طرح جدید برای تردد خودروها در هسته مرکزی شهر قم

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از قم، علیرضا خاکی، مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر با اشاره به مطالعات طرح جامع هسته مرکزی قم، اظهار کرد: این محدوده با وسعت حدود 292 هکتار، تنها 2.3 درصد از مساحت شهر را شامل می‌شود، اما بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های مذهبی، تاریخی، فرهنگی و تجاری قم در آن متمرکز است؛ موضوعی که با توجه به حضور گسترده زائران و شهروندان، ضرورت بازنگری در شیوه دسترسی و مدیریت تردد را افزایش می‌دهد.

وی افزود: بر اساس بررسی‌های کالبدی انجام‌شده در فرایند تدوین طرح جامع، حدود 130 هکتار از هسته مرکزی در محدوده بافت تاریخی و حدود 234 هکتار در پهنه بافت فرسوده قرار دارد. عرض کم گذرها، پیچ‌وخم معابر، تراکم ساختمان‌ها و محدودیت فضاهای باز در بخش‌هایی از این محدوده، ظرفیت پذیرش حجم بالای خودروهای شخصی را کاهش داده است.

مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر با اشاره به پیامدهای تداوم الگوی فعلی تردد گفت: مطالعات طرح جامع نشان می‌دهد که ادامه این روند، علاوه بر ایجاد گره‌های ترافیکی در محورهایی همچون میدان شهدا، خیابان ارم و سه‌راه چهارمردان، موجب کاهش ایمنی عابران پیاده، افزایش آلودگی هوا و صدا و دشوارتر شدن ارائه خدمات شهری و امدادرسانی در بافت متراکم مرکزی می‌شود.

خاکی تصریح کرد: محدودسازی ورود خودروهای شخصی به این محدوده، تصمیمی صرفاً ترافیکی نیست، بلکه بر اساس مطالعات مربوط به ظرفیت کالبدی بافت تاریخی و با هدف ایجاد تعادل میان نیازهای دسترسی شهروندان و زائران و ضرورت حفاظت از هویت شهری پیشنهاد شده است.

وی با بیان اینکه رویکرد اصلی طرح جامع، تغییر الگوی دسترسی از خودرومحوری به حمل‌ونقل عمومی و پیاده‌محوری است، افزود: در سناریوهای پیشنهادی، پارکینگ‌های اصلی در پیرامون هسته مرکزی پیش‌بینی می‌شوند تا خودروهای شخصی پیش از ورود به معابر متراکم تاریخی متوقف شوند و ادامه مسیر با استفاده از حمل‌ونقل عمومی سبک، شاتل‌های برقی یا به‌صورت پیاده انجام گیرد.

مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر ادامه داد: در الگوی پیشنهادی، برای گروه‌های مختلف استفاده‌کننده از هسته مرکزی، شیوه‌های دسترسی متناسب در نظر گرفته شده است؛ به‌گونه‌ای که ساکنان و مراجعه‌کنندگان بتوانند از پارکینگ‌های پیرامونی و خدمات حمل‌ونقل محلی استفاده کنند و زائران و مسافران برون‌شهری نیز از طریق اتصال پایانه‌های حمل‌ونقل عمومی، ایستگاه راه‌آهن و در آینده سایر زیرساخت‌های حمل‌ونقل به شبکه دسترسی هسته مرکزی هدایت شوند.

خاکی با اشاره به ظرفیت مترو برای جابه‌جایی مسافران به محدوده پیرامونی حرم مطهر گفت: استفاده از مترو در کنار ناوگان حمل‌ونقل عمومی سبک، از دیگر پیشنهادهای مطالعات طرح جامع است. در این چارچوب، شاتل‌های برقی، ون‌های سبک و تاکسی‌های محلی می‌توانند جابه‌جایی مسافران در مسیرهای داخلی را بر عهده بگیرند و بخش پایانی سفر نیز از طریق مسیرهای ایمن پیاده انجام شود.

وی تأکید کرد: پیاده‌محوری در هسته مرکزی به معنای حذف دسترسی شهروندان نیست، بلکه هدف، مدیریت نوع وسیله نقلیه و نحوه ورود به بافت است. از این رو، دسترسی مناسب ساکنان، سالمندان، افراد دارای معلولیت، خودروهای امدادی و خدمات ضروری باید در طراحی و اجرای نظام جدید دسترسی مورد توجه قرار گیرد.

مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر با اشاره به اهمیت فعالیت‌های اقتصادی در محدوده مرکزی قم اظهار کرد: هسته مرکزی تنها یک مقصد زیارتی نیست، بلکه بازار تاریخی، واحدهای تجاری، مراکز خدماتی و فعالیت‌های روزمره شهروندان نیز در آن جریان دارد؛ بنابراین، موفقیت الگوی پیشنهادی مستلزم حفظ دسترسی به این فعالیت‌ها و کمک به ارتقای کیفیت حضور مردم و رونق فعالیت‌های شهری است.

خاکی با بیان اینکه افزایش ظرفیت ورود خودرو به بافت‌های تاریخی لزوماً به معنای بهبود دسترسی نیست، افزود: در معابری که از نظر عرض، هندسه و ظرفیت محدودیت دارند، افزایش تردد می‌تواند به تشدید تراکم، کاهش سرعت حرکت و افزایش زمان سفر منجر شود. به همین دلیل، مدیریت تقاضای سفر و انتقال بخشی از جابه‌جایی‌ها به حمل‌ونقل عمومی در طرح جامع به‌عنوان راهکاری برای استفاده کارآمدتر از ظرفیت محدود شبکه معابر پیشنهاد شده است.

وی توسعه و ساماندهی پارکینگ‌های پیرامونی، ایجاد شبکه حمل‌ونقل عمومی منظم، طراحی مسیرهای ایمن پیاده و مناسب‌سازی دسترسی‌ها را از پیش‌نیازهای اجرای این رویکرد دانست و تأکید کرد: اعمال محدودیت تردد بدون تأمین گزینه‌های جایگزین مناسب، به‌تنهایی نمی‌تواند اهداف مورد انتظار را محقق کند.

مدیرعامل سازمان بهسازی، نوسازی و زیباسازی اطراف حرم مطهر در پایان خاطرنشان کرد: مطالعات طرح جامع هسته مرکزی قم بر حرکت تدریجی به سمت الگویی تأکید دارد که در آن اولویت با انسان، ایمنی عابران پیاده، کیفیت محیط شهری و صیانت از بافت تاریخی باشد.