هشدار محیط‌زیست کیش درباره خودروهای وارداتی، ضرورت بررسی هم‌زمان کیفیت خودرو و سوخت را برجسته کرد.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، در شرایطی که آلودگی هوا به یکی از معضلات جدی کلان‌شهرهای ایران، به‌ویژه تهران و شهرهای صنعتی تبدیل شده است، هشدار اداره محیط‌زیست سازمان منطقه آزاد کیش درباره ورود برخی خودروهای وارداتی فاقد استاندارد آلایندگی، پرسش مهم‌تری را پیش روی افکار عمومی قرار می‌دهد؛ وقتی هم خودروهای داخلی از نظر کیفیت و میزان آلایندگی با انتقاد مواجه‌اند و هم وارداتی بودن و اعتبار یک برند خارجی نمی‌تواند پاک بودن خودرو را تضمین کند، مصرف‌کننده ایرانی برای انتخاب خودروی سالم‌تر به چه معیاری باید اعتماد کند؟

مریم محمدی، رئیس اداره محیط‌زیست سازمان منطقه آزاد کیش، با اشاره به مشاهده مواردی از ورود خودروهای وارداتی فاقد حداقل استاندارد آلایندگی مورد قبول کشور، تأکید کرده است که شهرت جهانی یک خودروساز و جدید بودن سال تولید، لزوماً به معنای انطباق محصول با الزامات زیست‌محیطی ایران نیست.

به گفته وی، بر اساس ضوابط زیست‌محیطی کشور، خودروهای وارداتی غیردیزلی باید حداقل استاندارد یورو 5 را داشته باشند و خودروهای دیزلی نیز ملزم به رعایت استانداردهای اختصاصی آلایندگی هستند.

این هشدار اگرچه در چارچوب ضوابط واردات خودرو مطرح شده، اما از یک واقعیت مهم در سیاست‌گذاری مقابله با آلودگی هوا پرده برمی‌دارد؛ مسئله آلودگی خودروها را نمی‌توان صرفاً با ملاک‌هایی مانند داخلی یا خارجی بودن، سال ساخت یا نام تجاری ارزیابی کرد. آنچه اهمیت دارد، میزان واقعی انتشار آلاینده‌ها و انطباق مجموعه خودرو و سوخت مصرفی آن با استانداردهای زیست‌محیطی است.

وقتی نام برند خارجی هم تضمین‌کننده نیست

یکی از نکات قابل تأمل در اظهارات رئیس اداره محیط‌زیست کیش، ضرورت تغییر نگاه به مفهوم خودروی وارداتی است. بسیاری از خریداران، خودروهای خارجی را به دلیل فناوری جدیدتر و استانداردهای سخت‌گیرانه‌تر خودروسازان بین‌المللی، گزینه‌ای کم‌آلاینده‌تر می‌دانند؛ با این حال، خودروهای تولیدشده برای بازارهای مختلف ممکن است از نظر مشخصات فنی، تجهیزات کنترل آلایندگی و استانداردهای مورد تأیید تفاوت داشته باشند.

بنابراین، صرف اینکه یک خودرو در کشورهای دیگر نیز عرضه می‌شود، برای اثبات برخورداری آن از استاندارد مورد قبول ایران کافی نیست. از سوی دیگر، اگر یک مدل خودرو در بازارهای دیگر با استانداردهای آلایندگی بالاتر عرضه می‌شود، باید مشخص باشد نمونه واردشده به کشور نیز از همان مشخصات و تجهیزات برخوردار است یا خیر.

محمدی نیز با تأکید بر همین موضوع از خریداران خواسته است پیش از انجام معامله در کشور مبدأ، مدارک رسمی شرکت سازنده و گواهی‌های معتبر آلایندگی را بررسی کنند و اعتبار برند یا اظهارات فروشنده را ملاک نهایی قرار ندهند.

آیا فقط خودرو مقصر آلودگی هواست؟

با این حال، محدود کردن بحث آلایندگی به مشخصات خودرو، بدون بررسی کیفیت سوخت مصرفی، تصویر کاملی از مسئله ارائه نمی‌دهد. خودرو و سوخت دو جزء به‌هم‌پیوسته در فرایند تولید آلاینده‌ها هستند و عملکرد تجهیزات کنترل آلایندگی خودرو نیز می‌تواند از کیفیت سوخت تأثیر بپذیرد.

در همین زمینه، نتایج یک پژوهش علمی درباره ناوگان خودرویی تهران که منتشر شده، نشان می‌دهد تغییر ترکیب سوخت و به‌ویژه میزان گوگرد آن می‌تواند بر انتشار آلاینده‌ها اثر قابل توجهی داشته باشد. بر اساس مدل‌سازی این پژوهش، جایگزینی سوخت یورو 3 با یورو 5 می‌تواند انتشار اکسیدهای گوگرد را تا 90 درصد و ذرات معلق را تا 14 درصد کاهش دهد.

این یافته به معنای اثبات پایین بودن کیفیت تمام بنزین تولیدی کشور یا معرفی سوخت به‌عنوان تنها عامل آلودگی نیست، اما نشان می‌دهد بررسی استاندارد سوخت و انتشار اطلاعات شفاف درباره کیفیت بنزین توزیعی، باید در کنار کنترل استاندارد خودروها مورد توجه قرار گیرد.

از سوی دیگر، مطالعات مربوط به منابع انتشار آلاینده‌ها در تهران نیز سهم قابل توجه وسایل نقلیه را در آلودگی هوا نشان می‌دهد؛ با این تفاوت که سهم خودروهای سواری، موتورسیکلت‌ها، ناوگان حمل‌ونقل عمومی و خودروهای سنگین در تولید هر نوع آلاینده یکسان نیست. به همین دلیل، سیاست مقابله با آلودگی هوا باید متناسب با سهم واقعی هر بخش طراحی شود.

مردم میان انتخاب‌های محدود و مطالبه هوای پاک

در چنین شرایطی، مصرف‌کننده ایرانی با یک تناقض جدی مواجه است؛ از یک طرف، درباره میزان آلایندگی و کیفیت برخی خودروهای داخلی انتقادهای فراوانی مطرح است و از طرف دیگر، خرید خودروی وارداتی نیز بدون بررسی دقیق استانداردهای فنی و زیست‌محیطی نمی‌تواند تضمین‌کننده انتخاب محصولی پاک‌تر باشد.

طبیعی است که در چنین فضایی، مردم انتظار دارند دستگاه‌های مسئول به جای انتقال تمام مسئولیت به خریدار، اطلاعات قابل اتکایی درباره میزان آلایندگی خودروهای عرضه‌شده، کیفیت سوخت مصرفی و عملکرد واقعی تجهیزات کنترل آلایندگی منتشر کنند.

موضوع مهم دیگر، ضرورت نظارت مستمر پس از ورود خودرو به کشور است؛ چراکه برخورداری خودرو از گواهی استاندارد در زمان تولید یا واردات، به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که در تمام مدت استفاده نیز میزان انتشار آلاینده‌ها در محدوده مجاز باقی بماند. سلامت کاتالیست، فیلترهای آلایندگی، نحوه نگهداری خودرو و کیفیت سوخت مصرفی در این زمینه اهمیت دارند.

استاندارد آلایندگی؛ از کاغذ تا هوای تنفسی مردم

تأکید محمدی بر رعایت آیین‌نامه فنی در زمینه کنترل و کاهش آلودگی‌ها، موضوع ماده 2 قانون هوای پاک، یادآور این نکته است که اجرای استانداردهای زیست‌محیطی نباید به مرحله صدور مجوز واردات محدود بماند.

اگر قرار است ورود خودروهای آلاینده کنترل شود، این نظارت باید هم خودروهای وارداتی و هم تولیدات داخلی را دربرگیرد و در کنار آن، کیفیت سوخت توزیعی نیز به‌صورت مستمر ارزیابی و نتایج آن در دسترس عموم قرار گیرد.

در نهایت، مسئله فقط این نیست که خودروی وارداتی با چه برندی و در چه سالی تولید شده یا خودروی داخلی چه مشخصاتی دارد؛ مسئله این است که مردم حق دارند بدانند خودرویی که خریداری می‌کنند، با سوختی که در جایگاه‌ها دریافت می‌کند، چه میزان آلایندگی تولید خواهد کرد.

هوای پاک با تغییر برچسب خودرو از داخلی به خارجی یا صرفاً با سخت‌گیری در واردات محقق نمی‌شود؛ این هدف به مجموعه‌ای از استانداردهای واقعی، سوخت باکیفیت، نظارت مؤثر بر خودروسازان و واردکنندگان و شفافیت در عملکرد دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم