خطر هاری؛ از آمار جهانی تا هزینههای سنگین حیوانگزیدگی در ایران
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیردار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در همایش روز جهانی هاری، گزارشی از وضعیت جهانی و داخلی این بیماری ارائه داد. وی با بیان اینکه هاری در بسیاری از کشورهای آسیایی و آفریقایی همچنان شیوع دارد، تاکید کرد که تجربه موفقیتآمیز برخی کشورها در کنترل این بیماری، نشاندهنده امکانپذیر بودن مهار آن از طریق اجرای برنامههای مدون است.
مرادی با اشاره به اینکه سالانه حدود ۶۰ هزار نفر در سراسر جهان به دلیل ابتلا به هاری جان خود را از دست میدهند و نزدیک به ۹۹ درصد موارد انسانی از طریق گزش سگها رخ میدهد، بر قابل پیشگیری بودن این بیماری تاکید کرد. وی افزود: کنترل هاری در جمعیت سگها، نقشی حیاتی در جلوگیری از مرگ و میر انسانی ایفا میکند؛ به طوری که واکسیناسیون ۷۰ درصد سگهای مناطق در معرض خطر میتواند زنجیره انتقال بیماری را قطع کند.
این مقام مسئول خاطرنشان کرد که هاری پس از بروز علائم بالینی در انسان، عموماً کشنده است و موارد نجاتیافته بسیار نادر هستند. لذا، تمرکز باید بر پیشگیری، بهویژه پیشگیری پس از مواجهه با حیوان مشکوک باشد. وی همچنین یادآور شد که پیشگیری پس از گزش تنها به تزریق واکسن محدود نمیشود و شستوشوی مناسب زخم، ارزیابی فردی و اقدامات درمانی بهموقع، جزء لاینفک این روند هستند.
مرادی در ادامه به روند افزایشی حیوانگزیدگی در ایران اشاره کرد و گفت: تعداد موارد گزارششده از کمتر از ۱۰۰ هزار مورد در سال ۱۳۸۰ به حدود ۴۴۰ هزار مورد در سال گذشته رسیده است. این روند افزایشی، بهویژه پس از سال ۱۳۹۱ مشهود بوده و نشاندهنده ضرورت توجه جدی به پیشگیری و کنترل است. وی برآورد کرد که میزان بروز حیوانگزیدگی در کشور بیش از ۵۰۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است که بار قابل توجهی را بر نظام سلامت تحمیل میکند.
بر اساس گفتههای وی، استانهای شمالی کشور، بهویژه گیلان و گلستان، جزو مناطقی با آمار بالای حیوانگزیدگی هستند. مرادی در خصوص هزینههای مرتبط با کنترل هاری، بیان داشت که برآوردهای جهانی نشان میدهد هزینه واکسیناسیون سگها برای دستیابی به اهداف کنترلی حدود ۶۵ میلیون دلار است، در حالی که هزینه ارائه خدمات پس از حیوانگزیدگی به افراد، به مراتب بیشتر و در حدود ۱.۷ تا ۲ میلیارد دلار تخمین زده میشود.
رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیردار وزارت بهداشت تصریح کرد که اتکا به اقدامات واکنشی، همچون مراجعه افراد حیوانگزیده برای دریافت واکسن و سایر خدمات، هزینههای سنگینی را به کشور تحمیل میکند. وی با اشاره به اینکه هزینه خدمات هر مورد حیوانگزیدگی، شامل حداقل سه مراجعه پزشکی، شستوشو، ضدعفونی زخم، تزریقها و اقلام مصرفی، حدود پنج میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای هر فرد بیمهشده برآورد شده است، تاکید کرد که با توجه به رایگان بودن بخش عمده این خدمات، مجموع هزینهها بار سنگینی بر وزارت بهداشت وارد میکند.
مرادی همچنین هزینههای سالانه تامین واکسن و سرم هاری در کشور را حدود ۸ تا ۸.۵ میلیون دلار عنوان کرد و گفت: این رقم قابل توجه، همراه با محدودیتهای واردات و دشواری تامین دارو و واکسن، ضرورت برنامهریزی برای کاهش موارد حیوانگزیدگی و پیشگیری از ابتلا را دوچندان میکند. وی بر تقویت هماهنگی میان بخشهای مختلف، از جمله وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو، برای حفظ زنجیره تامین تاکید داشت.
وی افزود که خدمات پیشگیری و درمان پس از حیوانگزیدگی در ۷۲۹ واحد ارائه میشود که تنها ۸۲ واحد از آنها شبانهروزی هستند. مرادی همچنین سهم حیوانات در موارد گزش را تشریح کرد: حدود ۶۰ درصد موارد ناشی از گزش سگ، ۳۸ درصد ناشی از گزش گربه، ۵۵ درصد ناشی از گزش سگهای بدونصاحب و ۱۵ درصد مربوط به گزش حیوانات وحشی است. وی نقش مسئولیتپذیری صاحبان حیوانات را در کاهش موارد گزش، بهویژه در مورد سگهای صاحبدار، مهم دانست.
در پایان، مرادی ابراز امیدواری کرد که اجرای سند ملی هاری، که در این مراسم رونمایی شد، زمینه تحقق اهداف کشور برای کنترل این بیماری تا سال ۲۰۳۰ را فراهم کند. وی تاکید کرد که کنترل وضعیت حیوانگزیدگی نیازمند برنامهریزی و همکاری میان دستگاههای مسئول و صاحبان حیوانات است تا از بروز آسیبهای انسانی جلوگیری شده و بار مالی و اجرایی خدمات درمانی کاهش یابد.