درخشش علیرضا بیرانوند و کسب عنوان مرد سال فوتبال آسیا، ضمن ایجاد غرور ملی، بار دیگر پرونده ابهامات و ایرادات ساختاری در انتخابات کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) را گشوده است؛ موضوعی که از سال ۲۰۰۴ اذهان را به خود مشغول کرده است.

علیرضا بیرانوند با کسب عنوان مرد سال فوتبال آسیا، به افتخاری ماندگار دست یافت. او اولین دروازه‌بانی است که به این عنوان نائل آمده؛ رکوردی که در اروپا نیز با یاشین در سال ۱۹۶۴ ثبت شد و هنوز بی‌رقیب باقی مانده است. این موفقیت، نام ایران را برای همیشه به عنوان صاحب این افتخار در تاریخ فوتبال قاره آسیا جاودانه خواهد کرد.

این موفقیت در شرایطی حاصل شد که تیم ملی ایران نتوانست در جام جهانی به انتظارات پاسخ دهد. با این حال، بازگشت "توپ طلا" به ایران پس از ۲۲ سال، آن هم در حالی که بیش از نیم قرن از آخرین افتخار ملی و سه دهه از آخرین موفقیت باشگاهی در سطح بین‌المللی می‌گذرد، باعث افتخار و غرور وصف‌ناپذیر ملت ایران شد.

اما همزمان با شادی و غرور ناشی از این پیروزی، سوالات قدیمی و حسرت‌ها نیز دوباره زنده شدند. این سوالات که از سال ۲۰۰۴ به طور مداوم بر انتخابات کنفدراسیون آسیا سایه افکنده‌اند، آنچنان ساختار معیوبی داشتند که حتی مسئولان AFC نیز در سال ۲۰۱۲ مجبور به اصلاح آن‌ها شدند.

کنفدراسیون فوتبال آسیا پس از اعطای دو "توپ طلا" متوالی به مهدی مهدوی‌کیا و علی کریمی، با وضع قانونی عجیب و من‌درآوردی، بهترین بازیکنان قاره را از دریافت این جایزه محروم کرد. در حالی که بازی در اروپا، بالاترین سطح فوتبال دنیا، برای هر بازیکنی از هر کشور و قاره، افتخاری بزرگ محسوب می‌شود، AFC با این قانون، ستاره‌های خود را از این افتخار و خود را از فرصت تبلیغ و دیده شدن محروم ساخت.

این قانون که از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ بازیکنان شاغل در اروپا را از شرکت در انتخابات محروم می‌کرد، به قدری نادرست بود که در سال ۲۰۱۲ با قانونی دیگر جایگزین شد. با این حال، این قانون جدید نیز به نوبه خود باعث کمرنگ شدن اعتبار جایزه شد؛ چرا که جوایزی مجزا برای بازیکنان شاغل در اروپا و بازیکنان شاغل در قاره آسیا تعریف شد، که به معنای عدم انتخاب "بهترین بازیکن قاره" به عنوان "واقعاً بهترین قاره" بود.

حتی پس از سال ۲۰۱۲ و با وجود دو جایزه، همچنان بازیکنان شایسته نتوانستند به حق واقعی خود دست یابند. بازیکنان مطرحی چون جواد نکونام، مسعود شجاعی، مهدی طارمی و سردار آزمون، در کنار ستارگان بزرگ ژاپنی و کره‌ای مانند پارک جی-سونگ که در منچستر یونایتد فیکس بود و سون هیونگ-مین که در بالاترین سطح فوتبال جهان می‌درخشید، جایی در میان بهترین‌های قاره خود نداشتند.

طبیعی است که بهترین بازیکنان تمام قاره‌ها، حتی آن‌هایی که در تیم‌های خود موفق هستند و قهرمانی کسب می‌کنند، در رقابت با بهترین‌های جهان در اروپا شانسی برای کسب جایزه ندارند. قاره آفریقا با اعطای "توپ طلا" به بازیکنانی چون محمد صلاح و سادیو مانه، این کمبود را جبران کرده و به دیده شدن آن‌ها کمک می‌کند، اما قاره آسیا به عمد چشم خود را بر شایستگانش بسته است.

علاوه بر این ایرادات ساختاری، نحوه تقسیم‌بندی جوایز و بی‌توجهی به آمادگی بازیکنان، کارنامه باشگاهی و ملی آن‌ها، باعث می‌شود ناخودآگاه به سمت تئوری‌های توطئه کشیده شویم. در مقایسه، علیرضا بیرانوند در سال ۲۰۲۶ نسبت به عملکرد درخشان خود در سال ۲۰۱۸، نسخه ضعیف‌تری بود، اما همچنان به مراتب قوی‌تر از سالم الدوساری و فراس البریکان عمل کرد.

هرچند توانایی فنی سالم الدوساری و فراس البریکان قابل انکار نیست، اما این دو بازیکن در سال ۲۰۲۶ بهترین عملکرد خود را در الهلال، الاهلی و حتی تیم ملی عربستان ارائه ندادند. انتخاب آن‌ها در جمع سه نامزد نهایی، هیچ توجیهی جز توجه به اسم و رسمشان نداشت. وقتی بازیکنان آماده‌تری در تیم‌های عربستانی و تیم ملی این کشور حضور داشتند، انتخاب این دو نفر، سوءتفاهم‌های جدی ایجاد می‌کند.

حتی با نادیده گرفتن "توپ طلا"، که مهم‌ترین جایزه سالانه در قاره‌ها محسوب می‌شود، ایرادات انتخابات AFC همچنان پابرجاست. در سال‌هایی که تیم‌های ملی ما در هیچ سطحی توفیقی کسب نکرده بودند، جایزه بهترین فدراسیون سال قاره را دریافت کردیم. در دنیای فوتبال، نتیجه‌گیری حرف اول را می‌زند. زمانی که از رده نونهالان تا بزرگسالان نتیجه نمی‌گیریم، زیرساخت‌های مناسب نداریم و بانوان از حضور در عرصه‌های مختلف محرومند، اهدای جایزه بهترین فدراسیون سال قاره چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟

©‌ خبر ورزشی