به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بندرعباس، سواحل گسترده، جزایر متعدد و جذابیت تفریحات دریایی، هرمزگان را به یکی از مقاصد پرطرفدار گردشگری تبدیل کرده است؛ اما در پس این ظرفیت طبیعی، خطر غرق‌شدگی همچنان جان شهروندان و گردشگران را تهدید می‌کند، خطری که مهار آن تنها با امدادرسانی پس از حادثه امکان‌پذیر نیست و به برنامه‌ریزی مستمر، توسعه زیرساخت‌های ایمنی و افزایش آگاهی عمومی نیاز دارد.
دریا برای مردم هرمزگان بخشی از زندگی روزمره و برای بسیاری از مسافران فرصتی برای تفریح و تجربه لحظاتی متفاوت است؛ با این حال، این پهنه آبی که در نگاه نخست آرام و دلنشین به نظر می‌رسد، گاهی به صحنه حوادثی تلخ تبدیل می‌شود. ورود به محدوده‌های ناایمن، ناآگاهی از شرایط دریا و بی‌توجهی به هشدارهای ایمنی می‌تواند آغاز حادثه‌ای باشد که در مواردی به بهای از دست رفتن جان انسان‌ها تمام می‌شود.
غرق‌شدگی از جمله حوادثی است که در آن زمان نقشی تعیین‌کننده دارد. فاصله میان وقوع حادثه تا شناسایی فرد، آغاز عملیات نجات و رسیدن نیروهای امدادی می‌تواند در سرنوشت مصدوم تأثیرگذار باشد. از همین رو، مدیریت این حوادث تنها به عملکرد اورژانس یا یک دستگاه خاص در زمان وقوع محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه و امدادی را در بر می‌گیرد.
هرمزگان به دلیل برخورداری از نوار ساحلی طولانی، جزایر متعدد، پراکندگی جغرافیایی و وجود مناطق گردشگری دریایی، شرایط متفاوتی نسبت به بسیاری از استان‌های کشور دارد. افزایش جمعیت شناور در ایام تعطیلات و فصل‌های پرتردد نیز بر حجم نیازهای امدادی می‌افزاید؛ شرایطی که ضرورت توجه ویژه به ایمنی سواحل و مناطق آبی استان را دوچندان می‌کند.
حوادث غرق‌شدگی معمولاً حاصل یک عامل مشخص نیستند و مجموعه‌ای از رفتارهای پرخطر، ناآگاهی از شرایط محیطی و محدودیت‌های ایمنی در وقوع آن‌ها نقش دارند. شنا در مناطق غیرمجاز و فاقد نظارت نجات‌غریق، ناآشنایی با جریان‌های دریایی، تغییرات ناگهانی وضعیت آب و بی‌توجهی به علائم هشداردهنده از مهم‌ترین عواملی هستند که احتمال وقوع چنین حوادثی را افزایش می‌دهند.
جذابیت شنا در دریا در کنار گستردگی سواحل و تعدد جزایر هرمزگان موجب شده بسیاری از شهروندان و گردشگران برای تفریح به نقاطی مراجعه کنند که از پوشش مناسب امدادی و نظارتی برخوردار نیستند. دسترسی دشوار به برخی مناطق نیز می‌تواند روند امدادرسانی را با محدودیت مواجه کند.
تکرار حوادث در یک محدوده جغرافیایی مشخص، ضرورت شناسایی و بررسی دقیق آن منطقه را نشان می‌دهد. نقاطی که سابقه وقوع حادثه دارند، باید در اولویت برنامه‌های ایمنی قرار گیرند و متناسب با میزان خطر، امکانات هشداردهنده، نیروهای نجات‌غریق و پوشش امدادی در آن‌ها تقویت شود.
رفتارهای پرخطر و کمبود زیرساخت‌ها؛ دو روی یک مسئله
در بررسی دلایل تلفات ناشی از غرق‌شدگی، نمی‌توان تمام مسئولیت را متوجه شهروندان یا دستگاه‌های اجرایی دانست. بی‌توجهی به هشدارها، شنا در مناطق ممنوع و ورود به آب در شرایط نامناسب از جمله رفتارهایی هستند که زمینه وقوع حادثه را فراهم می‌کنند؛ اما در سوی دیگر، نبود نجات‌غریق، ضعف پوشش امدادی و دشواری دسترسی به برخی مناطق نیز می‌تواند پیامدهای یک حادثه را تشدید کند.
در واقع، ممکن است یک حادثه با رفتار پرخطر آغاز شود، اما نبود امکانات لازم برای نجات فرد، آن را به حادثه‌ای مرگبار تبدیل کند. به همین دلیل، کاهش تلفات نیازمند توجه هم‌زمان به اصلاح رفتارهای عمومی و تقویت زیرساخت‌های ایمنی است.
این مسئله در مناطق پرتردد گردشگری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا افزایش حضور مسافران بدون تقویت متناسب امکانات نظارتی و امدادی می‌تواند فشار بیشتری بر ظرفیت‌های موجود وارد کند.
پراکندگی جغرافیایی؛ چالش امدادرسانی در سواحل و جزایر
یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت حوادث غرق‌شدگی در هرمزگان، گستردگی جغرافیایی و تفاوت شرایط دسترسی به مناطق مختلف استان است. در مناطق شهری و نقاطی که به پایگاه‌های اورژانس دسترسی مناسب‌تری دارند، امکان رسیدن سریع‌تر نیروهای امدادی فراهم است؛ اما در سواحل دورافتاده و برخی جزایر، فاصله جغرافیایی و شرایط مسیر می‌تواند زمان دسترسی به مصدوم را افزایش دهد.
به همین دلیل، نمی‌توان زمان ثابتی را برای رسیدن نیروهای اورژانس به تمام حوادث غرق‌شدگی در استان در نظر گرفت. موقعیت جغرافیایی، مسیرهای دسترسی و شرایط انتقال نیروها از جمله عواملی هستند که بر زمان امدادرسانی تأثیر می‌گذارند.
در چنین شرایطی، تقویت پایگاه‌های امدادی در نقاط پرخطر و پرتردد، افزایش آمادگی نیروهای عملیاتی و تأمین تجهیزات موردنیاز می‌تواند نقش مهمی در کاهش زمان دسترسی به مصدومان داشته باشد.
ایمنی سواحل در گرو هماهنگی بین دستگاهی
مدیریت حوادث غرق‌شدگی تنها در محدوده وظایف یک دستگاه امدادرسان قرار نمی‌گیرد. پیشگیری از وقوع حادثه، شناسایی مناطق خطرناک، نصب تابلوهای هشدار، تعیین محدوده‌های مجاز شنا و استقرار نیروهای نجات‌غریق به همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌های اجرایی نیاز دارد.
استانداری و فرمانداری‌ها، سازمان مناطق آزاد، شهرداری‌ها، اداره‌کل ورزش و جوانان، جمعیت هلال‌احمر، اورژانس و دستگاه‌های متولی سواحل و بنادر، هر یک در بخشی از زنجیره مدیریت ایمنی سواحل مسئولیت دارند. با این حال، گستردگی سواحل، تعدد جزایر و افزایش جمعیت شناور در تعطیلات نشان می‌دهد که مدیریت این مسئله به برنامه‌ریزی کلان و هماهنگی بین دستگاهی نیازمند است.
در مناطق دارای سابقه حادثه یا نقاطی که در فصل‌های خاص با افزایش حضور گردشگران مواجه می‌شوند، تقویت پایگاه‌های امدادی، افزایش آمادگی نیروهای عملیاتی و تأمین تجهیزات موردنیاز باید در اولویت قرار گیرد. همچنین پوشش نجات‌غریق در مناطق پرتردد و شناسایی محدوده‌های ممنوعه شنا می‌تواند از تبدیل موقعیت‌های پرخطر به حوادث مرگبار جلوگیری کند.
آموزش همگانی؛ خط دفاع در برابر غرق‌شدگی
در میان راهکارهای مختلف پیشگیری از غرق‌شدگی، آموزش و اطلاع‌رسانی عمومی جایگاه ویژه‌ای دارد. اصلاح رفتارهای پرخطر، آشنایی با شرایط دریا و شناخت مناطق ممنوعه می‌تواند پیش از وقوع حادثه، احتمال گرفتار شدن افراد در موقعیت‌های خطرناک را کاهش دهد.
گردشگران و خانواده‌ها باید بدانند که آرامش ظاهری دریا به معنای ایمن بودن آن نیست و جریان‌های دریایی حتی در شرایطی که سطح آب آرام به نظر می‌رسد، ممکن است خطرآفرین باشند. همچنین هر ساحلی برای شنا مناسب نیست و ورود به مناطق فاقد نظارت و امکانات امدادی می‌تواند پیامدهای سنگینی داشته باشد.
در این میان، نقش خانواده‌ها در نظارت بر کودکان و سایر اعضای خانواده اهمیت ویژه‌ای دارد. آگاهی والدین از خطرات محیط‌های آبی و جلوگیری از دسترسی بدون نظارت کودکان به استخرها، آب‌انبارها و سایر منابع آب می‌تواند از وقوع بسیاری از حوادث پیشگیری کند.
با وجود اهمیت آموزش، نمی‌توان تمام مسئولیت پیشگیری را بر دوش مردم گذاشت. اطلاع‌رسانی باید با نصب تابلوهای هشدار، مشخص کردن محدوده‌های مجاز شنا، استقرار نجات‌غریق و فراهم کردن امکانات امدادی همراه باشد تا ایمنی سواحل از سطح توصیه‌های عمومی فراتر برود.
مراقبین دریا؛ حلقه‌ای برای پیشگیری از حوادث غرق‌شدگی
در همین راستا، جمعیت هلال‌احمر طی چند سال گذشته با اجرای طرح «مراقبین دریا» تلاش کرده است با حضور در مناطق ساحلی و گردشگری، سطح آگاهی شهروندان و مسافران را درباره خطرات شنا در مناطق ناایمن افزایش دهد.
این طرح با محوریت آموزش‌های همگانی، اطلاع‌رسانی درباره نقاط پرخطر، هشدار نسبت به شنا در مناطق ممنوعه و ترویج رفتارهای ایمن در محیط‌های آبی دنبال می‌شود. آشنایی گردشگران با خطر جریان‌های دریایی، توجه به علائم هشداردهنده، پرهیز از شنا در مناطق فاقد پوشش نجات‌غریق و ضرورت نظارت والدین بر کودکان از جمله موضوعاتی است که در برنامه‌های آگاه‌سازی مورد توجه قرار می‌گیرد.
اهمیت اجرای چنین طرح‌هایی در هرمزگان، با توجه به گستردگی نوار ساحلی، تعدد جزایر و افزایش حضور گردشگران در ایام تعطیلات، دوچندان است. بسیاری از مسافران شناخت کافی از شرایط سواحل و مخاطرات طبیعی مناطق مختلف ندارند و ممکن است آرامش ظاهری دریا را با ایمن بودن محل شنا اشتباه بگیرند. حضور نیروهای آموزش‌دیده و اطلاع‌رسانی چهره‌به‌چهره می‌تواند در اصلاح این تصور و پیشگیری از رفتارهای پرخطر مؤثر باشد.
طرح مراقبین دریا را می‌توان بخشی از زنجیره پیشگیری از حوادث دریایی دانست؛ زنجیره‌ای که در کنار خدمات امدادی و عملیات نجات، بر جلوگیری از وقوع حادثه تمرکز دارد. هرچه آگاهی مردم از خطرات محیط‌های آبی بیشتر باشد، احتمال ورود آن‌ها به موقعیت‌های پرخطر کاهش می‌یابد و فرصت بیشتری برای جلوگیری از حوادث تلخ فراهم می‌شود.
از سواحل تا استخرهای خانگی؛ 80 مورد غرق‌شدگی در هفت‌ماهه 1405
بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی منابع مطلع در حوزه علوم پزشکی، در مجموع سال 1404، 86 مورد غرق‌شدگی در استان ثبت شده که از این تعداد، 13 مورد به فوت منجر شده است.
بررسی آمار هفت‌ماهه نخست سال‌های 1404 و 1405 از افزایش قابل توجه تعداد حوادث غرق‌شدگی و در عین حال کاهش شمار فوتی‌ها حکایت دارد. در هفت‌ماهه ابتدایی سال 1404، مجموعاً 59 مورد غرق‌شدگی با 7 فوتی ثبت شده بود، در حالی که در هفت‌ماهه نخست سال 1405 تعداد حوادث به 80 مورد رسیده و شمار فوتی‌ها به 4 نفر کاهش یافته است.
مقایسه این دو بازه زمانی نشان می‌دهد تعداد حوادث غرق‌شدگی در هفت‌ماهه نخست سال 1405 نسبت به مدت مشابه سال گذشته، 35.6 درصد افزایش داشته است؛ به بیان دیگر، در هفت‌ماهه امسال 21 مورد بیشتر از مدت مشابه سال قبل حادثه غرق‌شدگی ثبت شده است.
در مقابل، تعداد فوتی‌ها از 7 نفر در هفت‌ماهه نخست سال 1404 به 4 نفر در مدت مشابه سال 1405 رسیده که بیانگر کاهش 42.9 درصدی شمار فوتی‌هاست.
از نظر محل وقوع حوادث نیز، بر اساس اطلاعات منابع مطلع در حوزه علوم پزشکی، بخش عمده موارد غرق‌شدگی مربوط به سواحل بوده است. در میان مناطق ساحلی، بندرلنگه، پارسیان و بندرعباس از جمله مناطقی هستند که بیشترین موارد حادثه در آن‌ها گزارش شده است.
پس از مناطق ساحلی، بخشی از حوادث در مناطق کشاورزی و استخرهای خانگی رخ داده است. استخرها و منابع آبی موجود در مناطق کشاورزی، در کنار استخرهای خانگی، از دیگر نقاطی هستند که در صورت نبود نظارت و رعایت نکات ایمنی می‌توانند زمینه‌ساز حوادث غرق‌شدگی شوند.
در مجموع، آمار هفت‌ماهه امسال تصویری دوگانه از وضعیت غرق‌شدگی در هرمزگان ارائه می‌دهد؛ از یک سو تعداد حوادث نسبت به مدت مشابه سال قبل 35.6 درصد افزایش یافته و از سوی دیگر، شمار فوتی‌ها 42.9 درصد کاهش داشته است.
این آمار نشان می‌دهد اگرچه تعداد حوادث افزایش یافته، اما شمار موارد منجر به فوت کاهش داشته است. با این حال، افزایش وقوع حوادث همچنان ضرورت توجه جدی‌تر به موضوع پیشگیری، به‌ویژه در نقاط ساحلی پرتردد و همچنین مناطق کشاورزی و استخرهای خانگی را نشان می‌دهد.
بر این اساس، تمرکز بر نقاطی که بیشترین موارد حادثه در آن‌ها گزارش شده، از جمله سواحل بندرلنگه، پارسیان و بندرعباس و در مرحله بعد منابع آبی مناطق کشاورزی و استخرهای خانگی، می‌تواند در کاهش وقوع این حوادث و پیشگیری از تکرار آن‌ها مؤثر باشد.
ضرورت تدوین برنامه دائمی برای ایمنی سواحل هرمزگان
شرایط جغرافیایی و چالش‌های امدادرسانی در هرمزگان، ضرورت عبور از اقدامات مقطعی و حرکت به سمت تدوین برنامه‌ای دائمی برای مدیریت خطر غرق‌شدگی را نشان می‌دهد؛ برنامه‌ای که تنها به فصل تابستان و ایام تعطیلات محدود نباشد و تمامی مناطق ساحلی، جزایر، رودخانه‌ها و محیط‌های دارای منابع آب را در بر بگیرد.
شناسایی و اولویت‌بندی نقاط حادثه‌خیز، استقرار نیروهای نجات‌غریق، تقویت پایگاه‌های امدادی، تأمین تجهیزات، نصب علائم هشدار و آموزش عمومی باید در قالب برنامه‌ای هماهنگ دنبال شود. در کنار این اقدامات، انتشار منظم آمار حوادث، تعداد فوتی‌ها و نجات‌یافتگان و بررسی مناطق دارای بیشترین فراوانی حادثه نیز می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری دقیق‌تر قرار گیرد.
دریا یکی از ظرفیت‌های مهم طبیعی و اقتصادی هرمزگان است و نمی‌توان و نباید مردم و گردشگران را از استفاده از این ظرفیت محروم کرد؛ اما بهره‌مندی از سواحل و تفریحات دریایی بدون تأمین ایمنی می‌تواند هزینه‌های انسانی سنگینی به همراه داشته باشد.
کاهش تلفات غرق‌شدگی زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که پیشگیری از حادثه به اندازه عملیات نجات اهمیت پیدا کند، مسئولیت دستگاه‌ها به‌صورت شفاف مشخص شود و هیچ نقطه پرخطری بدون هشدار، نظارت و برنامه امدادی باقی نماند. در چنین شرایطی، دریا می‌تواند همچنان فرصتی برای زندگی و گردشگری باشد، نه عاملی برای رقم خوردن حوادثی تلخ و جبران‌ناپذیر.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.