با وجود کاهش محسوس واردات گوشت قرمز در سال جاری، فعالان صنعت دام معتقدند تولید داخلی توانایی تأمین نیاز کشور را دارد و واردات باید صرفاً بر اساس کسری واقعی بازار صورت گیرد. کارشناسان بر تشدید نظارت‌ها به جای واردات برای آرامش بازار تأکید دارند.

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، در حالی که بر اساس آمار سال‌های گذشته، مصرف سالانه گوشت قرمز در کشور بین یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن برآورد می‌شود، امسال به دلیل افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید خانوارها، انتظار می‌رود این میزان مصرف کاهش یابد. در این میان، بخش قابل توجهی از فعالان صنعت دام بر این باورند که ظرفیت تولید داخلی برای تأمین بخش عمده نیاز کشور کافی است و هرگونه واردات باید منوط به کسری واقعی بازار باشد.

سال گذشته بیش از ۹۰ هزار تن گوشت قرمز وارد کشور شد، اما این رقم از ابتدای امسال تاکنون به حدود ۲۰ هزار تن کاهش یافته است. با وجود این کاهش چشمگیر در واردات، گزارش‌ها حاکی از عدم وجود مشکل جدی در تأمین و عرضه گوشت است؛ موضوعی که تولیدکنندگان آن را نشانه‌ای بر ضرورت بررسی دقیق عوامل مؤثر بر نوسانات قیمتی و تقویت نظارت بر شبکه توزیع می‌دانند.

روح‌الله زحمتکش، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به روند سنتی واردات گوشت قرمز در سال‌های گذشته که سالانه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن بوده، بیان داشت که امروزه رویکرد جدیدی مبنی بر واردات دام پای‌پروار و تکمیل دوره پرورش آن در داخل کشور مطرح است. این راهکار علاوه بر حفظ ظرفیت‌های تولیدی، امکان تأمین گوشت گرم و پاسخگویی به نیاز مراکز عمده را فراهم می‌آورد، اما اجرای آن نیازمند محاسبات دقیق اقتصادی و رعایت پروتکل‌های بهداشتی و قرنطینه‌ای است.

وی افزود که بهبود شرایط اقلیمی و بارندگی‌های مناسب می‌تواند هزینه نگهداری دام سبک را کاهش داده و بر میزان تولید اثر مثبت گذارد. همچنین، افزایش زایش و دوقلوزایی از دیگر عواملی است که تولیدکنندگان به آن برای تأکید بر توانمندی تولید داخلی استناد می‌کنند. زحمتکش با تأکید بر اینکه تعیین میزان واقعی نیاز کشور تنها با شمارش دام موجود امکان‌پذیر نیست، افزود که وزن دام، نرخ زایش، میزان تلفات، خروج دام، حجم کشتار و تقاضای واقعی مصرف‌کنندگان باید در محاسبات لحاظ شود.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی پیش‌بینی کرد که ممکن است امسال کشور به میزان واردات مرسوم ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تنی نیاز نداشته باشد، چرا که از یک سو بهبود وضعیت مراتع و تولید داخلی و از سوی دیگر کاهش مصرف ناشی از افت قدرت خرید خانوارها، نیاز به واردات را کاهش داده است. بنابراین، واردات باید هدفمند و متناسب با کسری واقعی بازار صورت گیرد.

افشین صدر‌دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، با تأکید بر کفایت عرضه دام در کشور، گفت که در حال حاضر دام سبک و سنگین به میزان کافی در بازار موجود است و از ابتدای سال تاکنون، مشکل جدی در تأمین دام و عرضه گوشت قرمز مورد نیاز خانوارها مشاهده نشده است. وی تضمین تأمین نیاز بازار تا پایان سال را با توجه به جمعیت دام موجود، زایش‌های فصل پاییز و فعالیت واحدهای پرواربندی، قطعی دانست. صدر‌دادرس همچنین اشاره کرد که نوسانات نرخ ارز هزینه‌های تولید را افزایش داده و برای مقابله با آثار تورمی آن، دولت باید با حمایت از قدرت خرید خانوارها، امکان تأمین نیازهای مصرفی را فراهم کند.

او با بیان اینکه واردات گوشت در گذشته با هدف حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و تنظیم بازار صورت می‌گرفت، اما عرضه عمومی گوشت وارداتی نشان داده که لزوماً به دست اقشار هدف نرسیده است. صدر‌دادرس معتقد است که مشکلات بازار گوشت قرمز بیش از آنکه ناشی از کمبود تولید باشد، به ضعف نظارت بر بخش توزیع و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان مربوط است و در صورت تقویت نظارت بر توزیع و افزایش قدرت خرید مردم، حتی برای تأمین ذخایر راهبردی نیز ممکن است نیازی به واردات گسترده وجود نداشته باشد.

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام، نیز با اشاره به وضعیت عرضه دام در کشور، بیان داشت که با پشت سر گذاشتن نخستین ماه فصل پاییز، عرضه دام در سطح گسترده‌ای انجام شده و این روند ادامه دارد. وی کاهش واردات گوشت قرمز را مورد تأکید قرار داد و عنوان کرد که از ابتدای امسال تاکنون حدود ۲۰ هزار تن گوشت قرمز وارد شده، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته این رقم حدود ۸۰ هزار تن بوده است. پوریان با توجه به فراوانی عرضه دام و تأمین مناسب گوشت گرم و منجمد، مشکل خاصی برای تأمین نیاز کشور در ماه‌های آینده متصور نیست.

وی همچنین اظهار داشت که گوشت وارداتی مزیت رقابتی خود را در برابر تولید داخل از دست داده است، چرا که قیمت تمام‌شده آن امکان رقابت مؤثر را محدود می‌کند. پوریان میزان مصرف سالانه گوشت قرمز در کشور را حدود ۹۰۰ هزار تن اعلام کرد و پیش‌بینی نمود که در نیمه دوم سال، ماهانه حدود ۵۰ هزار تن گوشت در کشور تولید شود که این امر وضعیت عرضه را بهبود خواهد بخشید. با توجه به نیاز ماهانه حدود ۵۸ تا ۶۰ هزار تن، اگر تولید ماهانه به ۵۰ هزار تن برسد، فاصله میان تولید و نیاز بازار کاهش می‌یابد.

در نهایت، با وجود هشدارهای برخی واردکنندگان درباره احتمال کمبود و افزایش قیمت‌ها، تولیدکنندگان داخلی بر ظرفیت مناسب برای تأمین بخش عمده نیاز کشور تأکید دارند. کاهش قدرت خرید خانوارها و تغییر الگوی مصرف نیز بر تقاضای واقعی بازار اثر گذاشته است. بنابراین، تصمیم‌گیری در مورد واردات گوشت قرمز باید با در نظر گرفتن آمار تولید، کشتار، موجودی دام، حجم عرضه و قدرت خرید مصرف‌کنندگان صورت گیرد. تقویت نظارت بر زنجیره توزیع و بررسی فاصله قیمت دام زنده تا گوشت عرضه‌شده به مصرف‌کننده نیز به شفافیت بازار کمک خواهد کرد. واردات گوشت قرمز به تنهایی راهکار پایدار تنظیم بازار نیست و اثربخشی آن به نحوه تأمین، توزیع و دسترسی اقشار هدف بستگی دارد. تعیین میزان واردات بر اساس کسری واقعی بازار، حمایت از تولید داخلی و نظارت مؤثر بر شبکه توزیع، از جمله محورهای کلیدی در مدیریت نوسانات بازار گوشت قرمز محسوب می‌شود.

©‌ باشگاه خبرنگاران جوان, وزارت جهاد کشاورزی, اتحادیه دام سبک, شورای تأمین‌کنندگان دام