قائم مقام وزیر میراث فرهنگی از خسارت جنگ تحمیلی سوم به 149 اثر تاریخی ایران و مرمت اضطراری آنها خبرداد.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از گرگان، علی دارابی امروز در نشست انجمن میراث‌فرهنگی استان گلستان با اشاره به گستردگی میراث تاریخی و تمدنی ایران اظهار کرد: ایران با پیشینه‌ای بیش از هفت‌هزار سال، حدود یک میلیون اثر و شیء تاریخی دارد، اما از سال 1310 که ثبت آثار تاریخی در کشور آغاز شده، تاکنون تنها حدود 43 هزار اثر به ثبت رسیده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده حجم عظیم میراث نیازمند شناسایی، ثبت و حفاظت در کشور است.

قائم مقام وزیر میراث فرهنگی با اشاره به وجود 23 هزار محوطه و تپه تاریخی و 14 هزار بنای تاریخی در ایران افزود: آثاری همچون چغازنبیل، شوش، حافظیه، سعدیه و گنبد قابوس بخشی از سرمایه‌های تاریخی کشور هستند که ارزش آن‌ها فراتر از مرزهای جغرافیایی ایران است.

وی با اشاره به ظرفیت موزه‌ای کشور تصریح کرد: ایران در حال حاضر 833 موزه دارد و براساس اهداف برنامه هفتم توسعه، این تعداد باید به یک‌هزار موزه افزایش پیدا کند. این در حالی است که پیش از انقلاب تعداد موزه‌های کشور کمتر از 50 موزه بود و توسعه موزه‌ها از دستاوردهای مهم پس از انقلاب اسلامی به شمار می‌رود.

دارابی با بیان اینکه ایران 30 اثر ثبت جهانی در قالب 114 محوطه و سایت دارد، گفت: برخی از این آثار در قالب پرونده‌های زنجیره‌ای ثبت شده‌اند؛ به‌عنوان نمونه، 54 کاروانسرا در 24 استان کشور در قالب یک پرونده جهانی به ثبت رسیده‌اند. باغ‌های ایرانی و قنات‌ها نیز از دیگر نمونه‌های این پرونده‌های زنجیره‌ای هستند.

وی با اشاره به جایگاه ایران در ثبت میراث ناملموس و طبیعی خاطرنشان کرد: کشورمان در حوزه میراث ملموس و طبیعی در شمار 10 کشور برتر جهان قرار دارد و تاکنون 27 اثر در حوزه میراث ناملموس به ثبت رسانده است. همچنین امیدواریم طی دو هفته آینده سه اثر دیگر نیز به این فهرست اضافه شود که در این صورت ایران در شمار چهار کشور نخست جهان در این حوزه قرار خواهد گرفت.

دیوار بزرگ گرگان؛ در اولویت ثبت جهانی

دارابی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به آثار تاریخی گلستان، دیوار بزرگ گرگان را یکی از ظرفیت‌های برجسته تمدنی کشور دانست و اظهار کرد: این دیوار با طول حدود 200 کیلومتر، یکی از شگفتی‌های مهندسی و دفاعی ایران باستان است که حدود 100 سال پیش از دیوار بزرگ چین ساخته شده و در ساختار دفاعی آن، حدود 35 هزار نیروی نظامی برای حفاظت از مرزهای کشور حضور داشتند.

وی افزود: با تأکید استاندار گلستان، پرونده ثبت جهانی دیوار بزرگ گرگان را در اولویت قرار داده‌ایم و همکاران ما طی دو سال اخیر مطالعات و کاوش‌های باستان‌شناسی مرتبط با این اثر را دنبال کرده‌اند تا زمینه معرفی شایسته این میراث تمدنی در سطح جهانی فراهم شود.

قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی با تأکید بر اینکه حفاظت از این حجم گسترده از آثار تاریخی صرفاً با امکانات یک دستگاه دولتی امکان‌پذیر نیست، تصریح کرد: وزارت میراث‌فرهنگی نه منابع مالی کافی، نه امکانات و نه نیروی انسانی متناسب با گستردگی این مسئولیت را در اختیار دارد؛ از همین رو انجمن‌های میراث‌فرهنگی با هدف جلب مشارکت عمومی و تقسیم مسئولیت حفاظت از آثار تاریخی تشکیل می‌شوند.

دارابی با اشاره به ساختار این انجمن‌ها گفت: استاندار به‌عنوان عالی‌ترین مقام اجرایی استان ریاست انجمن میراث‌فرهنگی را برعهده دارد و فرمانداران و سایر مسئولان شهرستانی نیز باید در سطوح مختلف برای صیانت از میراث تاریخی مشارکت کنند. رئیس‌جمهور نیز بر جایگاه استانداران به‌عنوان مدیران عالی استان‌ها و ضرورت استفاده از همه ظرفیت‌های اجرایی برای پیشبرد امور تأکید دارد.

وی با بیان اینکه میراث‌فرهنگی متعلق به همه نسل‌ها و امانتی به‌جامانده از نیاکان است، خاطرنشان کرد: حفاظت از این سرمایه ملی باید به یک مسئولیت عمومی تبدیل شود و همه دستگاه‌ها، نهادها، شهرداری‌ها، تشکل‌های مردمی و فعالان فرهنگی در این مسیر نقش‌آفرینی کنند.

شناساندن میراث فرهنگی باید از دوران کودکی آغاز شود

معاون میراث‌فرهنگی کشور با تأکید بر ضرورت تقویت آموزش عمومی در حوزه میراث‌فرهنگی اظهار کرد: یکی از برنامه‌های ما با همکاری وزارت کشور و شهرداری‌ها، تحقق ایده «هر شهر، یک موزه» است تا مردم در شهرهای مختلف دسترسی بیشتری به ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی خود داشته باشند.

دارابی افزود: همچنین با همکاری وزارت آموزش‌وپرورش، برنامه راه‌اندازی زنگ میراث‌فرهنگی در مدارس را دنبال می‌کنیم تا دانش‌آموزان از سنین کودکی و نوجوانی با تاریخ و تمدن سرزمین خود آشنا شوند. منظور صرفاً آموزش مطالب تاریخی در کلاس درس نیست، بلکه باید زمینه بازدید دانش‌آموزان از موزه‌ها و محوطه‌های تاریخی نیز فراهم شود.

وی با اشاره به تأکید آیت‌الله نورمفیدی بر ضرورت آشنایی نسل جوان با آثار تاریخی گفت: همان‌طور که نماینده ولی‌فقیه در استان نیز بر این موضوع تأکید کردند، باید جوانان را به بازدید از موزه‌ها و مجموعه‌های تاریخی دعوت کنیم؛ چراکه شناخت میراث گذشتگان، نقش مهمی در تقویت هویت ملی و فرهنگی نسل جدید دارد.

قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی، نام‌گذاری خیابان‌ها، اماکن و فضاهای شهری به نام بزرگان، مفاخر و مشاهیر را از دیگر راهکارهای معرفی هویت تاریخی و فرهنگی دانست و تأکید کرد: نسل جوان باید بداند مفاخر و شخصیت‌های برجسته این سرزمین چه کسانی بوده‌اند و چه خدماتی به تاریخ و فرهنگ ایران ارائه کرده‌اند.

دارابی همچنین برای رسانه ملی، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی در معرفی میراث تاریخی کشور مسئولیت مهمی قائل شد و گفت: آموزش و آگاهی‌بخشی درباره میراث‌فرهنگی باید در خانواده، مدرسه و جامعه جریان پیدا کند و همه ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای برای تحقق این هدف به میدان بیایند.

ثبت جهانی آثار تاریخی ایران حتی در میانه جنگ

دارابی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربه ثبت جهانی آثار تاریخی ایران در شرایط دشوار جنگی اظهار کرد: سال گذشته و در جریان جنگ 12 روزه، در اجلاس یونسکو در فرانسه، محوطه‌های پیش از تاریخ خرم‌آباد با قدمتی حدود 63 هزار سال در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیدند؛ اتفاقی مهم که بار دیگر جایگاه تاریخی و تمدنی ایران را در سطح بین‌المللی به نمایش گذاشت.

دارابی با اشاره به آسیب‌های واردشده به آثار تاریخی کشور در جریان جنگ، گفت: در شرایطی که 149 اثر تاریخی ثبت جهانی ایران درگیر پیامدهای جنگ شده بودند، طرف‌های بین‌المللی بر ضرورت تأمین امنیت و پایان جنگ پیش از اعزام ارزیابان تأکید داشتند؛ اما با توجه به خطر تشدید آسیب‌ها و در پیش بودن فصل زمستان، نمی‌شد حفاظت از این آثار را به آینده موکول کرد. از همین رو، مرمت‌های اضطراری در دستور کار قرار گرفت تا از تخریب بیشتر آثار جلوگیری شود.

وی با اشاره به دشواری‌های حفاظت از آثار تاریخی در شرایط جنگی افزود: حتی در شرایطی که آثار تاریخی در معرض تهدید قرار می‌گیرند، مسئولیت حفاظت از آن‌ها متوقف نمی‌شود و نمی‌توان صرفاً منتظر پایان بحران ماند. در چنین شرایطی باید با تکیه بر توان داخلی، اقدامات حفاظتی و مرمت‌های اضطراری را انجام داد تا از تخریب و آسیب بیشتر آثار جلوگیری شود.

وی با بیان اینکه ثبت جهانی یک اثر، آن را به میراث مشترک بشریت تبدیل می‌کند، خاطرنشان کرد: زمانی که اثری در فهرست جهانی یونسکو ثبت می‌شود، دیگر تنها متعلق به یک شهر یا استان نیست، بلکه به همه مردم ایران و جامعه جهانی تعلق دارد و مسئولیت حفاظت از آن نیز ابعاد گسترده‌تری پیدا می‌کند.

قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی در پایان با اشاره به اهمیت تمدن چندین هزارساله ایران و ظرفیت‌های تاریخی این سرزمین تأکید کرد: امروز که برخی قدرت‌ها و جریان‌ها تمدن و هویت ایران را هدف قرار داده‌اند، معرفی داشته‌های تاریخی و فرهنگی کشور و حفاظت از این سرمایه‌ها اهمیتی دوچندان دارد و همه ما باید در جایگاه خادمان میراث‌فرهنگی برای صیانت از این امانت تاریخی تلاش کنیم.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم