مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک تاکید کرد که بهبود کیفیت راه‌های کشور نیازمند رویکردی فرآیندمحور و تضمین کیفیت در تمامی مراحل از طراحی تا بهره‌برداری است، نه صرفاً کنترل‌های مقطعی.

مجید کیانپور، مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، در هجدهمین نمایشگاه قیر، آسفالت و ماشین‌آلات، کنترل کیفیت را یکی از ضروریات اجتناب‌ناپذیر در پروژه‌های راهسازی دانست اما تصریح کرد که این کنترل به تنهایی کافی نیست و باید تمام فرآیندهای موثر بر کیفیت نهایی، از مرحله طراحی تا اجرا و دوره تضمین، مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به اینکه در ضوابط موجود، بخش عمده مسئولیت کیفیت اجرا متوجه پیمانکار است، پرسید آیا پیمانکار به‌تنهایی مسئول تمام مشکلات کیفیت آسفالت است؟ کیانپور تاکید کرد که باید به جای تمرکز بر کنترل‌های مقطعی و برخورد با پیمانکار، رویکردی فرآیندمحور در پیش گرفته شود و کیفیت در تمام مراحل پروژه تضمین گردد.

کیانپور وضعیت نامناسب بخشی از راه‌های کشور را صرفاً ناشی از محدودیت منابع مالی ندانست و افزود: "کیفیت نامناسب ۲۵درصد راه‌ها صرفا ناشی از محدودیت منابع مالی نیست و بخشی از این وضعیت به ضعف در طراحی، کیفیت مصالح، نحوه اجرا، استفاده از ماشین‌آلات نامناسب و کمبود نیروی انسانی ماهر بازمی‌گردد."

مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک بر اهمیت توجه به زیرسازی و طراحی مهندسی تاکید کرد و گفت: مشکلات روسازی همیشه به لایه آسفالت محدود نمی‌شود و ممکن است ریشه آن در لایه‌های زیرین، طراحی نامناسب، مسائل زمین‌شناسی و ضعف در اجرای سیستم زهکشی باشد. وی اشاره کرد که حتی در برخی محورها پس از اجرای روکش آسفالت، ترک‌های سازه‌ای مجدداً ظاهر می‌شوند که نشان‌دهنده لزوم بررسی دقیق لایه‌های زیرین و شرایط هیدرولوژیکی مسیر پیش از اجرای روکش است.

کیانپور با اشاره به تفاوت شرایط اقلیمی در محورهای مختلف کشور، بیان داشت که نوع قیر و مشخصات آسفالت باید متناسب با شرایط آب‌وهوایی و ویژگی‌های هر منطقه انتخاب شود و در محورهایی با تغییرات اقلیمی، نمی‌توان بدون بررسی شرایط محیطی، از یک نوع قیر و طرح اختلاط یکسان استفاده کرد.

وی با تاکید بر اهمیت نظارت بر کارخانه‌های آسفالت، اظهار کرد: "در کنار افزایش ظرفیت تولید، باید برای ارتقای کیفیت نیز برنامه‌ریزی شود. به گفته برخی فعالان این حوزه حدود ۲۵ درصد کارخانه‌های آسفالت همچنان به کنترل کیفی بیشتری نیاز دارند و باید بررسی شود که آیا تمام این کارخانه‌ها گواهینامه‌های لازم را دریافت کرده‌اند و عملکرد آن‌ها به‌صورت مستمر ارزیابی می‌شود یا خیر."

کیانپور پیشنهاد کرد که می‌توان با مشارکت تولیدکنندگان و کارخانه‌های آسفالت، آزمایشگاه‌های مرجع و همکار ایجاد کرد تا کنترل مستمر محصولات انجام شود. وی افزود که صرف دریافت گواهینامه‌های دوره‌ای برای اطمینان از کیفیت تولید کافی نیست و استانداردها باید به‌صورت روزانه و مستمر مورد بررسی قرار گیرند.

مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک بر ضرورت توجه به مهارت نیروی انسانی در پروژه‌های راهسازی تاکید کرد و گفت: باید مشخص شود چه تعداد از نیروهای فعال در این حوزه آموزش‌های تخصصی دیده‌اند و دارای کارت مهارت هستند. همچنین دمای آسفالت از زمان خروج از کارخانه تا پخش در محل پروژه باید مطابق استاندارد باشد.

وی با اشاره به فرسودگی ماشین‌آلات راهسازی، بیان داشت: "ماشین‌آلاتی که حدود ۴۰ سال از عمر کاری آن‌ها گذشته است لزوما توانایی لازم برای اجرای استاندارد عملیات آسفالت را ندارند." کیانپور تاکید کرد لازم است سازمان برنامه و بودجه، وزارت صنعت، معدن و تجارت و کمیسیون‌های مرتبط مجلس برای نوسازی ناوگان پیمانکاران و تسهیل ورود ماشین‌آلات جدید برنامه‌ریزی کنند.

کیانپور همچنین امکان ورود ماشین‌آلات دست‌دوم با حداکثر پنج سال کارکرد را برای پیمانکاران پیشنهاد داد تا زمینه استفاده از تجهیزات و فناوری‌های جدید در پروژه‌های راهسازی فراهم شود.

مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک به فاصله میان دانش دانشگاهی و اجرای پروژه‌ها اشاره کرد و گفت: این فاصله باید با حضور تکنسین‌های متخصص و آموزش‌دیده برطرف شود و از فناوری‌های روز دنیا و روش‌های نوین روسازی و آسفالت در محورهای کشور بیشتر استفاده گردد.

وی در خصوص روش بازیافت گرم در محل آسفالت توضیح داد: در این روش، آسفالت موجود پیش‌گرم شده برداشت، با افزودن جوان‌سازها و انجام فرآیندهای لازم، مجدداً آماده پخش می‌شود. این روش با استفاده از تجهیزات ویژه و به‌صورت یک کارخانه متحرک در محل پروژه قابل اجراست.

کیانپور با اشاره به ارزش اقتصادی آسفالت و مصالح راهسازی، گفت: "با توجه به ارزش بالای این منابع نباید اجازه دهیم سرمایه کشور به‌راحتی هدر برود." وی پیشنهاد کرد که به جای تراشیدن آسفالت و انتقال آن، در بخش‌هایی که مشکل سازه‌ای ندارند از روش‌های بازیافت گرم در محل استفاده شود.

وی با تاکید بر ضرورت جایگزینی نظام تضمین کیفیت به جای کنترل‌های مقطعی، پیشنهاد داد: "برای پروژه‌های آسفالت، دوره تضمین کیفیت دو تا سه‌ساله در نظر گرفته شود و پیمانکار مسئولیت کیفیت محصول نهایی را در این دوره بر عهده بگیرد." در این رویکرد، پیمانکار مسئولیت یکپارچه از طراحی تا اجرا را بر عهده گرفته، مشاور و آزمایشگاه خود را انتخاب می‌کند و کیفیت محصول را تضمین می‌نماید، در حالی که کارفرما نظارت عالیه خواهد داشت. وی افزود که می‌توان از ظرفیت شرکت‌های بیمه نیز برای مشارکت در نظام تضمین کیفیت استفاده کرد.

کیانپور در پایان ابراز امیدواری کرد که با هدایت نظام کنترل کیفیت مقطعی به سمت تضمین کیفیت و نظارت فرآیندمحور طی یک برنامه پنج تا ۱۰ ساله، بتوان به ارتقای کیفیت روسازی، افزایش عمر مفید آسفالت و کاهش هزینه‌های نگهداری راه‌های کشور کمک کرد.

©‌ وبانگاه، باشگاه خبرنگاران جوان