف این زمین دستخوش ساخت‌وساز شده و این فرد تنها کسی است که ملک خود را به صورت مرتع نگه داشته و ساخت‌وساز نکرده، اما کت‌زنی بر روی 8 درخت بلوط قدیمی و سالمند انجام شده است؛ درختانی که ارزش اکولوژیکی بسیار بالایی دارند.

وی افزود: این برآورد هزینه با نظر کارشناسان مربوطه انجام شده است.

پور حسین کارشناس منابع طبیعی خاطر نشان کرد: کت زنی در اصل با استفاده از ابزار تیزی مانند تبر و داس تنه درخت را که نزدیک ریشه است وچند سانتیمتر با ریشه فاصله دارد انتخاب کرده و درخت را با تبر زخمی می‌کند و برای استتار این کار خلاف، با سرشاخه‌ها و ساقه‌های خشک درختان به زمین افتاده و خشک شده این زخم درخت را می پوشاند تا مخفی بماند و به مرور زمان این زخم به عمق درخت آسیب زده و باعث خشک شدن درخت می‌شود.

وی در ادامه افزود: دامدار به بهانه خشک شدن درخت اقدام به قطع آن می‌کند تا فضا آزاد شود و نور خورشید به زمین بتابد و علفهای تازه و بیشتری رویش کند و برای چرای دام خود از این چرای جدید استفاده کند.

جریمه‌هایی که خود تشویق‌کننده تخلف است!

عباسعلی زاده گفت :«ارزش‌گذاری بهای مال ازدست‌رفته صرفاً بر مبنای مشخصات فیزیکی درختان مقطوعه انجام شده و سایر ارزش‌های اکولوژیک و اقتصادی آن‌ها نظیر تولید اکسیژن، حفاظت از منابع پایه آب و خاک، کارکردهای تفرجگاهی و اکوتوریسم و… که به‌سادگی قابل تقویم به ریال نیستند را در بر نمی‌گیرد. در همین راستا، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور (به‌عنوان سازمان متولی) به‌منظور افزایش بازدارندگی و متناسب‌سازی تعرفه‌ها با نرخ تورم، هر دو تا سه سال یک‌بار با جلب نظرات کارشناسی ادارات کل تابعه و جمع‌بندی آن‌ها، نسبت به به‌روزرسانی و ابلاغ تعرفه‌ها اقدام می‌نماید. تعرفه‌های ابلاغ‌شده، ملاک عمل قطعی در رسیدگی به پرونده‌های تخلفِ قطع درختان و قاچاق چوب‌آلات جنگلی است. شایان ذکر است اعمال سایر ارزش‌های زیست‌محیطی درختان و درختچه‌های جنگلی در سطح ادارات شهرستان یا استان خارج از حدود اختیارات و صلاحیت قانونی بوده و تعیین تکلیف این مقوله مستلزم اتخاذ تصمیم در سطح کلان و با کارشناسی سازمان متبوع است.»

به گزارش وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم ،محاسبه خسارت 8 مترمکعب چوب بلوط به مبلغ حدود 133 میلیون تومان در حالی از سوی منابع طبیعی اعلام شده که منتقدان معتقدند این شیوه برخورد و برآورد خسارت ناچیز، نه‌تنها بازدارنده نیست بلکه می‌تواند به عنوان یک مشوق پنهان برای متجاوزان عمل کند؛ چرا که متخلف با خود حساب می‌کند می‌تواند عرصه ارزشمند جنگلی را با کت‌زنی به مرتع یا زمین تصرف‌شده تبدیل کرده و جریمه ناچیز آن را به راحتی با سود حاصله پرداخت کند.

خبرگزاری تسنیم پیگیری این پرونده حقوقی و روند رسیدگی دستگاه قضایی بخش گتاب را تا حصول نتیجه نهایی و صیانت از میراث هیرکانی ادامه خواهد داد.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم