به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، یادداشت از مرتضی مهدی‌زاده، فعال رسانه‌ای، توسعه شهری و زیرساختی را معمولاً با آنچه ساخته می‌شود می‌سنجند؛ از جاده‌ها و ساختمان‌ها تا تأسیسات، ظرفیت‌های گردشگری و حجم سرمایه‌گذاری. اما هر تحول عمرانی، سوی دیگری نیز دارد که کمتر در محاسبات توسعه دیده می‌شود: تأثیر آن بر محیط طبیعی و گونه‌هایی که پیش از گسترش فعالیت‌های انسانی در این زیستگاه‌ها زندگی می‌کرده‌اند.
در جزیره کیش، آهوان از جمله جلوه‌های شاخص حیات‌وحش و بخشی از هویت طبیعی منطقه به شمار می‌روند؛ گونه‌هایی که حضورشان برای ساکنان و گردشگران جذابیت دارد، اما گسترش فعالیت‌های انسانی و زیرساختی می‌تواند امنیت زیست آن‌ها را با مخاطره روبه‌رو کند. از این منظر، وضعیت آهوان کیش تنها یک موضوع محیط‌زیستی نیست، بلکه معیاری برای سنجش چگونگی ایجاد تعادل میان توسعه و حفاظت از طبیعت است.
مسئله آهوان کیش را نباید صرفاً به تصادف خودروها با این حیوانات یا حضور آن‌ها در محدوده فرودگاه محدود کرد. این موارد نشانه‌هایی از چالشی گسترده‌ترند: آیا ملاحظات زیست‌محیطی از ابتدای طراحی و اجرای طرح‌های توسعه‌ای در نظر گرفته می‌شوند یا حفاظت از حیات‌وحش زمانی در دستور کار قرار می‌گیرد که تعارض میان فعالیت‌های انسانی و زیست طبیعی آشکار شده است؟
براساس سرشماری انجام شده در یکسال گذشته ، جمعیت آهوان کیش یک‌هزار و 75 رأس برآورد شده و 54 درصد تلفات ثبت‌شده این حیوانات به تصادفات جاده‌ای نسبت داده شده است. هرچند در اطلاعات منتشرشده، تعداد کل تلفات و بازه زمانی محاسبه این سهم به‌روشنی مشخص نیست، همین نسبت نیز ضرورت توجه جدی به خطرهای ناشی از تردد خودروها را نشان می‌دهد.
بر این اساس، حفاظت از آهوان نمی‌تواند تنها به مراقبت از آن‌ها در یک محدوده مشخص، تأمین آب و غذا یا اقدامات مقطعی محدود بماند. ایمن‌سازی مسیرهای تردد، شناسایی نقاط حادثه‌خیز، مدیریت سرعت خودروها در محدوده‌های حساس و لحاظ کردن مسیرهای رفت‌وآمد حیات‌وحش در برنامه‌ریزی شهری، بخش مهمی از الزامات حفاظت از این گونه به شمار می‌رود.
در همین چارچوب، اعلام اجرای طرح مدیریت حیات‌وحش و انتقال آهوان از محدوده فرودگاه در سال 1404 را می‌توان اقدامی در مسیر کاهش تعارض میان فعالیت‌های انسانی و حضور حیات‌وحش دانست؛ با این حال، اجرای یک طرح به‌تنهایی به معنای حل مسئله نیست. اثربخشی چنین اقدامی زمانی روشن می‌شود که اطلاعات مشخصی درباره تعداد آهوان منتقل‌شده، وضعیت آن‌ها پس از انتقال، شرایط زیستگاه مقصد و میزان کاهش مخاطرات احتمالی منتشر شود. بدون این اطلاعات، امکان ارزیابی نتیجه طرح و سنجش میزان موفقیت آن فراهم نخواهد بود.
در مدیریت محیط‌زیست، اقدامات حفاظتی باید بر پایه داده‌های مستمر و قابل مقایسه ارزیابی شوند. آمار جمعیت، میزان تلفات، علت مرگ‌ومیر و نتایج طرح‌های اجرایی، اطلاعاتی ضروری برای شناخت وضعیت حیات‌وحش و اصلاح تصمیم‌ها هستند. انتشار منظم این داده‌ها نه صرفاً یک اقدام اطلاع‌رسانی، بلکه بخشی از مسئولیت دستگاه‌های متولی در قبال افکار عمومی و منابع طبیعی جزیره است.
از سوی دیگر، حفاظت از آهوان کیش مسئولیتی فرابخشی است و نمی‌توان تمام آن را بر عهده اداره محیط‌زیست گذاشت. مدیریت حیات‌وحش در جزیره‌ای با گستره فعالیت‌های گردشگری، جاده‌ای و فرودگاهی، به هماهنگی میان نهادهای مسئول نیاز دارد. اگر نقاط پرخطر شناسایی نشوند، تردد خودروها در محدوده‌های حساس ساماندهی نشود و ملاحظات زیست‌محیطی در تصمیم‌های عمرانی جایگاه مشخصی نداشته باشد، اقدامات محدود حفاظتی به‌تنهایی نمی‌توانند از تکرار مخاطرات جلوگیری کنند.
کیش برای توسعه اقتصادی و گردشگری به زیرساخت‌های کارآمد نیاز دارد، اما طبیعت نیز بخشی از سرمایه راهبردی این جزیره است. جذابیت یک مقصد گردشگری تنها به امکانات اقامتی، مراکز تجاری و خدمات تفریحی وابسته نیست؛ چشم‌اندازهای طبیعی و حیات‌وحش نیز در شکل‌گیری تجربه گردشگران و هویت مقصد نقش دارند. از دست رفتن این سرمایه طبیعی ممکن است تدریجی اتفاق بیفتد، اما جبران خسارت‌های واردشده به زیستگاه و جمعیت گونه‌های جانوری، به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
از این منظر، آهوان کیش را باید فراتر از موضوعی برای گزارش‌های مقطعی محیط‌زیستی دید. وضعیت آن‌ها می‌تواند نشان دهد که برنامه‌های توسعه‌ای تا چه اندازه با ملاحظات حفاظت از طبیعت همراه شده‌اند. معیار سنجش عملکرد نیز نه تعداد طرح‌های اعلام‌شده، بلکه نتایجی مانند کاهش تلفات، ایمن‌تر شدن مسیرهای تردد، حفظ زیستگاه و شفافیت در انتشار آمار و گزارش عملکرد است.
توسعه کیش و حفاظت از حیات‌وحش دو مسیر متضاد نیستند؛ مشروط بر آنکه طبیعت در تصمیم‌گیری‌ها به‌عنوان بخشی از سرمایه و آینده جزیره ب ه رسمیت شناخته شود. جزیره‌ای که برای آینده خود برنامه‌ریزی می‌کند، نباید حیات‌وحش را هزینه‌ای اجتناب‌ناپذیر برای پیشرفت بداند؛ بلکه باید حفاظت از آن را یکی از معیارهای اصلی توسعه پایدار قرار دهد.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.