پنالتی؛ از شانس به علم در فوتبال امروزی
ضربات پنالتی که زمانی نمادی از بازی ذهنی پر تنش، تردید و اضطراب در فوتبال تلقی میشدند، امروزه به یک مهارت کاملاً تخصصی و علمی بدل گشتهاند. در جام جهانی ۲۰۲۵، بازیکنان، مربیان و دروازهبانها بیش از هر زمان دیگری به پنالتی به عنوان یک مهارت کلیدی با پاداشهای بزرگ نگاه میکنند. این واقعیت تلخ برای تیمهایی چون آلمان و هلند که در مرحله یکشانزدهم نهایی با شکست در ضربات پنالتی حذف شدند، به خوبی نمایان شد.
در نقطه مقابل، یوری تیلمانس از بلژیک با موفقیت در تبدیل یک ضربه پنالتی در وقتهای اضافه، بازگشت شگفتانگیز تیمش مقابل سنگال را تکمیل کرد. گییر یوردت، استاد دانشکده علوم ورزشی نروژ، بر این باور است که تصور قدیمی مبنی بر شانسی بودن پنالتیها باید کنار گذاشته شود. او در مصاحبه با رویترز تاکید کرد: «در یک تورنمنت موفق در جام جهانی، مواجهه با ضربات پنالتی تقریباً اجتنابناپذیر است. اینکه برای آن آماده نشویم بسیار عجیب است.»
یوردت با بررسی ۷۱۸ ضربه پنالتی در جام جهانی مردان، جام ملتهای اروپا و لیگ قهرمانان اروپا از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۳، الگوهای رفتاری بازیکنانی که پنالتی را از دست دادهاند را شناسایی کرده است. بیش از ۵۳ درصد این بازیکنان رفتارهای مشابهی از خود نشان میدهند: کوچک شدن بدن، افتادن روی زمین، پوشاندن صورت با دستها، نگاه به پایین یا اجتناب از تماس با همتیمیها. تجربه تلخ انگلیس در دهههای گذشته، که با شش شکست از هفت سری پنالتی همراه بود، منجر به ایجاد پروژههای گستردهای برای توسعه مهارت پنالتی در این کشور شد. تیم ملی انگلیس تحت نظر توماس توخل، این «آزمایشگاه پنالتی» را فعال نگه داشته و بر اهمیت اجرا و تکرار در این بخش تخصصی از فوتبال تاکید دارد.
لوئیس دلافوئنته، سرمربی اسپانیا، نیز با صراحت بیان میکند که زدن پنالتی تصادفی نیست و همانطور که متخصص ضربات آزاد و کرنر داریم، متخصص پنالتی نیز وجود دارد. او به جنبه روانی این ضربات و تفاوت آن برای بازیکنان مختلف اشاره میکند.
تحقیقات یوردت بر نشانههای ظریف استرس در هنگام زدن پنالتی تمرکز دارد؛ از جمله قدمزدن سریع از خط میانی، حالات چهره و واکنش به سوت داور. او معتقد است که برخی بازیکنان سعی میکنند این لحظه را هرچه سریعتر پشت سر بگذارند و این موضوع میتواند تمرکز آنها را از وظیفه اصلی دور کند. کیلیان امباپه به عنوان یکی از استثنائات، سرعت خود را بخشی از هویت طبیعی بازیش میداند.
تیلمانس نیز بر اهمیت آمادگی و آرامش ذهنی در زدن ضربه پنالتی تاکید کرده و معتقد است که تمرینات روزهای اخیر به او اعتماد به نفس لازم را داده است. در سوی دیگر، دروازهبانها نیز متحول شدهاند. یاسین بونو از مراکش، با استفاده از دادهها و تحلیل، برتری قابل توجهی یافته است. او با فریب دادن پنالتیزنانی که تا آخرین لحظه منتظر حرکت او میمانند، این دوئل را به یک نبرد روانی پیچیده تبدیل کرده است. در ضربات پنالتی مراکش و هلند، دو بازیکن هلند توپ را از چارچوب خارج کردند و یک ضربه دیگر نیز توسط بونو مهار شد.
به گزارش بخش ورزشی وبانگاه ، کارلو آنچلوتی، سرمربی برزیل، نیز تمرینات پنالتی را با شبیهسازی کامل انجام میدهد و زبان بدن و الگوهای رفتاری بازیکنان را زیر نظر دارد. با وجود همه این تمرینات و تحلیلها، واقعیت فوتبال تغییر نکرده و هنوز هم احتمال دارد سرنوشت یک بازیکن جوان تنها با یک ضربه از فاصله ۱۲ یاردی رقم بخورد.