به گزارش بخش استانها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از شیراز، استان فارس با سهم 11.2 درصدی از سبد غذایی کشور و ایستادن در جایگاه دوم کشاورزی و چهارم دامپروری ایران، پرچمدار باغبانی ملی است؛ استانی که در آن بزرگترین انجیرستان دیم جهان شکوفا میشود، اما خشکیدن 400 قنات تاریخی، فرسایش خاک و نوسان بازار، سایه سنگینی بر این شکوه انداخته است.
سرزمینی که سفره ایران را پر میکند
اگر امنیت غذایی کشور را زنجیرهای به هم پیوسته بدانیم، استان فارس یکی از استوارترین حلقههای آن است. این استان نهفقط بخش قابلتوجهی از نیاز غذایی ایران را تأمین میکند، بلکه با تنوع اقلیمی کمنظیر، از دشتهای گرم جنوبی تا ارتفاعات سرد شمالی، به کارگاهی گسترده برای تولید محصولات زراعی، باغی و دامی تبدیل شده است.
آمارها نشان میدهد فارس با سهم 11.2 درصدی از تولید غذای کشور، در بخش زراعت جایگاه دوم و در حوزه دامپروری رتبه چهارم ملی را در اختیار دارد؛ ترکیبی که این استان را به «طلای سبز» ایران بدل کرده است.
فارس، دروازهبان رکوردهای کشاورزی
فارس تنها یک استان کشاورزی نیست؛ سرزمین ثبت رکوردها و نوبرانههاست. در دل این خطه، بزرگترین باغ دیم انجیر جهان گسترده شده و پهنههای وسیع گل محمدی دیم، عطر بهاری را تا دورترین نقاط کشور میپراکند.
این ظرفیت بیهمتا سبب شده فارس در تولید محصولاتی، چون ذرت علوفهای، جو، گوجهفرنگی، لوبیا، پنبه و گیاه کمیاب استویا که بهتنهایی 100 درصد تولید ملی آن را در اختیار دارد صدرنشین کشور باشد.
در عرصه باغداری نیز سبد محصولات فارس بیرقیب است؛ 95 درصد انجیر دیم، 86 درصد لیموشیرین و 81 درصد خاکشیر کشور در خاک این استان به بار مینشیند.
تاکستانهای انگور، نخلستانهای خرما و باغهای لیمو و انار، ترکیبی از اقلیم چهارفصل را به نمایش میگذارند که کمتر استانی توان رقابت با آن را دارد.
در حوزه محصولات گلخانهای هم فارس پیشتاز است؛ پرورش آلوئهورا، گیاهان دارویی و نهال، بخشی از ظرفیت گلخانهای این استان را شکل میدهد. در برخی دیگر از محصولات مانند گندم، پیاز، خربزه و مرکبات، فارس با اختلافی اندک در جایگاه دوم ملی ایستاده است.
باغبانی فارس؛ رتبه نخست در سطح و تولید
در بخش باغبانی، آمارهای رسمی از تثبیت جایگاه ملی فارس حکایت دارد. احد بهجت حقیقی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس، با اشاره به جایگاه راهبردی استان در این حوزه میگوید: فارس با 389 هزار و 231 هکتار باغ بارور و تولید بیش از 3 میلیون و 700 هزار تن محصولات باغی، رتبه نخست کشور را در سطح باغات بارور و میزان تولید به خود اختصاص داده است.
وی این دستاورد را نشانه ظرفیت بالای بخش باغبانی استان در تأمین امنیت غذایی و پیشبرد توسعه اقتصادی کشور میداند و میافزاید: تنوع اقلیمی، شرایط مساعد آبوهوایی، اراضی مستعد و توانمندیهای طبیعی، فارس را به یکی از قطبهای مهم باغبانی ایران تبدیل کرده است.
بر پایه آمارنامههای رسمی کشاورزی، سطح باغات بارور استان از 357 هزار و 842 هکتار در سال 1403 به 389 هزار و 231 هکتار در سال 1404 رسیده است؛ رشدی که معادل 12.68 درصد از کل سطح باغات بارور کشور محسوب میشود.
