یک پژوهشگرگفت:نگاه قرآن به زن، فراتراز جنسیت،برظرفیت‌های معنوی و توانایی دستیابی به مراتب عالی کمال تأکید دارد

مهری عزیزپور، پژوهشگر مطالعات ادیان، در گفت وگو با خبرنگار تسنیم از مشهد با اشاره به ضرورت بررسی جایگاه زن در سنت‌های دینی اظهار کرد: شناخت حقیقت ادیان و آیین‌های بزرگ جهان، مستلزم عبور از پیش‌داوری‌ها و مطالعه دقیق متون مقدس است. ادیان الهی در بنیادهای توحیدی و اصل تسلیم در برابر اراده حق اشتراکاتی دارند، اما در حوزه احکام و روایت‌های دینی، تفاوت‌هایی میان آن‌ها دیده می‌شود که بررسی آن‌ها می‌تواند به شناخت دقیق‌تر جایگاه انسان و به‌ویژه زن کمک کند.

وی با تمرکز بر آیات سوره آل‌عمران، به ماجرای نذر همسر عمران و تولد حضرت مریم(س) اشاره کرد و افزود: در آیه 35 این سوره، همسر عمران فرزند خود را برای خدمت به خانه خدا نذر می‌کند؛ اما با تولد فرزند دختر، با تصوری متفاوت از انتظار اولیه خود مواجه می‌شود. آنچه در ادامه این روایت اهمیت دارد، نحوه پذیرش این نذر از سوی خداوند است که در آیه 37 با عبارت «فَتَقَبَّلَها رَبُّها بِقَبُولٍ حَسَنٍ» بیان شده است.

عزیزپور ادامه داد: مفهوم قبول حسن در این آیه، در تحلیل ارائه‌شده، صرفاً به پذیرش نذر محدود نمی‌شود، بلکه می‌توان آن را نشانه‌ای از پذیرش ویژه و فراهم شدن زمینه تعالی معنوی دانست؛ حضرت مریم(س) در مسیر رشد و کمال به جایگاهی رسید که جلوه‌های معنوی و کرامات ایشان، حضرت زکریا(ع) را نیز با شگفتی مواجه می‌کرد. این روایت نشان می‌دهد که در نگاه قرآنی، زن بودن مانعی برای دستیابی به مراتب عالی معنویت و قرب الهی نیست.

پژوهشگر مطالعات ادیان،با تأکید بر ضرورت گسترش این بررسی به دیگر متون دینی بیان کرد: برای دستیابی به شناختی جامع از جایگاه حضرت مریم(س)، لازم است متون مسیحی، به‌ویژه اناجیل، نیز با همین رویکرد مطالعه شوند. باید بررسی کرد که در این متون، جایگاه معنوی حضرت مریم(س) چگونه ترسیم شده و چه وجوه اشتراک یا تفاوتی با روایت قرآن کریم دارد. چنین مطالعه تطبیقی می‌تواند زمینه شناخت دقیق‌تر نگاه ادیان به هویت و جایگاه زن را فراهم کند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های مشترک زن و مرد در مسیر کمال انسانی تصریح کرد: در نگرش قرآن کریم، زن و مرد از حیث ماهیت وجودی و ظرفیت دستیابی به کمالات انسانی و معنوی، از توانایی‌های برابر برخوردارند. بنابراین، امکان درک حقیقت الهی و پیمودن مسیر تعالی به جنسیت محدود نمی‌شود و هر دو می‌توانند به مراتب عالی کمال دست یابند.

عزیزپور با تبیین جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) در این منظومه فکری اظهارکرد: حضرت فاطمه(س) جلوه‌ای برجسته از ظرفیت‌های انسانی و الهی زن به شمار می‌رود و جایگاه ممتاز ایشان را می‌توان از دو منظر مقام معنوی و ولایی و کنشگری تاریخی و اجتماعی بررسی کرد. در این تحلیل، مرتبه معنوی و جایگاه ولایی ایشان، همچنین نقش تاریخی و اجتماعی آن حضرت، جایگاهی ویژه دارد و مقام ایشان از پیامبران، به‌جز پیامبر خاتم(ص)، برتر دانسته می‌شود.

پژوهشگر مطالعات ادیان با تأکید بر اینکه شخصیت حضرت فاطمه(س) را نباید صرفاً در ابعاد عبادی و مذهبی خلاصه کرد، افزود: ایشان شخصیتی کنشگر و مسئولیت‌پذیر بود که در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ اسلام، با تکیه بر جایگاه معنوی خود در عرصه دفاع از حق و صیانت از ولایت نقش‌آفرینی کرد. ایستادگی و رشادت آن حضرت نشان می‌دهد که کمال معنوی می‌تواند با حضور مسئولانه در عرصه اجتماعی و تاریخی همراه باشد. این

عزیزپور در جمع‌بندی این موضوع بیان کرد: پیوند میان مقام معنوی و کنشگری اجتماعی حضرت فاطمه زهرا(س)، تصویری از زن در اندیشه اسلامی ارائه می‌دهد که در آن، معنویت به عرصه فردی محدود نمی‌ماند؛ بلکه می‌تواند مبنای حضور فعال در تحولات اجتماعی و سیاسی و دفاع از حقیقت باشد. از این منظر، بررسی جایگاه حضرت مریم(س) و حضرت فاطمه(س) در کنار مطالعه تطبیقی متون مقدس، امکان فهم عمیق‌تری از ظرفیت‌های معنوی و نقش اجتماعی زن در ادیان الهی را فراهم می‌کند.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم