یادداشت|سیاست، اخلاق و مقاومت؛ عصاره دکترین سیاسی امام حسین(ع)

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از نطنز، در نگاه عمومی، سیاست یعنی «به دست آوردن قدرت» و «حفظ جایگاه» اما در دکترین امام حسین(ع)، سیاست به معنی «حفظ حقیقت در برابر قدرت» است و از نظر آن حضرت، اگر قدرت با حقیقت و عدالت همسو نباشد، هرگونه تلاشی برای حفظ آن، نه سیاست، بلکه «جنایت» است.

دکترین حضرت سیدالشهدا(ع) بر این اصل استوار است که قدرت بدون اخلاق، ابزار استبداد است و اخلاق بدون قدرت، بی‌دفاع است، اما وظیفه انسان، ایستادگی برای پیوند این دو است.

سه ستون اصلی دکترین اول آن است که مشروعیت، از «زور» نمی‌آید، بلکه از «حق» می‌آید؛ در نظام‌های سیاسی فاسد، حاکم خود را با زور و ارعاب بر مردم مسلط می‌کند اما در دکترین حسینی، مشروعیت تنها زمانی است که حاکم بتواند میان «خواسته مردم (حق)» و «عملکرد خود (عدالت)» پیوند برقرار کند.

اگر حاکمی قوانین را برای سرکوب مردم می‌سازد یا دین را به نفع خود تحریف می‌کند، او دیگر حاکم نیست، بلکه یک «متجاوز» است و ستون دوم مقاومت، به معنای «نه گفتن» است،

مقاومت در دکترین امام حسین(ع) همیشه به معنای جنگیدن با شمشیر نیست، گاهی بزرگترین عمل سیاسی، «امتناع از همکاری» است.

وقتی یک سیستم فاسد از شما می‌خواهد که برای بقای او، با حقیقت مخالفت کنید، «نه گفتن» شما، بزرگترین ضربه سیاسی به آن سیستم است و این به معنس قطع کردنِ منبعِ مشروعیتِ حاکم است.

ستون سوم پیروزی، یعنی «ماندگاریِ معنا» است؛ در دنیای مادی، پیروز کسی است که در میدان جنگ زنده بماند، اما در منطق حسینی، پیروز کسی است که «روایتِ حق» را در حافظه تاریخ زنده نگه دارد.

شکست در میدان نبرد یا همان مرگ فیزیکی، اگر منجر به بیداری وجدان‌ها شود، در واقع یک «پیروزی استراتژیک» است و هدف، نه صرفاً پیروزی نظامی، بلکه تغییر دادنِ جهتِ حرکتِ تاریخ است.

اگر بخواهیم این دکترین را در چند واژه کلیدی خلاصه کنیم اول امر به معروف یعنی تلاش برای اصلاح جامعه و بازگرداندن ارزش‌ها به مسیر درست و دوم نهی از منکر یعنی ایستادگی در برابر رفتارهای غلط و ساختارهای فاسد و سوم ایثار سیاسی یعنی فدا کردن منافع شخصی حتی جان برای جلوگیری از نابودی ارزش‌های جمعی و چهارم بصیرت یعنی دیدنِ حقیقتِ واقعی که پشتِ پرده‌ی شعارهای دروغین قدرت پنهان شده است.

این دکترین برای ما امروز دارد امروز پیام‌هایی دارند؛ این دکترین یک تاریخ‌نگاری نیست، بلکه یک «نقشه‌ی راه» است که در زندگی امروز می‌توان آن را به کار بست به نحوی که در برابر فریب یاد می‌گیریم که هر شعاری حتی اگر مذهبی یا ملی باشد، نباید بدون نقد و بررسی پذیرفته شود و باید میان «نامِ خوب» و «عملِ خوب» تمایز قائل شد.

در برابر تبعیض و ظلم یاد می‌گیریم که سکوت در برابر بی‌عدالتی، به معنای تأیید آن است؛ مقاومت، حتی اگر کوچک باشد، کرامت انسانی را حفظ می‌کند و در مدیریت بحران‌ها یاد می‌گیریم که در شرایط سخت، نباید «اصول» را فدای «مصلحت‌های زودگذر» کرد ومصلحت واقعی حفظ ارزش‌ها و نه حفظ موقعیت‌ها است.

سوگواری شب عاشورا؛ جلوه‌ای از ارادت مردم بوشهر به امام حسین(ع)

دکترین سیاسی امام حسین (ع) به معنی «بیدار ماندن در برابر خواب حاکمان و ایستادگی در برابر زور ظالمان با هدف بازگرداندن کرامت به انسان‌ها» است و این دکترین به ما می‌آموزد که حتی در اوجِ درماندگی، اگر انسان بر «حق» باشد، در واقع در حال پیروزی است، چرا که حقیقت، شکست‌ناپذیر است و زمان همیشه با حقیقت یار است.

یادداشت از رضا زمانی، دکتری علوم سیاسی