کارشناسان اقتصادی افزایش قیمت برخی اقلام پرمصرف سبد خانوار را ناشی از صعود هزینه‌های تولید و نوسانات ارزی می‌دانند و بر نبود کمبود کالا و گران‌فروشی تاکید دارند.

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، در هفته‌های اخیر، بازار کالاهای اساسی شاهد نوساناتی در قیمت برخی اقلام پرمصرف خانوار از جمله برنج، مرغ، گوشت قرمز و تخم‌مرغ بوده است. فعالان صنفی و تولیدکنندگان با تأکید بر تداوم عرضه و نبود مشکل جدی در تأمین و توزیع، افزایش هزینه‌های تولید و نوسانات نرخ ارز را عوامل اصلی این تغییرات قیمتی عنوان می‌کنند.

در شرایطی که بازار کالاهای اساسی تحت تأثیر تغییرات نرخ ارز و افزایش هزینه‌های تأمین نهاده‌ها و تولید قرار گرفته است، برخی اقلام سبد مصرفی خانوار افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند. با این حال، به گفته فعالان این بخش، کالاها همچنان در فروشگاه‌ها و واحدهای صنفی عرضه می‌شوند و مشکل اساسی در زنجیره تأمین و توزیع وجود ندارد. با این وجود، رشد قیمت اقلام پرمصرف در کنار افزایش هزینه‌های تولید، نگرانی‌هایی را درباره قدرت خرید خانوارها به وجود آورده است که این امر ضرورت بررسی دقیق عوامل مؤثر بر قیمت‌ها و نظارت بر روند عرضه و توزیع را دوچندان می‌کند.

افزایش هزینه‌های تولید در بخش پروتئین

وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به دستاوردهای بخش کشاورزی در سال گذشته علی‌رغم چالش‌هایی چون جنگ، تحریم، محاصره و خشکسالی، از عدم مواجهه کشور با کمبود کالا و ثبت افزایش تولید در بخش دام و طیور خبر داد. وی درباره احتمال افزایش قیمت مرغ به ۴۰۰ هزار تومان، تعیین قیمت محصولات را بر اساس هزینه تمام‌شده تولید و با حضور سازمان حمایت، تشکل‌های مربوطه و وزارت جهاد کشاورزی عنوان کرد. غلامرضا نوری اعلام کرد که در اواخر سال گذشته، قیمت مرغ حدود ۳۷۰ هزار تومان تعیین شده بود و با توجه به تغییرات قیمت جهانی مواد اولیه مانند ذرت، این موضوع بر قیمت نهایی و متعادل محصول تأثیر می‌گذارد. وی با بیان اینکه رقم نهایی قیمت مرغ هنوز مشخص نشده است، بخشی از افزایش احتمالی قیمت را ناشی از تغییر هزینه‌های تولید دانست و افزود که تا زمان نهایی‌شدن بررسی‌ها، اعلام رقم دقیق امکان‌پذیر نیست. بررسی‌های میدانی نشان‌دهنده تفاوت قیمت برخی اقلام پروتئینی در واحدهای صنفی و فروشگاه‌ها است؛ به طوریکه هر کیلوگرم مرغ با قیمت ۳۸۰ تا ۴۵۰ هزار تومان، شقه گوسفندی یک میلیون و ۸۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و شقه گوساله یک میلیون و ۷۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود. قیمت هر کیلوگرم گوشت منجمد گوساله و گوسفند حدود یک میلیون و ۵۴۵ هزار تومان و هر شانه تخم‌مرغ بین ۴۵۰ تا ۵۵۰ هزار تومان گزارش شده است.

پایداری ذخایر و واردات کالاهای اساسی

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با تأکید بر ثبات نسبی بازار در تأمین کالاهای اساسی به دلیل حجم واردات و ذخایر موجود، هرگونه نگرانی خاصی در این زمینه را رد کرد. به گفته وی، نوسانات نرخ ارز موجب برخی تغییرات قیمتی شده، اما افزایش قیمت‌ها در سطح معقول باقی مانده و روند قیمت کالاها صرفاً بر مبنای نرخ ارز صعودی نیست. رضا کنگری همچنین اظهار داشت که کالاها به صورت رقابتی در زنجیره توزیع عرضه می‌شوند و فرآیند تولید و عرضه تا رسیدن کالا به مصرف‌کننده نهایی به طور عادی انجام می‌شود. او با اشاره به تداوم عرضه برنج و سایر مواد غذایی، از عرضه رقابتی و با قیمت‌های پایین‌تر کالاها به دلیل حجم بالای عرضه خبر داد. وی در خصوص افزایش قیمت برنج‌های وارداتی، افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت برنج پاکستانی و هندی را ناشی از نوسانات ارزی عنوان کرد. طبق گفته وی، قیمت برنج پاکستانی از حدود ۱۸۰ هزار تومان به ۱۹۰ تا ۱۹۵ هزار تومان، برنج هندی در بازه قیمتی ۲۶۰ تا ۲۹۵ هزار تومان و برنج ایرانی در محدوده ۳۴۰ تا ۵۲۰ هزار تومان در واحدهای صنفی عرضه می‌شود. فعالان صنفی معتقدند که افزایش قیمت برنج‌های وارداتی بیش از اختلال در تأمین و توزیع، تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار دارد.

ادامه روند افزایشی قیمت مرغ با شیب ملایم

مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی با اشاره به زیان ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومانی مرغداران به ازای فروش هر کیلوگرم مرغ در ماه‌های اخیر، زیان روزانه این بخش را ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد. حبیب اسداله‌نژاد گفت که با وجود افزایش ۴۰ تا ۵۰ هزار تومانی قیمت مرغ، نرخ این محصول هنوز به قیمت واقعی خود نرسیده است. وی تغییر سیاست ارزی کشور، حذف ارز ترجیحی و اصلاح نظام یارانه‌ها را از عوامل مؤثر بر افزایش هزینه تمام‌شده مرغ دانست. او قیمت هر کیلوگرم ذرت را از حدود ۱۱ هزار و ۳۰۰ تومان با ارز ترجیحی به حدود ۶۰ هزار تومان و قیمت هر کیلوگرم کنجاله سویا را از ۲۰ هزار و ۹۰۰ تومان به ۸۵ هزار تومان افزایش یافته ذکر کرد. همچنین از افزایش چشمگیر هزینه خدمات دولتی از جمله برق خبر داد و تأکید کرد که افزایش قیمت مرغ در پی رشد هزینه‌های تولید و با شیبی ملایم صورت می‌گیرد. اسداله‌نژاد افزود که با توجه به افزایش قیمت نهاده‌های دامی در پی نوسانات نرخ ارز، تغییر قیمت مرغ از منظر هزینه‌های تولید قابل ارزیابی است.

تولید مازاد تخم‌مرغ؛ زیان مرغداران

رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرغداران میهن از مازاد قابل توجه تولید تخم‌مرغ در کشور خبر داد و اعلام کرد که تداوم شرایط فعلی منجر به زیان حدود ۱۰۰ هزار تومانی مرغداران به ازای فروش هر کیلوگرم تخم‌مرغ شده است. حمیدرضا کاشانی قیمت کنونی هر کیلوگرم تخم‌مرغ درب مرغداری را ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان و قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم تخم‌مرغ را با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، ۳۳۵ هزار تومان اعلام کرد. وی مجموع زیان مرغداران در ماه گذشته را حدود چهار هزار میلیارد تومان ذکر کرد. قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ برای مصرف‌کننده ۲۸۰ هزار تومان و قیمت هر شانه حدود ۵۵۰ هزار تومان اعلام شد. کاشانی با تأکید بر نبود مشکل در تأمین این محصول، مازاد عرضه تخم‌مرغ نسبت به نیاز کشور را عامل زیان مرغداران برشمرد. این اظهارات نشان می‌دهد که افزایش قیمت برخی محصولات غذایی لزوماً به معنای کمبود کالا در بازار نیست و در برخی موارد، افزایش هزینه‌های تولید در کنار شرایط عرضه و تقاضا بر قیمت نهایی محصول اثر می‌گذارد.

عدم وجود مشکل در تأمین گوشت قرمز

مدیرعامل اتحادیه دام سبک با اشاره به وضعیت بازار گوشت قرمز، از وجود دام سبک و سنگین به میزان کافی در بازار و عدم گزارش مشکل در توزیع این محصولات خبر داد. افشین صدردادرس میزان محدودی گوشت وارد شده از ابتدای سال را عنوان کرد و افزود که از نظر تأمین دام و عرضه گوشت قرمز مورد نیاز خانوار مشکلی وجود نداشته و نیازی به واردات گوشت نیست. وی با اشاره به قیمت دام زنده، هزینه هر کیلوگرم لاشه نر درب کشتارگاه را با احتساب قیمت هر کیلوگرم دام زنده به نرخ ۷۱۰ هزار تومان، یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان اعلام کرد. اظهارات فعالان این بخش نیز بر تداوم تأمین گوشت قرمز تأکید دارد، با این حال، بررسی قیمت‌های سطح خرده‌فروشی نشان می‌دهد که هزینه خرید این محصول برای خانوارها همچنان بالاست و فاصله قیمت در مراحل مختلف عرضه، نیازمند بررسی دقیق است.

ضرورت نظارت بر قیمت‌ها در کنار تأمین پایدار کالا

مجموع اظهارات مسئولان و فعالان صنفی حاکی از آن است که بازار کالاهای اساسی، حداقل از نظر تداوم عرضه، با کمبود فراگیر مواجه نیست. با این حال، نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه‌های تولید، به‌ویژه در بخش نهاده‌های دامی، بر قیمت برخی محصولات اثر گذاشته است. در چنین شرایطی، تفکیک افزایش قیمت ناشی از رشد هزینه‌های واقعی تولید از تخلفات احتمالی در شبکه توزیع اهمیت بسزایی دارد. تداوم عرضه کالا به تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده ثبات قیمت‌ها باشد و لازم است روند قیمت‌گذاری، هزینه‌های تولید، حاشیه سود واسطه‌ها و نحوه عرضه کالا به مصرف‌کننده به صورت مستمر بررسی شود. از سوی دیگر، تشدید نظارت بر بازار و برخورد با گران‌فروشی و سودجویی احتمالی، در کنار سیاست‌گذاری برای کنترل هزینه‌های تولید و تأمین به‌موقع نهاده‌ها، می‌تواند از تشدید التهاب بازار جلوگیری کند. در نهایت، آنچه برای خانوارها اهمیت دارد، نه تنها موجود بودن کالا در فروشگاه‌ها، بلکه دسترسی به محصولات اساسی با قیمتی متناسب با قدرت خرید است؛ هدفی که تحقق آن به هماهنگی میان سیاست‌های ارزی، حمایت از تولیدکنندگان، نظارت بر شبکه توزیع و مدیریت بازار نیاز دارد.

©‌ وزارت جهاد کشاورزی, اتحادیه بنکداران مواد غذایی, اتحادیه مرغداران گوشتی, اتحادیه مرغداران میهن, اتحادیه دام سبک