دهقان دهنوی: صادرات ۵۲ میلیارد دلاری ایران در مقابل ۳۵۰ میلیارد دلار ترکیه، نیازمند بازنگری راهبردی

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، محمدعلی دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، با اشاره به دستاوردهای صادراتی کشور در سال گذشته، اعلام کرد که حجم صادرات غیرنفتی ایران به حدود ۵۲ میلیارد دلار رسیده است. وی در مقایسه این رقم با عملکرد صادراتی کشورهایی مانند ترکیه که رقمی بالغ بر ۳۵۰ میلیارد دلار را به ثبت رسانده، بر وجود شکاف میان ظرفیت‌های بالقوه اقتصادی و عملکرد واقعی صادراتی ایران تاکید ورزید. این فاصله، ضرورت اتخاذ رویکردهای استراتژیک و افزایش اثربخشی در بازارهای بین‌المللی را برجسته می‌سازد.

دهقان دهنوی با برشمردن مزیت‌های اقتصادی ایران از جمله منابع نفت و گاز، معادن، قابلیت توسعه زنجیره‌های تولید و ارزش افزوده، و همچنین نیروی انسانی متخصص، بیان داشت که پتانسیل صادراتی کشور فراتر از میزان فعلی است. وی به شکاف میان ارزش هر تن کالای صادراتی ایران (حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ دلار) و ارزش هر تن کالای وارداتی (حدود ۲ هزار دلار) اشاره کرد و توضیح داد که این تفاوت، نشان‌دهنده سهم بالای کالاهای با ارزش افزوده پایین در سبد صادراتی کشور است. این امر مستلزم تمرکز بر تکمیل زنجیره‌های ارزش، فرآوری محصولات و افزایش ارزش افزوده کالاهای صادراتی است.

رئیس سازمان توسعه تجارت، همکاری میان بنگاه‌های اقتصادی را از طریق کنسرسیوم‌های صادراتی و شرکت‌های مدیریت صادرات، ابزاری کلیدی برای تقویت حضور تولیدکنندگان ایرانی در بازارهای خارجی دانست. وی با تشریح مثالی از کاهش هزینه‌های تحقیقات بازار از طریق مشارکت چند بنگاه، بر امکان دسترسی شرکت‌های کوچک به اطلاعات تخصصی و کاهش هزینه‌های ورود به بازارهای جدید تاکید کرد. شرکت‌های مدیریت صادرات نیز به عنوان مجموعه‌هایی با دانش تخصصی، تجربه تجاری و ارتباطات بین‌المللی، می‌توانند به چندین بنگاه کوچک و متوسط در ورود به بازارهای هدف خدمات ارائه دهند.

در همین راستا، دهقان دهنوی از بازنگری در دستورالعمل رتبه‌بندی شرکت‌های مدیریت صادرات خبر داد تا توانمندی‌های واقعی این مجموعه‌ها بهتر ارزیابی شود. این بازنگری بر اساس توانایی ارائه خدمات تخصصی به بنگاه‌های اقتصادی صورت می‌گیرد و شرکت‌ها تشویق می‌شوند تا در کشورهای هدف و حوزه‌های کالایی تخصصی خود، شناخت، ارتباطات و ظرفیت کافی را کسب نمایند. وی همچنین به چالش فعالیت غیرحرفه‌ای برخی صادرکنندگان، از جمله عرضه کالاهای بی‌کیفیت و کاهش غیرمنطقی قیمت‌ها اشاره کرد که می‌تواند به اعتبار برندهای ایرانی لطمه بزند.

برنامه‌ریزی برای اجرای شاخص آمادگی صادراتی (Export Readiness) از دیگر محورهای مورد تاکید بود. این شاخص میزان آمادگی بنگاه‌های اقتصادی برای فعالیت حرفه‌ای در بازارهای بین‌المللی را ارزیابی می‌کند و شامل بررسی الزامات اولیه مانند کاتالوگ، بروشور، مشخصات فنی، استانداردها، وب‌سایت، و زیرساخت‌های تجاری است. دهقان دهنوی هدف از این برنامه را رویکرد تدریجی و تشویقی عنوان کرد تا بنگاه‌های کم‌تجربه از طریق همکاری با شرکت‌های مدیریت صادرات یا کنسرسیوم‌ها، توانمندی‌های خود را افزایش دهند.

رئیس سازمان توسعه تجارت، تقویت منابع مشوق‌های صادراتی و هماهنگی میان دستگاه‌های حمایتی را از الزامات ایجاد یک نظام تشویقی مؤثر دانست که بنگاه‌ها را به ایجاد زیرساخت‌های لازم و حرکت به سمت فعالیت حرفه‌ای‌تر در بازارهای جهانی ترغیب می‌کند. وی همچنین از وجود حدود ۱۸ تا ۱۹ رایزن بازرگانی در کشورهای مختلف خبر داد و بر لزوم استفاده مؤثر از ظرفیت رایزنان و هدایت خدمات تخصصی به سمت بنگاه‌های متناسب تاکید کرد.

در پایان، دهقان دهنوی با اشاره به دشواری‌های تجارت خارجی، از جمله محدودیت‌های اقتصادی و فشارهای خارجی، بر نقش شرکت‌های مدیریت صادرات در شناسایی مسیرهای جایگزین، توسعه روش‌های جدید انتقال کالا و حفظ مشتریان تاکید کرد. وی از دست رفتن بخشی از بازارهای جنوب خلیج فارس در حوزه محصولات کشاورزی ابراز نگرانی کرد و ضرورت حفظ بازارهای صادراتی و افزایش میزان فروش در بازارهای هدف را اولویت اصلی کشور خواند.