از شایعه سهمیه‌بندی تا نگرانی کیفیت و تأمین پایدار دغدغه‌هایی است که در حوزه آرد و نان مازندران مطرح شده است.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از ساری، در روزهایی که شایعاتی درباره سهمیه‌بندی نان در مازندران دست‌به‌دست می‌شود و مسئولان این موضوع را تکذیب کرده‌اند، صف‌های طولانی مقابل برخی نانوایی‌ها، نگرانی از اختلال احتمالی در تأمین سوخت و گلایه از کیفیت نان‌های عرضه‌شده، بار دیگر ضرورت بازنگری در زنجیره تولید و توزیع نان را برجسته کرده است؛ مطالبه‌ای که فراتر از تکذیب شایعات، به اطمینان‌بخشی درباره دسترسی آسان مردم به نان باکیفیت و پایدار بازمی‌گردد.

نان تنها یکی از اقلام سبد غذایی خانوار نیست؛ بلکه بخش جدایی‌ناپذیر سفره‌هایی است که هر روز با حساب‌وکتاب هزینه‌های زندگی چیده می‌شوند. به همین دلیل، هرگونه خبر یا شایعه درباره محدودیت در عرضه، سهمیه‌بندی یا اختلال در پخت نان، به‌سرعت در میان افکار عمومی بازتاب پیدا می‌کند و نگرانی‌هایی را درباره یکی از ابتدایی‌ترین نیازهای معیشتی مردم به وجود می‌آورد.

در روزهای اخیر، انتشار شایعاتی درباره سهمیه‌بندی نان در مازندران با واکنش و تکذیب مسئولان همراه شده است؛ با این حال، آنچه در کنار این اخبار اهمیت دارد، مجموعه‌ای از گلایه‌های مردمی درباره وضعیت نانوایی‌هاست؛ از صف‌های طولانی و نگرانی نسبت به تأمین سوخت گرفته تا کیفیت نان‌هایی که گاهی با ظاهری تیره و نامطلوب به دست مصرف‌کننده می‌رسند.

تکذیب شایعه سهمیه‌بندی و گرانی نان در مازندران

معاون اقتصادی استاندار مازندران شایعات مربوط به سهمیه‌بندی و افزایش قیمت نان را تکذیب کرد.

در پی انتشار برخی اخبار و شایعات در فضای مجازی پیرامون سهمیه‌بندی و قیمت نان، تولایی معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران اعلام کرد: هیچ برنامه‌ای برای کاهش سهمیه، سهمیه‌بندی جدید و یا افزایش قیمت نان در دستور کار دولت نیست.

وی با اشاره به انتشار کلیپ‌هایی در این زمینه تصریح کرد: هر شخصی که مدعی است با ارائه کد ملی در نانوایی، بیش از سهمیه خرید کرده و نان را گران‌تر پرداخت کرده است، می‌تواند کد ملی خود را ارائه دهد تا وضعیت خرید آرد و نان او بررسی شود. در حال حاضر هر فرد حتی اگر بیش از 100 قرص نان در ماه خریداری کند، یک ریال هم به قیمت نان او اضافه نخواهد شد.

ضرورت مدیریت یارانه‌ها و جلوگیری از انحراف آرد

تولایی در تشریح چرایی اجرای برنامه ساماندهی آرد و نان اظهار داشت: یارانه‌ای که دولت برای آرد و نان پرداخت می‌کند از محل مالیات مردم و فروش نفت تامین می‌شود. این ثروت عمومی باید به دست مصرف‌کننده واقعی و کسانی برسد که اهلیت استفاده از آن را دارند. هدف اصلی دولت از اجرای این طرح، واقعی کردن مسیر مصرف و جلوگیری از انحراف آرد یارانه‌ای است.

وی با اشاره به آمار مصرف در استان مازندران خاطرنشان کرد: سرانه مصرف آرد در کشور حدود 8 کیلوگرم در ماه برای هر نفر است که معادل 25 تا 26 قرص نان می‌شود. این رقم در مازندران به دلیل حضور 2 تا 3 میلیون مسافر در پایان هفته‌ها، کمی بیشتر و حدود 8.2 کیلوگرم است.

کشف 5 هزار تن انحراف آرد در استان

معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران با تشریح آمار انحراف آرد در استان گفت: بر اساس مجوزهای صنفی، کسب‌وکارهایی مانند قنادی‌ها و نان فانتزی باید ماهانه 6500 تن آرد آزاد خریداری کنند. اما بررسی سامانه‌ها نشان می‌دهد که این واحدها تنها 1500 تن آرد خریداری کرده‌اند. این یعنی 5 هزار تن آرد دیگر از مسیر آرد یارانه‌ای تامین شده است که باید به مصرف مردم برسد.

وی تاکید کرد: سامانه‌های نظارتی جدید با اتصال کارت‌های بانکی به کد ملی، به دقت میزان مصرف هر فرد را استخراج می‌کنند تا ضمن حفظ آرامش بازار، آرد یارانه‌ای به دست مصرف‌کننده واقعی برسد و از هرگونه سوءاستفاده جلوگیری شود. حالا اما مردم انتظار دارند نان در هر شرایطی با کیفیت مناسب، در زمان مطلوب و بدون ایجاد صف‌های فرسایشی در اختیارشان قرار گیرد.

شایعه سهمیه‌بندی نان؛ چرا مردم نگران شدند؟

انتشار شایعات درباره سهمیه‌بندی نان در مازندران، بار دیگر حساسیت جامعه نسبت به تأمین کالاهای اساسی را نشان داد. باید دانست در شرایطی که خانوارها با افزایش هزینه‌های زندگی مواجه هستند، هر خبری درباره محدودیت در دسترسی به کالاهای ضروری می‌تواند نگرانی‌های گسترده‌ای ایجاد کند. نان نیز به دلیل جایگاه ویژه‌ای که در سبد مصرفی خانوار دارد، از این قاعده مستثنا نیست.

از سوی دیگر، تجربه مردم از برخی صف‌های طولانی، محدودیت‌های مقطعی یا نگرانی درباره فعالیت نانوایی‌ها می‌تواند زمینه پذیرش و بازنشر چنین اخباری را فراهم کند. در این میان، تکذیب شایعه از سوی مسئولان اقدامی ضروری است، اما کافی نیست. آنچه می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند، اطلاع‌رسانی شفاف درباره وضعیت ذخایر گندم و آرد، میزان فعالیت نانوایی‌ها، نحوه توزیع آرد و برنامه‌های مدیریت شرایط اضطراری است.

گمانه‌زنی‌ها درباره ترکیب آرد مصرفی چه بود؟

برخی از مطالباتی که مطرح می‌شد این بوده است که معتقد بودند آردی که استفاده می‌شود آرد جو است و آرد گندم نیست با اینحال عده‌ای دیگر تیرگی نان را نتیجه اختلاط آرد یا افت کیفیت آرد دولتی می‌دانند.

کیفیت آرد در مازندران چگونه است؟

سیدمحمد جعفری مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مازندران در پاسخ به دلائل وجود برخی مشکلات در حوزه زنجیره تأمین آرد و نان با اشاره به ابلاغ وزارت بهداشت و ضرورت استفاده از آردهای با سبوس بیشتر در راستای ارتقای سلامت عمومی جامعه در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در ساری اظهار داشت: آرد سبوس‌دار به دلیل ارزش غذایی و فواید آن برای سلامت بدن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و همواره نیز از مطالبات رسانه‌ای و مردمی بوده است.

وی بر ضرورت فراگیری مهارت‌های لازم از سوی نانوایان برای پخت صحیح نان‌های تیره و سبوس‌دار اشاره کرد و افزود: نانوایان با شناخت ویژگی‌های این نوع آرد باید شیوه صحیح آماده‌سازی خمیر و پخت نان را فرا بگیرند.

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی مازندران آموزش و افزایش مهارت نانوایان و خبازان استان را در ارتقای کیفیت نان موثر دانست تا با حفظ ویژگی‌های تغذیه‌ای، جلب رضایت بیشتر مردم فراهم شود.

جعفری در ادامه به کیفیت مطلوب آرد ونان اشاره کرد و گفت: مشکل در تأمین آرد وجود ندارد.

وی درباره تیره شدن نان در مازندران اعلام کرد: تیره شدن نان نشانه اختلاط نیست بلکه با تغییر ترکیب آرد به سمت آرد سبوس دار در چارچوب سیاست‌های سلامت‌محور وزارت بهداشت است.

مدیرکل غله و خدمات بازرگانی مازندران همچنین گفت: ارائه مستندات کیفیت و اجرای برنامه آموزشی از دیگر اهدافی است که دنبال می‌شود.

صف‌های طولانی؛ مطالبه‌ای فراتر از افزایش پخت

اما در ادامه یکی از گلایه‌های مطرح‌شده از سوی شهروندان مازندرانی، صف‌های طولانی مقابل برخی نانوایی‌هاست؛ صف‌هایی که در ساعات مشخصی از روز شکل می‌گیرد و گاهی شهروندان را برای تهیه چند قرص نان، مدت قابل توجهی معطل می‌کند.

برای خانواده‌هایی که چند نوبت در روز به نانوایی مراجعه می‌کنند، این مسئله به معنای اتلاف وقت و ایجاد اختلال در برنامه روزانه است، البته طولانی شدن صف‌ها لزوماً به معنای کمبود آرد یا کاهش سهمیه نیست و می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از تمرکز تقاضا در ساعات خاص گرفته تا تعطیلی برخی واحدها که خودسرانه پخت نان نمی‌کنند. بنابراین، مدیریت این وضعیت نیازمند بررسی میدانی و منطقه‌ای است. دستگاه‌های مسئول باید مشخص کنند کدام مناطق با تراکم تقاضا مواجه هستند، ظرفیت پخت نانوایی‌های فعال چقدر است و آیا تعداد واحدهای فعال متناسب با جمعیت و نیاز شهروندان است یا خیر.

افزایش نظارت بر ساعات فعالیت نانوایی‌ها، جلوگیری از تعطیلی خارج از ضوابط، بررسی میزان پخت و توزیع آرد متناسب با نیاز واقعی هر منطقه و رسیدگی به گزارش‌های مردمی می‌تواند بخشی از مشکلات موجود را برطرف کند.

نگرانی از قطع گاز؛ ضرورت داشتن برنامه جایگزین

یکی دیگر از موضوعاتی که باید در مدیریت حوزه نان مورد توجه قرار گیرد، احتمال بروز اختلال در تأمین گاز و تأثیر آن بر فعالیت نانوایی‌هاست.

با توجه به وابستگی بخشی از واحدهای نانوایی به گاز طبیعی، هرگونه محدودیت یا قطعی احتمالی نیز می‌تواند روند پخت نان را با مشکل مواجه کند. این مسئله به‌ویژه در فصل سرد سال و همزمان با افزایش مصرف گاز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در چنین شرایطی، نمی‌توان منتظر وقوع بحران ماند و سپس برای مدیریت آن تصمیم گرفت. تأمین پایدار نان مستلزم پیش‌بینی سناریوهای مختلف و آمادگی دستگاه‌های مسئول برای مواجهه با شرایط اضطراری است. در حالی که نیمی از واحدهای نانوایی مازندران دوگانه سوز شده اند ضرورت دارد وضعیت تجهیزات پخت جایگزین در نانوایی‌ها بررسی شود. این مقوله‌ای است که باید دستگاه‌های مرتبط و از جمله صمت پای کار بیایند.

لازم است واحدهایی که امکان استفاده از سوخت یا تجهیزات جایگزین را دارند، شناسایی شوند. همچنین باید مشخص باشد در صورت محدودیت گاز، کدام نانوایی‌ها در اولویت تأمین سوخت قرار می‌گیرند و چگونه می‌توان فعالیت واحدهای پخت را بدون ایجاد اختلال جدی ادامه داد. از سوی دیگر، هماهنگی میان شرکت گاز، دستگاه‌های متولی آرد و نان، فرمانداری‌ها و اتحادیه‌های صنفی باید پیش از بروز هرگونه مشکل انجام شود.

اطلاع‌رسانی به‌موقع نیز اهمیت خواهد داشت. اگر قرار است محدودیتی در فعالیت برخی نانوایی‌ها ایجاد شود، مردم در جریان قرار گیرند تا از مراجعه و شکل‌گیری صف‌های غیرضروری جلوگیری شود. کیفیت نان به عوامل متعددی وابسته است؛ از کیفیت گندم و آرد و شرایط نگهداری مواد اولیه گرفته تا نحوه خمیرگیری، مدت زمان تخمیر، مهارت نانوا، دمای تنور و رعایت استانداردهای پخت.

همچنین آموزش مستمر نانوایان درباره اصول صحیح پخت، تنظیم دمای تنور و رعایت مراحل آماده‌سازی خمیر می‌تواند در ارتقای کیفیت محصول نهایی مؤثر باشد، البته نباید از مشکلات احتمالی واحدهای نانوایی نیز غافل شد. افزایش هزینه تجهیزات، فرسودگی دستگاه‌ها، کمبود نیروی ماهر و مشکلات اقتصادی ممکن است بر کیفیت فعالیت برخی واحدها اثر بگذارد. بنابراین، اصلاح وضعیت نیازمند ترکیبی از نظارت، آموزش و حمایت هدفمند از واحدهای تولیدی است.

مسئولان حوزه آرد و نان در مازندران باید با حضور میدانی در نانوایی‌ها، بررسی صف‌های طولانی، نظارت بر کیفیت پخت و تدوین برنامه مشخص برای شرایط اضطراری، اطمینان خاطر بیشتری برای شهروندان ایجاد کنند.

در نهایت، معیار موفقیت مدیریت بازار نان رضایت مردمی است که هر روز برای تأمین نان سفره خود به نانوایی مراجعه می‌کنند. سفره مردم باید از نانی باکیفیت و قابل دسترس برخوردار باشد؛ مطالبه‌ای ساده اما اساسی که تحقق آن نیازمند نظارت مسئولانه است.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم