به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از کاشان، امسال برای نخستین بار، بیستم مهرماه با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی با عنوان «روز ملی مدیریت بحران و بلایای طبیعی» در تقویم رسمی کشور نشست و شعار «مردم آماده، ایران تاب‌آور» برای آن برگزیده شد.
هم‌زمان، سازمان ملل متحد شعار روز جهانی کاهش خطر بلایا در سال 2026 را «تاب‌آوری از خانه آغاز می‌شود» اعلام کرده است؛ دو شعار، از دو زبان متفاوت، به یک حقیقت می‌رسند و آن اینکه تاب‌آوری پیش از آنکه در اتاق فرمان ساخته شود، در خانه‌ها و در آگاهی و اعتماد مردم شکل می‌گیرد و هیچ نهادی به اندازه شرکت آب و فاضلاب، هر روز و بی‌واسطه، به خانه‌های مردم راه ندارد.
واژه «کریسیس» در یونانی به معنای «داوری» و «تصمیم» است و بحران از این منظر یک رخداد ناگهانی نیست بلکه لحظه‌ای است که آنچه سال‌ها در لایه‌های پنهان یک سامانه انباشته شده، عیان می‌شود.
اولریش بک، جامعه‌شناس آلمانی، در نظریه «جامعه مخاطره‌آمیز» نشان داد که بسیاری از تهدیدهای امروز، پیامد ناخواسته خودِ توسعه‌اند؛ دشت کاشان مصداق روشن این نظریه است که برداشت از آبخوان که روزی پاسخ نیاز بود، امروز خود به مخاطره‌ای ساختاری بدل شده است.
به همین دلیل ادبیات علمی میان «مخاطره» و «بلا» تمایز می‌گذارد؛ زلزله و خشکسالی مخاطره‌اند و بلا زمانی رخ می‌دهد که مخاطره با آسیب‌پذیری ما تلاقی کند، پس مسئولیت ما پیش از وقوع حادثه و نه پس از آن آغاز می‌شود.
کاشان در پهنه تأثیر گسل 220 کیلومتری قم–زفره قرار دارد و بر پایه نقشه پهنه‌بندی لرزه‌ای، تنها نقطه استان اصفهان در پهنه «خطر خیلی بالا»ست و در کنار این تهدید دیرینه، فرونشستی خاموش در جریان است.
بر اساس اظهارات کارشناسان، مرکز شهر سالانه پنج تا هشت سانتی‌متر نشست دارد و این در حالی است که حدود 70 درصد آب شرب منطقه از چاه‌های همین دشت تأمین می‌شود و شرکت آب و فاضلاب کاشان مسئولیت آب‌رسانی به 12 شهر و 66 روستا را بر عهده دارد و هر سانتی‌متر فرونشست، تنشی است بر لوله‌ها و مخازن؛ و هر لرزه، آزمونی برای خطوط انتقال است.
هدف صنعت آب در شرایط تنش آبی و فرونشست، «بی‌نوسان» نگه داشتن شبکه نیست؛ هدف، حفظ کارکرد حیاتی است لذا آب سالم، به‌موقع و به اندازه، حتی در بدترین شرایط. چارچوب جهانی سندای نیز بر همین اصل تأکید دارد و زیرساخت آب را از زیرساخت‌هایی می‌داند که باید در جریان و پس از بلایا عملیاتی بماند.
گزارش جهانی سازمان ملل در سال 2025 نشان می‌دهد هزینه واقعی بلایا با احتساب پیامدهای زنجیره‌ای از 2.3 تریلیون دلار در سال فراتر رفته، در حالی که بخش اندکی از منابع صرف پیشگیری می‌شود. پیشگیری هزینه نیست؛ سودآورترین سرمایه‌گذاری است.
تجربه یک سال گذشته، که کشور جنگ 12 روزه و جنگ رمضان را از سر گذراند، نشان داد پدافند غیرعامل و مدیریت بحران دو روی یک سکه‌اند و هدف هر دو تداوم خدمات ضروری است.
سازمان پدافند غیرعامل کشور در همین دوره از مردم خواست درباره هرگونه خبر آلودگی آب، تنها به اطلاعیه‌های رسمی شرکت آب و فاضلاب و وزارت بهداشت اعتماد کنند و این یعنی در جنگ روایت‌ها، «منبع رسمی و معتبر» خود یک سامانه دفاعی است.
در بحران، مردم پیش از آب، «اطلاعات» می‌خواهند و اگر اطلاعات درست به آنان نرسد، شایعه جای آن را پر می‌کند؛ اصول جهانی ارتباطات بحران روشن است و ان اینکه اول باش، درست باش، معتبر باش، همدلی نشان بده، مردم را به اقدام درست هدایت کن و به آنان احترام بگذار.
نخستین منبع اطلاعات اغلب به منبع مورد اعتماد مردم تبدیل می‌شود و نمونه‌ای از کاشان گویای همین پیوند است که در ظهر عاشورای 1403، شکستگی لوله 600 میلی‌متری خروجی یکی از مخازن اصلی می‌توانست آب بیش از چهار هزار مشترک را قطع کند اما با گزارش به‌موقع شهروندان به سامانه 122 و عملیات پنج‌ساعته نیروهای امداد و حوادث، لوله بدون قطع آب منازل ترمیم شد.
مردمِ آگاه، کانالِ ارتباطیِ قابل اعتماد و نیروی متخصص آماده سه حلقه، معنای عملی تاب‌آوری‌اند و آموزش همگانی در روزهای عادی، ذخیره راهبردی روزهای بحران است؛ مشترکی که می‌داند چگونه آب سالم ذخیره کند، نشتی را گزارش دهد و به کدام منبع اعتماد کند، خود بخشی از ظرفیت پاسخ شبکه است و اعتماد عمومی را نمی‌توان در روز بحران خرید، تنها در روزهای آرامش اندوخته می‌شود.
️مدیریت بحران در ژرفای خود یک موضع اخلاقی است و آن اینکه پذیرش اینکه آینده نامعلوم اما مسئولیت ما در قبال آن معلوم است.
مدیریت بحران در خراسان جنوبی نیازمند تقویت پیشگیری و تأمین اعتبار است
تاب‌آوری محصول پیوند سه حلقه است و آن زیرساخت مقاوم، سازمان آماده و جامعه آگاه است و دو حلقه نخست را دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل پاس می‌دارد اما حلقه سوم که شاید مهم‌ترین آن‌هاست، به دست همکاران روابط عمومی و آموزش همگانی بافته می‌شود.
یادداشت از مهدی جعفرزاده، مدیر دفتر مدیریت بحران و پدافندغیرعامل شرکت آبفا کاشان
ایتا
بله
تلگرام
آپارات
گوگل نیوز
راهنمای RSS
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.