در بخش تولید نیز رقم تولید محصولات باغی فارس از 3 میلیون و 563 هزار و 805 تن در سال 1403 به 3 میلیون و 704 هزار و 440 تن در سال 1404 افزایش یافته و با سهم 13.61 درصدی از تولید باغی ایران، جایگاه نخست ملی را برای استان به ارمغان آورده است.
تنوع محصولات؛ مزیتی راهبردی در بازار و صادرات
رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس با اشاره به تنوع محصولات شاخص باغی استان تصریح میکند: فارس در تولید خرما، لیموترش، لیموشیرین، انار، انجیر خشک، انگور، خاکشیر و مرزنجوش رتبه نخست کشور را در اختیار دارد و همین تنوع، نقش کلیدی در تأمین نیاز بازارهای داخلی، گسترش صادرات محصولات کشاورزی و ایجاد ارزش افزوده در بخش باغبانی ایفا میکند.
به گفته وی، این موفقیت حاصل تلاش گروههای کارشناسی است؛ کارشناسان پهنه، کارشناسان باغبانی مدیریتهای جهاد کشاورزی شهرستانها، کارشناسان اداره آمار و کارشناسان مدیریت باغبانی استان با حضور مستمر در عرصههای تولید، ارائه مشاوره تخصصی، انتقال دانش فنی، هدایت باغداران و پیگیری مشکلات تولیدکنندگان، زمینه توسعه کمی و کیفی محصولات باغی را فراهم کردهاند.
زنجیره ارزش؛ از مزرعه تا سفره
یکی از مزیتهای کمتر شناختهشده فارس، برخورداری از طولانیترین زنجیره ارزش بخش کشاورزی کشور است؛ زنجیرهای که از بذر و نهال آغاز میشود و تا فرآوری، بستهبندی، حملونقل و رسیدن محصول به سفره مصرفکننده ادامه مییابد.
این ساختار پیوسته، هم فرصت اشتغال پایدار ایجاد کرده و هم ظرفیت ارزشآفرینی بخش کشاورزی استان را در مقایسه با استانهای تکمحصولی افزایش داده است. با این حال، همین زنجیره طولانی در برابر نوسان قیمت نهادهها و ناپایداری بازار آسیبپذیرتر است.
چالشها؛ زمانی که شکوه با تردید همراه میشود
فارس با همه افتخاراتش، با مسائل جدی نیز دستوپنجه نرم میکند. خشکسالیهای پیاپی، فرسایش خاک و ناپایداری بازار سه چالشی هستند که به گفته کارشناسان، میتوانند دستاوردهای سالهای اخیر را تهدید کنند.
خشکیدن حدود 400 قنات تاریخی در این استان، زنگ خطر را برای نظامهای سنتی تأمین آب به صدا درآورده است؛ نظامهایی که قرنها ستون کشاورزی این سرزمین بودهاند. کاهش منابع آبی، افت سطح آبهای زیرزمینی و فشار بر اراضی کشاورزی، ضرورت بازنگری در الگوی کشت و بهرهوری منابع را دوچندان کرده است.
به همین دلیل، حفظ جایگاه ملی باغبانی فارس به باور متولیان بخش، بدون برنامهریزی علمی، ارتقای بهرهوری آب و خاک، توسعه روشهای نوین تولید، افزایش کیفیت محصولات و حمایت از باغداران امکانپذیر نیست.
سازمان جهاد کشاورزی فارس اعلام کرده است که با تکیه بر ظرفیت کارشناسی و تخصصی خود، توسعه پایدار باغبانی و تقویت جایگاه محصولات باغی استان در بازارهای داخلی و صادراتی را دنبال میکند.
ظرفیتی که باید پایدار بماند
فارس امروز ترکیبی از دو تصویر است؛ از یک سو استانی که با آمارهای خیرهکننده در سطح زیرکشت و تولید، پرچمدار باغبانی و یکی از ستونهای امنیت غذایی ایران به شمار میرود و از سوی دیگر سرزمینی که با کمآبی، فرسایش خاک و بیثباتی بازار مواجه است.
آینده این «طلای سبز» به توانایی استان در تبدیل ظرفیتهای طبیعی به بهرهوری پایدار وابسته است؛ مسیری که گذر از آن، هم به دانش فنی و هم به سیاستگذاری حمایتی و هم به همراهی تولیدکنندگان نیاز دارد.





نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده میشود.
هنوز نظری منتشر نشده است.