به گزارش بخش بین‌الملل وبانگاه بر اساس داده های خبری منتشر شده در خبرگزاری مهر، پایگاه خبری الجزیره در گزارشی به بررسی سازوکار «اختلال در ناوبری» پرداخته است که ایران بر اساس آن قادر به غنیمت گرفتن پهپادهای آمریکایی می‌شود. این گزارش با اشاره به دستاوردهای ایران در نشاندن پهپادهای آمریکایی، چگونگی این عملیات را با مقایسه پهپاد با یک رایانه پرنده و شرح ابزارهای آن، تحلیل می‌کند.

در این گزارش، الجزیره با وجود اطلاعات اندک درباره اقدامات ایران، پهپاد را به مثابه یک رایانه پرنده توصیف می‌کند که با حسگرهای اندازه‌گیری حرکت، ارتفاع و ابزارهای تعیین موقعیت مجهز است و قابلیت تبادل فرمان و داده با ایستگاه زمینی را دارد. برخی پهپادها نیازمند مداخله انسانی و برخی دیگر بر اساس برنامه‌ریزی یا تصمیمات خودکار عمل می‌کنند.

مرحله اول، شناسایی و رصد پهپاد است که با استفاده همزمان از ابزارهایی چون رادار، دوربین‌های حرارتی و گیرنده‌های سیگنال بی‌سیم صورت می‌گیرد. این هماهنگی به دلیل دشواری تشخیص پهپادهای کوچک و عدم انتشار سیگنال توسط برخی از آن‌ها، اهمیت حیاتی دارد.

پس از مشخص شدن موقعیت پهپاد توسط سامانه‌های پایش زمینی، ساده‌ترین روش برای از کار انداختن آن، اختلال در ارتباطاتش است. این اختلال، کیفیت ارتباط را کاهش داده و ممکن است منجر به عدم دریافت فرمان‌ها یا قطع تصویر ویدئویی شود. در این شرایط، پهپاد بر اساس طراحی و برنامه‌ریزی خود واکنش نشان می‌دهد، از جمله بازگشت به نقطه آغاز، تلاش برای فرود، انتظار برای برقراری مجدد ارتباط یا ادامه مأموریت با قابلیت‌های خودکار.

روش دیگر، اختلال در سیگنال‌های ناوبری ماهواره‌ای مانند «جی‌پی‌اس» است. این سیگنال‌های ضعیف با تداخل رادیویی از دسترس پهپاد خارج شده و باعث از دست دادن یکی از منابع اصلی تعیین موقعیت آن می‌شوند.

روش «فریب ناوبری» با ارائه اطلاعات جعلی اما ظاهراً صحیح، دستگاه ناوبری پهپاد را گمراه می‌کند و این تصور را ایجاد می‌کند که در موقعیتی متفاوت از مکان واقعی قرار دارد، هرچند نرم‌افزار پرواز به وظیفه خود ادامه می‌دهد.

مداخله در سامانه کنترل، مسیر سومی است که در صورت بهره‌برداری از ضعف در احراز هویت فرمان‌ها یا نرم‌افزار، به پهپاد اجازه پذیرش دستورهای غیر از اپراتور را می‌دهد. این امر با شبیه‌سازی سیگنال‌های کنترل و تأثیر بر رفتار پهپاد صورت می‌گیرد.

ضعف احتمالی می‌تواند در دستگاه اپراتور، سامانه مدیریت ناوگان پهپادی یا نرم‌افزارهای متصل به آن نیز وجود داشته باشد، زیرا پهپاد بخشی از یک سامانه اطلاعاتی کامل است.

نفوذ به سامانه‌ها آسان نیست؛ زیرا پهپادها از ابزارهای حفاظتی چون رمزنگاری ارتباطات و سازوکارهای احراز هویت بهره‌مندند. فناوری‌هایی مانند پرش فرکانسی نیز دشواری اختلال در ارتباطات را افزایش می‌دهند، اما کاملاً ایمن نیستند.

سامانه‌های ناوبری با ترکیب اطلاعات حسگرهای اینرسی یا استفاده از دوربین‌ها و نشانه‌های زمینی، وابستگی به ماهواره‌ها را کاهش می‌دهند، اما این جایگزین‌ها نیز محدودیت‌هایی از جمله انباشت خطا در ناوبری اینرسی و تأثیرپذیری دید دوربین‌ها از شرایط محیطی دارند.

هر روشی هزینه‌ها و خطرات خود را دارد و هیچ پهپادی در برابر سامانه‌های جنگ الکترونیکی یکپارچه کاملاً در امان نیست. مزیت اصلی ایران، توانایی سامانه‌های پدافند هوایی و جنگ الکترونیک در ترکیب رصد، شناسایی سیگنال‌های الکترونیکی و تأثیرگذاری بر ارتباطات یا ناوبری پهپاد است.

گزارشی از بازرس کل وزارت دفاع آمریکا در سال ۲۰۲۰، به ارزیابی اطلاعاتی اشاره کرد که بر اساس آن، ایران از توانمندی‌هایی برای ایجاد اختلال در سیگنال‌های جی‌پی‌اس و ارتباطات ماهواره‌ای برخوردار است. همچنین، این کشور در رزمایش‌های سال ۲۰۲۴ اعلام کرد که می‌تواند رادارها، پهپادها، سامانه‌های پردازش اطلاعات و جنگ الکترونیک را به‌صورت هماهنگ به کار گیرد.

الجزیره در پایان نتیجه‌گیری می‌کند که جنگ پهپادها به نبردی مستمر و پایان‌ناپذیر شباهت دارد که در آن، هر طرف توانایی‌های خود را برای سازگاری با طرف مقابل توسعه می‌دهد. پهپادها توانایی پنهان‌کاری بیشتری پیدا می‌کنند و تجهیزات جنگ الکترونیک نیز دقیق‌تر و شنود آن‌ها توانمندتر می‌شود.

©‌ خبرگزاری مهر، الجزیره