رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال‌وبختیاری از توسعه 15 هزار هکتار باغات در اراضی شیب‌دار استان خبر داد.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، حسین بهرامی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری، امروز در کارگروه استانی توسعه باغات در اراضی شیب‌دار، با اشاره به روند اجرای طرح توسعه باغات در اراضی شیب‌دار طی سال‌های 1396 تا 1405، این طرح را از ظرفیت‌های مهم بخش کشاورزی استان برای بهره‌برداری بهینه از منابع طبیعی، افزایش تولید محصولات باغی، ایجاد اشتغال پایدار و ارتقای درآمد بهره‌برداران دانست.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به عملکرد طرح‌های توسعه باغات، گیاهان دارویی و گل محمدی در اراضی شیب‌دار استان اظهار کرد: طی سال‌های 1396 تا 1404، مجموعاً 15 هزار و 364 هکتار از اراضی استان در قالب این طرح‌ها توسعه یافته است.

وی افزود: در این مدت یک‌هزار و 970 مورد بازدید استانی و شهرستانی برای نظارت بر اجرای طرح‌ها انجام شده و 51 جلسه کارگروه و 95 جلسه کمیته فنی نیز به‌منظور بررسی کارشناسی و تصمیم‌گیری درباره پرونده‌های مرتبط برگزار شده است.

بهرامی نظارت مستمر، رعایت ضوابط فنی و انتخاب گونه‌های گیاهی متناسب با شرایط اقلیمی و منابع آب و خاک را از الزامات موفقیت این طرح‌ها عنوان کرد.

بهرامی با تشریح وضعیت پرونده‌های مطرح‌شده در کارگروه توسعه باغات طی سال‌های 1395 تا 1404 گفت: در این مدت 708 پرونده برای توسعه باغات در اراضی شیب‌دار مطرح شده که 228 پرونده در قالب ماده 31 به تصویب رسیده است.

وی افزود: از مجموع پرونده‌های مصوب، برای 62 پرونده قرارداد واگذاری منعقد شده، 46 پرونده از ماده 31 به ماده 3 تغییر وضعیت داده و 120 پرونده همچنان بلاتکلیف است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به سطح اراضی مورد درخواست تصریح کرد: مجموع مساحت اراضی درخواست‌شده در این پرونده‌ها 19 هزار و 889 هکتار بوده که یک‌هزار و 653 هکتار آن در قالب ماده 31 به تصویب رسیده است.

وی تعیین تکلیف پرونده‌های معطل‌مانده، تسریع در بررسی درخواست‌ها و افزایش هماهنگی دستگاه‌های متولی را از ضرورت‌های تسهیل سرمایه‌گذاری و توسعه باغات در اراضی شیب‌دار دانست.

بهرامی یکی از چالش‌های واگذاری اراضی ملی را نحوه برگزاری مزایده برای پرونده‌های مصوب ماده 3 عنوان کرد و گفت: بخش قابل توجهی از مراحل تشکیل پرونده، تهیه مدارک، دریافت استعلام‌ها، پرداخت هزینه‌های اداری و شرکت در جلسات کارشناسی بر عهده متقاضیان است.

وی افزود: متقاضیان پس از طی مراحل اداری و شرکت در کارگاه‌های آموزشی، از نظر اهلیت آموزشی، فنی و اعتباری ارزیابی می‌شوند و پرونده‌های آنان نیز در کمیته فنی و کارگروه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به اینکه بیشتر متقاضیان از افراد بومی و بهره‌برداران دارای مالکیت عرفی در منطقه هستند، اظهار کرد: برگزاری مزایده بدون در نظر گرفتن تفاوت متقاضیان از نظر اهلیت فنی، سابقه فعالیت، بومی بودن و ارتباط عرفی با اراضی، می‌تواند موجب نارضایتی و مشکلات اجتماعی شود.

وی پیشنهاد کرد شاخص‌هایی مانند اهلیت فنی و تخصصی، بومی بودن و مالکیت عرفی متقاضیان در فرآیند انتخاب برندگان مزایده به‌عنوان امتیاز مؤثر لحاظ شود تا اراضی در اختیار افراد واجد صلاحیت قرار گیرد و حقوق بهره‌برداران محلی نیز حفظ شود.

بهرامی در بخش دیگری از گزارش خود، تأمین آب و آبیاری تکمیلی را از الزامات پایداری و توجیه اقتصادی باغات دیم دانست و اظهار کرد: بر اساس شیوه‌نامه تخصیص و واگذاری اراضی برای توسعه باغات در اراضی شیب‌دار، اجرای طرح‌ها در اراضی ملی و دولتی به دو روش امکان‌پذیر است.

وی توضیح داد: در روش نخست، برای اجرای طرح دیم باید از سازمان هواشناسی استعلام شود و متوسط بارندگی 10 سال اخیر منطقه حداقل 300 میلی‌متر با بیش از پنج نوبت پراکنش بارندگی باشد. در روش دوم نیز تأمین منابع آبی جدید و تخصیص آب باید به تأیید مراجع ذی‌صلاح امور آب برسد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به شرایط اقلیمی چهارمحال و بختیاری افزود: با وجود بارندگی مناسب در برخی سال‌های زراعی، متوسط بارندگی بلندمدت در تعدادی از مناطق استان پایین‌تر از حدنصاب مورد نیاز است.

وی عواملی همچون ارتفاع از سطح دریا، شدت تابش آفتاب، رطوبت نسبی پایین هوا در تابستان، تبخیر و تعرق بالا، بافت شنی و عمق کم خاک، پراکنش نامناسب بارندگی و تداوم خشکسالی‌ها را از محدودیت‌های توسعه باغات کاملاً دیم برشمرد.

بهرامی تصریح کرد: این شرایط علاوه بر کاهش پایداری تولید، توجیه اقتصادی احداث باغات دیم را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین تأمین آب برای آبیاری تکمیلی باید در برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های توسعه باغات مورد توجه قرار گیرد.

وی با تأکید بر ضرورت تفکیک آبیاری تکمیلی از تأمین منابع آب و احداث سامانه‌های آبگیر گفت: معرفی منبع دائمی آب با تأیید امور آب برای طرح‌هایی که بر مبنای تخصیص آب اجرا می‌شوند، الزامی است و باید میان تأمین آب طرح‌های آبی و آبیاری تکمیلی باغات دیم تفاوت قائل شد.

بهرامی افزود: معرفی تانکر آبرسانی به‌عنوان منبع دائمی آب برای طرح‌های آبی مجاز نیست، اما آبرسانی به باغات دیم با هدف آبیاری تکمیلی بلامانع است.

وی سامانه‌های آبگیر را از اصول فنی مدیریت باغات دیم دانست و اظهار کرد: این سامانه‌ها با هدف جمع‌آوری نزولات آسمانی، هدایت آب باران به محدوده ریشه درختان، افزایش ذخیره رطوبتی خاک و جلوگیری از فرسایش احداث می‌شوند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان تأکید کرد: سامانه‌های آبگیر جایگزین آبیاری تکمیلی نیستند و میزان اثربخشی آن‌ها به مقدار و پراکنش بارندگی، بافت و عمق خاک بستگی دارد. همچنین احداث استخر در اراضی ملی واگذارشده برای باغات دیم، مطابق ضوابط مطرح‌شده در گزارش کارشناسی، ممنوع است.

بهرامی تعدد درخواست‌های انفرادی برای واگذاری اراضی، کوچک بودن قطعات مورد تقاضا، نبود توجیه اقتصادی برخی طرح‌ها، هزینه‌های بالای احداث باغات، طولانی بودن دوره بازگشت سرمایه و نیاز بهره‌برداران به حمایت مالی را از مهم‌ترین موانع توسعه باغات در اراضی شیب‌دار استان برشمرد.

وی کمبود تسهیلات بانکی با نرخ سود مناسب و دوره بازپرداخت طولانی، کمبود نیروی انسانی و امکانات نظارتی، ابهامات و تناقضات شیوه‌نامه‌های اجرایی، کمبود اعتبارات مطالعاتی برای شناسایی عرصه‌های مناسب و زمان‌بر بودن مطالعات تناسب اراضی و اقلیم با گونه‌های گیاهی را از دیگر مشکلات این حوزه عنوان کرد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری همچنین تغییرات اقلیمی، کاهش نزولات آسمانی و افت ذخیره رطوبتی خاک در بسیاری از مناطق مستعد را از عوامل تأثیرگذار بر آینده طرح‌های باغبانی دانست و بر ضرورت بازنگری در رویکردهای اجرایی و انتخاب گونه‌های سازگار با شرایط اقلیمی مناطق مختلف استان تأکید کرد.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم