در گزارش ذیل به بررسی تعداد سوال نمایندگان مجلس دوازدهم از وزرای دولت، پرداخته شده است.

به گزارش بخش سیاسی وِبانگاه به نقل از خبرنگار پارلمانی خبرگزاری تسنیم، نمایندگان مجلس شورای اسلامی بر اساس قانون، دو وظیفه مهم و اصلی قانون‌گذاری و نظارت را بر عهده دارند. وکلای ملت علاوه بر نظارت بر تشکیل دولت که از طریق دادن رأی اعتماد به وزرای پیشنهادی صورت می‌گیرد‌، یک نظارت عام هم دارند که شامل تذکر، سوال و استیضاح رئیس‌جمهور و وزرا می‌شود.

تذکرات نمایندگان| 5148 تذکر مجلس دوازدهم به وزرا و رئیس جمهور

فرآیند سوال از وزرا در مجلس شورای اسلامی

یکی از ابزارهای نظارتی نمایندگان مجلس شورای اسلامی سوال از وزرا و رئیس جمهور است. بر اساس اصل 88 قانون اساسی و با توجه به ماده 207 آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی هر یک از نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌توانند درباره هر یک از وظایف وزرا از آنها سوال کنند.

برای این کار لازم است نماینده مجلس سوال خود را در فُرم مخصوص نگارش و به هیئت‌رئیسه مجلس تقدیم‌کند، هیئت‌رئیسه موظف است سوال را فوراً به کمیسیون تخصصی ذی‌ربط برای بررسی ارجاع دهد، کمیسیون موظف است حداکثر ظرف مدت 15 روز جلسه‌ای با حضور نماینده سوال‌کننده و وزیر تشکیل دهند و با استماع نظرات هر دو طرف به موضوع رسیدگی کند.

اگر نماینده سوال‌کننده در این مرحله از توضیحات وزیر قانع شود روند سوال به پایان می‌رسد. در صورتی که نماینده در جلسه کمیسیون با حضور وزیر از جواب وزیر قانع نشود، کمیسیون با تعیین قلمرو ملی یا محلی سوالات، سوال ملی را به هیئت رئیسه ارسال می‌کند تا در اولین جلسه علنی اعلام وصول شود.

در مورد سوالات منطقه‌ای کمیسیون موظف است ظرف مدت 10 روز به ارائه راه‌حل و ارسال گزارش به هیئت رئیسه مجلس و رئیس‌جمهور از طریق هیئت‌رئیسه اقدام کند. چنانچه با گذشت 15 روز از ارجاع نامه کمیسیون در مورد سوال منطقه‌ای، نماینده سوال‌کننده همچنان موضوع را حل و فصل شده نداند از هیئت رئیسه درخواست طرح سوال منطقه‌ای در صحن علنی را می‌کند.

هیئت‌رئیسه موظف است سوال را در اولین جلسه علنی اعلام وصول کند و فوراً به وزیر ابلاغ و به کمیسیون ذی‌ربط برای بررسی ارسال کند.

پس از اعلام وصول سوال و ابلاغ به وزیر، وزیر موظف است حداکثر ظرف مدت 10روز در صحن علنی مجلس حاضر شود و به سوال مذکور پاسخ دهد. این زمان حداکثر برای 10 روز دیگر با عذر موجه قابل تمدید است. در صحن علنی پس از گزارش کمیسیون، توضیحات وزیر و نماینده سوال‌کننده ارائه می‌شود.

در صورت قانع‌شدن نماینده از توضیحات وزیر رئیس جلسه نظر مجلس را در این مورد اخذ می‌کند و در صورتی که اکثر نمایندگان از توضیحات وزیر قانع نشوند سوال وارد محسوب می‌شود و توسط رئیس مجلس برای رئیس جمهور جهت رسیدگی ارسال می‌شود. در صورتی که نمایندگان از طرف کمیسیون برای ادای توضیح در زمینه سؤال و یا پیشنهاد خود دعوت شوند موظف به شرکت خواهند بود و عدم شرکت بدون عذر موجه به منزله انصراف از طرح سؤال و یا پیشنهاد خواهد بود.

هم‌چنین گزارش کمیسیون حداقل بیست و چهار ساعت قبل از طرح سؤال در مجلس باید چاپ و بین نمایندگان توزیع شود، در صورتی که سؤال توسط چند نماینده تنظیم شود ، نماینده منتخب سؤال‌کنندگان جهت توضیح سؤال در کمیسیون و صحن علنی باید در فرم مربوط به سؤال مشخص شود در صورت عدم توافق سؤال‌کنندگان، نماینده آن‌ها توسط یکی از اعضای هیأت رئیسه به قید قرعه انتخاب خواهد شد و تبصره 6- با تغییر وزیر، سؤالاتی که به تشخیص کمیسیون تخصصی مربوط به‌ عملکرد فردی وزیر است از دستورکار خارج و گزارش آن به هیأت رئیسه ارائه می‌شود.

آمار سوالات از وزرا و ارجاع به کمیسیون‌ها

در ادامه این گزارش به بررسی سوالات نمایندگان مجلس دوازدهم از ابتدا تا کنونپرداخته‌ام: آمار سوالات از وزرا و ارجاع به کمیسیون‌ها درخصوص پرسش از وزرای دولت، از ابتدای مجلس دوازدهم تاکنون، تعداد 4212 سوال نمایندگان از وزرا به کمیسیون‌ها ارجاع شده که از آن تعداد، 1655 مورد از ابتدای سال 1405 تا کنون به کمیسیون‌ها ارجاع شده است.

بررسی جزئیات ارجاعات نشان‌دهنده یک تغییر قابل توجه در عملکرد نمایندگان است؛ پیش از وقوع جنگ رمضان، از میان 4212 مورد ارجاع شده، نمایندگان در 74 مورد از سوالات به نتیجه رسیده و قانع شده بودند. اما از ابتدای سال 1405 تاکنون، تنها در یک مورد از سوالات در کمیسیون، نمایندگان به نتیجه رسیده‌اند. این کاهش نرخ اقناع، نشان‌دهنده برخورد جدی‌تر نمایندگان در کمیسیون‌ها می‌باشد.

©‌ وبانگاه, خبرگزاری تسنیم