کوهنوردی؛ از ظرفیت‌های طبیعی تا ضرورت برنامه‌ریزی عملی
یازدهمین نشست سالیانه کمیته‌های همگانی هیئت‌های کوهنوردی استان‌های کشور به میزبانی سنندج برگزار شد؛ نشستی که در آن، مسئولان فدراسیون کوهنوردی و ورزش و جوانان کردستان بر جایگاه ورزش همگانی، نقش آموزش در گسترش این رشته و ضرورت تبدیل ظرفیت‌های موجود به برنامه‌های اجرایی تأکید کردند.
با وجود تأکید بر اهمیت توسعه کوهنوردی، پرسش اصلی این است که خروجی چنین نشست‌هایی برای علاقه‌مندان این رشته در کردستان چه خواهد بود؟ آیا برگزاری نشست‌های تخصصی به برنامه‌های آموزشی فراگیر، کاهش خطرات کوه‌پیمایی، شناسایی استعدادها و ایجاد دسترسی بیشتر مردم به فعالیت‌های ورزشی منجر می‌شود یا مطالبات در سطح توصیه و تأکید باقی می‌ماند؟
کوهنوردی؛ ورزشی فراگیر با ظرفیت توسعه اجتماعی
رضا ایاز، رئیس کمیته همگانی فدراسیون کوهنوردی صبح امروز در یازدهمین نشست سالیانه کمیته‌های همگانی هیئت‌های کوهنوردی استان‌های کشور در سنندج، یکی از اهداف اصلی این گردهمایی را ایجاد هماهنگی میان نمایندگان استانها، اجرای برنامه‌های منسجم، کاهش آسیب‌های اجتماعی و ارتقای آموزش‌های عمومی عنوان کرد.
وی با اشاره به جایگاه ورزش همگانی است: کوهنوردی و ورزش همگانی به تمام اقشار جامعه تعلق دارد و می‌تواند زمینه مناسبی برای افزایش فعالیت بدنی افراد کم‌تحرک فراهم کند. به گفته وی، کم‌هزینه بودن این فعالیت‌ها نیز امکان مشارکت گسترده‌تر مردم را فراهم می‌کند.
رئیس کمیته همگانی فدراسیون کوهنوردی، ورزش همگانی را زیربنای ورزش قهرمانی دانست و از رشد 50 درصدی فعالیت‌ها در رده‌های سنی مختلف در حوزه ورزش همگانی و کوهنوردی طی روزهای اخیر خبر داد.
ایاز همچنین اعلام کرد که این رشته در 360 شهرستان از 31 استان کشور به‌صورت رسمی فعال است و بر ضرورت گسترش فعالیت‌های آموزشی تأکید کرد.
با این حال، درباره رشد 50 درصدی اعلام‌شده، مشخص نیست این افزایش بر مبنای چه شاخصی محاسبه شده، بازه زمانی آن دقیقاً چه بوده و چه تعداد ورزشکار یا علاقه‌مند را دربرمی‌گیرد. ارائه آمار مستند، تعریف روشن شاخص‌های رشد و انتشار اطلاعات قابل مقایسه می‌تواند ارزیابی روند توسعه ورزش همگانی را دقیق‌تر کند و امکان سنجش نتایج برنامه‌ها را در اختیار افکار عمومی قرار دهد.
آموزش رایگان؛ ظرفیتی که باید به مردم معرفی شود
ایاز یکی از اولویت‌های فدراسیون کوهنوردی را برگزاری دوره‌های آموزشی عنوان کرد و گفت کردستان با توجه به ظرفیت‌های طبیعی و توانمندی‌های موجود، می‌تواند میزبان دوره‌های آموزشی و برنامه‌های ارتقای دانش مربیان باشد.
وی همچنین با اشاره به اینکه بسیاری از مردم از دوره‌های ساده و رایگان آموزشی که با حضور مربیان و پیشکسوتان برگزار می‌شود، اطلاع کافی ندارند، اطلاع‌رسانی دقیق درباره این برنامه‌ها را از وظایف فدراسیون و هیأت‌های استانی دانست.
این بخش از اظهارات رئیس کمیته همگانی فدراسیون، یکی از مسائل مهم توسعه ورزش همگانی را برجسته می‌کند؛ وجود امکانات و دوره‌های آموزشی زمانی ارزشمند است که مردم از آن‌ها اطلاع داشته باشند و امکان مشارکت در آن‌ها را پیدا کنند.
اگر دوره‌های رایگان برگزار می‌شود اما بخش قابل توجهی از مخاطبان از زمان، مکان، شرایط ثبت‌نام و محتوای آن بی‌اطلاع هستند، لازم است شیوه اطلاع‌رسانی و دسترسی عمومی مورد بازنگری قرار گیرد. اطلاع‌رسانی صرف در کانال‌های رسمی یا انتشار خبر برگزاری دوره‌ها، لزوماً به معنای دسترسی مؤثر همه گروه‌های جامعه نیست.
در این زمینه، هیأت کوهنوردی کردستان می‌تواند با انتشار تقویم آموزشی، معرفی دوره‌ها، اعلام شرایط حضور و ایجاد مسیر ارتباطی مشخص برای علاقه‌مندان، امکان استفاده از آموزش‌ها را برای گروه‌های مختلف فراهم کند. همچنین باید مشخص شود چه تعداد دوره برگزار شده، چند نفر آموزش دیده‌اند و چه برنامه‌ای برای استمرار آموزش‌ها وجود دارد.
خاکی: توسعه کوهنوردی به برنامه‌ریزی و اقدام عملی نیاز دارد
فرزاد خاکی، مدیرکل ورزش و جوانان استان کردستان، نیز در این نشست با قدردانی از حضور مسئولان فدراسیون و اعضای کمیته‌های همگانی هیأت‌های کوهنوردی استان‌های کشور در سنندج، بر اهمیت استفاده از ظرفیت چنین گردهمایی‌هایی برای توسعه ورزش در استان تأکید کرد.
وی میزبانی سنندج از این نشست را فرصتی برای معرفی توانمندی‌های کردستان دانست و ابراز امیدواری کرد که این استان در آینده نیز میزبان همایش‌ها و برنامه‌های فدراسیون‌های مختلف ورزشی باشد.
مدیرکل ورزش و جوانان کردستان با اشاره به نقش ورزش همگانی در شناسایی استعدادها گفت بسیاری از قهرمانان آینده از دل فعالیت‌های عمومی ورزشی شناسایی و پرورش پیدا می‌کنند؛ ازاین‌رو، آموزش، استعدادیابی و حفظ استعدادها باید در کانون برنامه‌ریزی‌های ورزشی قرار گیرد.
خاکی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی و کوهستانی کردستان، کوهنوردی را رشته‌ای فراگیر دانست که امکان فعالیت در آن برای گروه‌های مختلف سنی و هر دو جنس فراهم است.
وی در بخش دیگری از سخنانش بر ضرورت عبور از مرحله برنامه‌ریزی و گفت‌وگو تأکید کرد و گفت شناسایی استعدادها زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که زمینه آموزش و رشد آن‌ها فراهم شود و مسیر حضورشان در ورزش قهرمانی هموار شود.
مدیرکل ورزش و جوانان کردستان در پایان، با اشاره به تلاش پیشکسوتان برای توسعه این رشته، صیانت از میراث ورزشی آنان و ادامه مسیرشان را ضروری دانست.
میزبانی کافی نیست؛ دستاورد نشست باید قابل اندازه‌گیری باشد
برگزاری نشست‌های ملی در کردستان می‌تواند فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های طبیعی استان، تبادل تجربه میان فعالان ورزشی و جلب توجه فدراسیون‌ها به نیازهای منطقه باشد؛ اما ارزش نهایی چنین رویدادهایی را نمی‌توان صرفاً با تعداد حاضران، سخنرانی‌ها یا تأکیدهای مطرح‌شده سنجید.
معیار اصلی، برنامه‌هایی است که پس از پایان نشست آغاز می‌شوند و نتایجی که مردم می‌توانند آن‌ها را در زندگی روزمره خود مشاهده کنند.
برای نمونه، اگر توسعه آموزش از اولویت‌های اعلام‌شده است، باید مشخص شود در ماه‌های آینده چه تعداد دوره آموزشی در شهرستان‌های کردستان برگزار خواهد شد، کدام گروه‌های سنی در اولویت قرار می‌گیرند، چه سهمی برای مناطق روستایی در نظر گرفته می‌شود و آموزش‌های مرتبط با ایمنی و پیشگیری از حوادث کوهستان چگونه گسترش می‌یابد.
همچنین اگر هدف، افزایش مشارکت عمومی است، لازم است وضعیت دسترسی علاقه‌مندان به مربیان، برنامه‌های منظم کوه‌پیمایی، آموزش‌های مقدماتی و اطلاعات ضروری برای فعالیت ایمن بررسی شود. توسعه کوهنوردی بدون توجه به ایمنی، آمادگی جسمانی، شرایط آب‌وهوایی و آموزش اصول حضور در طبیعت، نمی‌تواند به توسعه پایدار این رشته منجر شود.
از سوی دیگر، استعدادیابی ورزشی نیز نباید صرفاً به شناسایی افراد مستعد محدود بماند. استعدادها برای رشد به آموزش، مربی، امکانات، فرصت تمرین و مسیر روشن پیشرفت نیاز دارند؛ مؤلفه‌هایی که تحقق آن‌ها به هماهنگی میان هیأت کوهنوردی، اداره‌کل ورزش و جوانان و سایر دستگاه‌های مرتبط وابسته است.
کردستان؛ از ظرفیت کوهستان تا فرصت مشارکت عمومی
کردستان با برخورداری از طبیعت کوهستانی، می‌تواند سهم بیشتری در توسعه ورزش همگانی داشته باشد؛ اما تبدیل این ظرفیت به فرصتی فراگیر، مستلزم آن است که برنامه‌ها از مراکز شهری و رویدادهای مقطعی فراتر بروند و گروه‌های مختلف مردم را پوشش دهند.
در این مسیر، اطلاع‌رسانی درباره دوره‌های رایگان، آموزش اصول ایمنی، گسترش برنامه‌های منظم ورزشی، شناسایی موانع مشارکت و انتشار گزارش عملکرد، می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و مشارکت مؤثرتر مردم کمک کند.
نکته اساسی این است که کوهنوردی در کردستان نباید فقط به‌عنوان یک ظرفیت طبیعی یا عنوانی برای برگزاری نشست‌های ملی مطرح باشد؛ این ظرفیت زمانی به سرمایه اجتماعی و ورزشی تبدیل می‌شود که مردم آثار آن را در دسترسی آسان‌تر به آموزش، فعالیت ایمن‌تر، مشارکت گسترده‌تر و حمایت واقعی از استعدادهای ورزشی ببینند.
بر این اساس؛ انتظار می‌رود فدراسیون کوهنوردی و اداره‌کل ورزش و جوانان کردستان، متناسب با محورهای مطرح‌شده در این نشست، برنامه‌ای مشخص و قابل ارزیابی برای توسعه ورزش همگانی ارائه کنند؛ برنامه‌ای که در آن اهداف، زمان‌بندی، مسئول اجرا و شاخص‌های سنجش عملکرد روشن باشد.
آنچه اهمیت دارد، نه صرفاً برگزاری یازدهمین نشست سالیانه، بلکه میزان اثرگذاری آن بر زندگی علاقه‌مندان به کوهنوردی و ورزش همگانی است؛ موضوعی که تحقق آن، با اعلام برنامه‌ها و گزارش‌دهی شفاف درباره نتایج، قابل سنجش خواهد بود.