بازگشت مسافران به کیش نشانه‌ای از تداوم سفر است، اما احیای گردشگری به اقامت بیشتر و رونق کسب‌وکارها وابسته است

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، یادداشت از مرتضی مهدی‌زاده، فعال رسانه‌ای، جزیره کیش سال‌ها یکی از مقاصد شناخته‌شده گردشگری ایران برای تفریح، خرید و استراحت بوده است؛ مقصدی که بخشی از جذابیت آن به تنوع خدمات، امکانات اقامتی و تفریحات دریایی بازمی‌گردد. با این حال، تغییر شرایط اقتصادی، افزایش هزینه‌های سفر و بروز بحران‌هایی که بر اعتماد و برنامه‌ریزی گردشگران اثر می‌گذارند، می‌توانند حتی مقاصد باسابقه را نیز با چالش مواجه کنند. در چنین شرایطی، برخورداری از جاذبه‌های طبیعی و تفریحی به‌تنهایی برای حفظ جایگاه یک مقصد گردشگری کافی نیست.

بازگشت مسیرهای سفر و تداوم جابه‌جایی مسافران، نخستین نشانه از تحرک دوباره گردشگری است؛ اما رونق زمانی معنا پیدا می‌کند که مسافر علاوه بر امکان رسیدن به مقصد، برای اقامت و استفاده از خدمات آن نیز انگیزه داشته باشد. کیش برای عبور از شرایط دشوار گردشگری، اکنون بیش از هر چیز به تقویت همین پیوند میان ورود مسافر و رونق اقتصادی نیاز دارد.

آمار جابه‌جایی مسافران در روزهای ابتدایی مهرماه 1405 از تداوم رفت‌وآمد در مسیرهای هوایی و دریایی حکایت دارد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، از چهارم تا دهم مهرماه، مجموع جابه‌جایی مسافران از این دو مسیر به 22 هزار و 896 نفر رسید. این رقم از استمرار جریان سفر به جزیره حکایت می‌کند، اما به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای قضاوت درباره میزان رونق گردشگری باشد؛ چراکه آمار جابه‌جایی، رفت‌وآمد ورودی و خروجی را در بر می‌گیرد و لزوماً بیانگر تعداد گردشگران یکتا، مدت اقامت یا میزان هزینه‌کرد آنان نیست.

از همین رو، مسئله اصلی را نباید صرفاً در افزایش تعداد پروازها یا شمار مسافران ورودی خلاصه کرد. پرسش مهم‌تر این است که چه میزان از این رفت‌وآمد به اقامت در مراکز گردشگری، استفاده از تفریحات دریایی، خرید از بازارها، مراجعه به رستوران‌ها و بهره‌مندی از سایر خدمات جزیره منجر می‌شود؟ اگر مسافر برای مدیریت هزینه‌های سفر، مدت اقامت خود را کاهش دهد، از بخشی از تفریحات صرف‌نظر کند یا هزینه‌کرد خود را به حداقل برساند، افزایش آمار جابه‌جایی الزاماً به همان نسبت در درآمد فعالان اقتصادی منعکس نخواهد شد.

اقتصاد گردشگری کیش نیز به یک بخش محدود نیست. هتل‌ها و مراکز اقامتی، مجموعه‌های تفریحی، ناوگان حمل‌ونقل، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها، راهنمایان گردشگری و طیف گسترده‌ای از مشاغل کوچک و بزرگ، به جریان ورود و ماندگاری مسافر وابسته‌اند. کاهش تقاضا می‌تواند درآمد این مجموعه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد؛ در حالی که بسیاری از هزینه‌های ثابت آن‌ها، از اجاره و نگهداری تجهیزات تا دستمزد کارکنان، متناسب با کاهش مشتریان پایین نمی‌آید. به همین دلیل، افت گردشگری تنها به کاهش فعالیت چند مجموعه محدود نمی‌شود و می‌تواند زنجیره‌ای از مشاغل و درآمدهای محلی را متأثر کند.

در این میان، سیاست جذب گردشگر باید فراتر از تبلیغات عمومی و معرفی جاذبه‌ها تعریف شود. اطلاع‌رسانی و بازاریابی زمانی اثربخش خواهد بود که با برنامه‌هایی برای تسهیل دسترسی، شفافیت قیمت‌ها، تناسب هزینه با کیفیت خدمات و ارائه بسته‌های متنوع سفر همراه شود. نیازهای خانواده‌ای با بودجه محدود، با انتظارات گردشگری که برای اقامت لوکس یا تفریحات ویژه هزینه می‌کند، یکسان نیست. بنابراین، طراحی بسته‌های متناسب با گروه‌های مختلف گردشگران می‌تواند دامنه مخاطبان کیش را گسترش دهد؛ البته به شرط آنکه رقابت قیمتی به کاهش کیفیت خدمات و نارضایتی مسافران منجر نشود.

در کنار جذب مسافر، حمایت از کسب‌وکارهای آسیب‌پذیر نیز باید بر اساس شناخت دقیق شرایط و نیازهای آن‌ها انجام شود. تسهیلات هدفمند، مشوق‌های قابل ارزیابی و تقویت همکاری با بخش خصوصی زمانی اثربخش خواهند بود که به حفظ اشتغال، تداوم فعالیت مجموعه‌ها و ارتقای کیفیت خدمات منجر شوند. حمایت‌های مقطعی و بدون ارزیابی، به‌تنهایی نمی‌توانند زمینه‌ساز احیای پایدار گردشگری باشند.

از سوی دیگر، ارزیابی وضعیت گردشگری جزیره به انتشار آمار دقیق‌تر و متنوع‌تری نیاز دارد. تعداد مسافران ورودی، میزان اقامت، ضریب اشغال مراکز اقامتی، متوسط مدت ماندگاری گردشگران و میزان استفاده از خدمات تفریحی، هرکدام بخشی از واقعیت این حوزه را نشان می‌دهند. انتشار منظم چنین داده‌هایی، هم امکان سنجش نتایج برنامه‌های اجرایی را فراهم می‌کند و هم به فعالان بخش خصوصی برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی دقیق‌تر کمک خواهد کرد.

کیش برای بازگشت به جایگاه گردشگری خود به مسافر نیاز دارد، اما صرف افزایش رفت‌وآمد برای تحقق این هدف کافی نیست. آنچه می‌تواند جریان سفر را به رونق اقتصادی تبدیل کند، فراهم بودن شرایط اقامت، دسترسی به خدمات باکیفیت، تن اسب هزینه‌ها با توان گردشگران و ایجاد اطمینان از تجربه‌ای رضایت‌بخش است.

رونق گردشگری را نمی‌توان تنها با شمارش مسافران ورودی سنجید. معیار واقعی، میزان رضایت گردشگر، مدت ماندگاری او و سهمی است که هزینه‌کردش به اقتصاد محلی می‌رساند. بازگشت مسافر می‌تواند آغاز مسیر احیای گردشگری کیش باشد؛ اما پایان این مسیر زمانی است که حضور گردشگر به درآمد پایدار، حفظ اشتغال و رونق کسب‌وکارهای جزیره منجر شود.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم