به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بیرجند، مهدی نیازی، سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی صبح امروز در نشست خبری با اصحاب رسانه، ضمن تبریک هفته کتاب به کتابداران، اعضای کتابخانه‌ها، نویسندگان، ناشران و فعالان حوزه کتاب و کتابخوانی، اظهار کرد: رسانه‌ها در تحقق اهداف فرهنگی و اجتماعی و افزایش آگاهی عمومی نقش مهمی دارند و می‌توانند با اطلاع‌رسانی مؤثر، زمینه هم‌افزایی دستگاه‌ها و مشارکت بیشتر مردم در فعالیت‌های فرهنگی را فراهم کنند.
وی با اشاره به برنامه‌های هفته کتاب افزود: پیش از آغاز این هفته، جلسات مشترکی با اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر دستگاه‌های فرهنگی استان برگزار شد تا با هماهنگی و پرهیز از فعالیت‌های موازی، برنامه‌ها به شکل هدفمندتری اجرا شود و برگزاری زنگ کتاب، برنامه‌های کتابخوانی، محافل ادبی، رونمایی و نقد کتاب، برنامه سفیر کتاب، حضور در برنامه‌های رادیویی، بازدید مسئولان از کتابخانه‌ها و برگزاری مسابقات کتابخوانی از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای هفته کتاب است.
فعالیت 72 کتابخانه عمومی در خراسان جنوبی؛ توسعه کتابخانه‌های سیار در اولویت
سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی با تشریح وضعیت زیرساخت‌های کتابخانه‌ای استان گفت: در حال حاضر 72 باب کتابخانه در استان فعال است که 30 باب آن در مناطق روستایی قرار دارد و یک کتابخانه سیار نیز در شهرستان قائنات خدمات‌رسانی می‌کند.
وی با بیان اینکه کتابخانه سیار فعلی در پنج نقطه خدمات ارائه می‌دهد، افزود: با پیگیری‌های انجام‌شده و قول مساعد نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مقرر شده است دو کتابخانه سیار به خراسان جنوبی اختصاص پیدا کند که امیدواریم یکی از این کتابخانه‌ها در هفته کتاب برای شهرستان بیرجند وارد چرخه خدمت‌رسانی شود.
نیازی تأکید کرد: سیاست نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به سمت توسعه کتابخانه‌های سیار حرکت کرده است؛ چراکه این کتابخانه‌ها با هزینه و زیرساخت کمتر، امکان ارائه خدمات به نقاط محروم و مناطق بیشتری را دارند، یک کتابخانه ثابت معمولاً یک نقطه خدماتی را پوشش می‌دهد، اما کتابخانه سیار می‌تواند در چندین نقطه خدمات‌رسانی کند.
وی با اشاره به ضرورت توزیع عادلانه امکانات کتابخانه‌ای بیان کرد: پیگیری افزایش تعداد کتابخانه‌های سیار در استان را ادامه می‌دهیم و این موضوع در نشست‌های مختلف با مسئولان نیز مطرح شده است.
بازنگری در نقشه آمایش کتابخانه‌های استان
نیازی با اشاره به ضرورت توزیع متوازن کتابخانه‌ها اظهار کرد: توسعه کتابخانه‌ها صرفاً به معنای افزایش تعداد ساختمان‌ها و زیربناها نیست، بلکه باید بر اساس نیاز جمعیتی، جغرافیایی و دسترسی مخاطبان برنامه‌ریزی شود و در مناطق روستایی، جمعیت بالای 2 هزار و 500 نفر یکی از شاخص‌های پیش‌بینی کتابخانه است و با توجه به انجام سرشماری جدید، پس از مشخص شدن آمار جمعیتی، طرح آمایش سرزمین کتابخانه‌های استان نیز مورد بازنگری قرار خواهد گرفت.
سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی ادامه داد: در مناطق شهری نیز آمایش کتابخانه‌ای به صورت محله‌محور و با توجه به تقسیمات شهرداری، شریان‌های اصلی شهری و جمعیت محلات انجام می‌شود تا شهروندان، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، برای دسترسی به کتابخانه مجبور به عبور از مسیرهای طولانی و معابر اصلی نباشند.
وی با اشاره به اجرای این طرح در بیرجند گفت: در حال حاضر 12 کتابخانه نهادی در شهر بیرجند فعال است، اما در بخش‌هایی از جنوب و جنوب شرق شهر با کمبود کتابخانه مواجه هستیم.
نیازی از همکاری شهرداری بیرجند و دفتر آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان در زمینه جمع‌آوری اطلاعات جمعیتی و تقسیمات محلات قدردانی کرد و افزود: تلاش داریم با تکمیل آمایش محله‌ای و همکاری سایر دستگاه‌ها، زمینه توسعه خدمات کتابخانه‌ای در مناطق کمتر برخوردار شهر را فراهم کنیم.
ایجاد فضاهای اختصاصی نوجوانان در کتابخانه‌های عمومی
وی با تأکید بر ضرورت بازطراحی کتابخانه‌ها متناسب با نیاز مخاطبان، نوجوانان را از گروه‌های مهم و نیازمند توجه ویژه در برنامه‌ریزی‌های کتابخانه‌ای دانست و گفت: نوجوانان معمولاً از بخش کودک فاصله گرفته‌اند، اما خدمات و فضاهای بخش بزرگسال نیز لزوماً متناسب با نیازهای سنی و علایق آن‌ها نیست و در برنامه‌های بازطراحی کتابخانه‌ها، ایجاد فضاهایی مانند ساختکده، اتاق علم و خلاقیت، اتاق‌های کار گروهی و اتاق فکر برای نوجوانان پیش‌بینی شده است.
نیازی با اشاره به برنامه ایجاد چنین فضاهایی در کتابخانه‌های استان اظهار داشت: تلاش می‌کنیم هویت و مدیریت این بخش‌ها را به خود نوجوانان بسپاریم تا با مشارکت مستقیم آنان، فضایی متناسب با علایق و نیازهای این گروه شکل بگیرد که امیدوارم با تأمین اعتبارات مورد نیاز، اقدامات اجرایی این طرح در سال آینده با جدیت بیشتری دنبال شود.
16 پروژه کتابخانه‌ای فعال در خراسان جنوبی
نیازی با اشاره به وضعیت پروژه‌های عمرانی کتابخانه‌های استان گفت: در حال حاضر 16 پروژه فعال کتابخانه‌ای در خراسان جنوبی داریم و با وجود محدودیت اعتبارات، حمایت‌های استاندار از حوزه فرهنگ قابل تقدیر است. و امیدواریم تا پایان سال جاری سه کتابخانه و در صورت فراهم شدن شرایط حتی چهار کتابخانه به بهره‌برداری برسد؛ چراکه عملیات ساختمانی تعدادی از این پروژه‌ها تقریباً به پایان رسیده است.
نیازی همکاری بسیج سازندگی، فرمانداران و حمایت استاندار را در پیشبرد پروژه‌های کتابخانه‌ای مؤثر دانست و ابراز امیدواری کرد با تداوم این حمایت‌ها، طرح‌های نیمه‌تمام به سرانجام برسند.
خرید کتاب بر اساس نیاز مخاطبان و انتخاب کتابداران انجام می‌شود
سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی با اشاره به تغییر رویکرد در تأمین منابع کتابخانه‌ها گفت: از سال گذشته سیاست خرید کتاب در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به سمت کتابدارمحوری حرکت کرده است؛ به این معنا که کتابداران با شناخت نیاز مخاطبان و شرایط فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی هر منطقه، در انتخاب منابع نقش مستقیم دارند.
وی افزود: ممکن است کتابی از نظر علمی و محتوایی ارزشمند باشد، اما در یک منطقه به دلیل تفاوت‌های جمعیتی و فرهنگی، مخاطب چندانی نداشته باشد؛ بنابراین خرید منابع باید بر اساس نیاز واقعی اعضا انجام شود تا میزان استفاده و امانت کتاب افزایش پیدا کند.
نیازی با اشاره به برنامه تأمین منابع از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران اظهار داشت: در صورت برگزاری حضوری نمایشگاه در سال آینده، تلاش خواهیم کرد نمایندگانی از کتابخانه‌ها و شهرستان‌های استان در این رویداد حضور پیدا کنند و کتاب‌های مورد نیاز کتابخانه‌ها را از نزدیک انتخاب و تأمین کنند.
وی درباره خرید آثار نویسندگان بومی نیز گفت: تاکنون حدود 300 نسخه از آثار مؤلفان استان خریداری شده است، اما خرید آثار صرفاً به دلیل انتشار آن‌ها در استان انجام نمی‌شود و کتاب‌ها باید از نظر محتوا و کیفیت، معیارهای لازم را کسب کنند و آثار تولیدشده با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی نیز باید از نظر اعتبار و کیفیت محتوایی ارزیابی شوند و نمی‌توان هر اثری را بدون بررسی و احراز معیارهای لازم وارد منابع کتابخانه‌ای کرد.
ارتباط دوسویه کتابخانه‌ها و مدارس تقویت می‌شود
وی تقویت ارتباط کتابخانه‌های عمومی با مدارس را از دیگر سیاست‌های مهم این مجموعه برشمرد و گفت: این ارتباط باید دوسویه باشد؛ به این معنا که دانش‌آموزان و مدارس بتوانند از ظرفیت کتابخانه‌ها برای اجرای برنامه‌های فرهنگی و آموزشی استفاده کنند و کتابخانه‌ها نیز با حضور در مدارس، فعالیت‌های فرهنگی و ترویجی خود را گسترش دهند و تقویت پیوند میان مدارس و کتابخانه‌ها می‌تواند زمینه آشنایی بیشتر دانش‌آموزان با کتاب و ایجاد عادت مطالعه را فراهم کند.
برنامه‌های فرهنگی کتابخانه‌ها باید اثربخش و هدفمند باشد
سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت ارتقای کیفیت فعالیت‌های فرهنگی اظهار داشت: صرف افزایش تعداد برنامه‌ها و برگزاری نشست‌های متعدد، به معنای موفقیت در حوزه فرهنگ نیست؛ بلکه هر برنامه باید خروجی و اثرگذاری مشخصی داشته باشد.
وی افزود: اجرای برنامه‌های فرهنگی بدون توجه به نتیجه و اثربخشی آن‌ها می‌تواند موجب هدررفت منابع عمومی شود؛ چراکه هر برنامه علاوه بر صرف وقت و نیروی انسانی، هزینه‌های اجرایی و پشتیبانی نیز دارد و عملکرد کتابخانه‌ها به صورت ماهانه رصد می‌شود و شاخص‌هایی مانند میزان برگزاری برنامه‌های فرهنگی، کیفیت فعالیت‌ها، وضعیت عضویت و میزان امانت کتاب مورد بررسی قرار می‌گیرد.
وی با بیان اینکه رسالت اصلی کتابخانه عمومی ترویج مطالعه و امانت کتاب است، تصریح کرد: برنامه‌ریزی‌ها باید به گونه‌ای باشد که در نهایت به افزایش مراجعه، مشارکت اعضا و استفاده بیشتر از منابع کتابخانه‌ای منجر شود.
32 هزار عضو و یک میلیون و 127 هزار نسخه منبع در کتابخانه‌های استان
نیازی درباره آمار اعضای کتابخانه‌های عمومی استان گفت: در حال حاضر حدود 32 هزار نفر عضو کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی هستند و مجموع منابع موجود در کتابخانه‌های استان به یک میلیون و 127 هزار نسخه رسیده است.
وی در تشریح دلایل کاهش آمار عضویت در برخی مقاطع اظهار داشت: بخشی از این کاهش به تعطیلی یا کاهش ساعت فعالیت کتابخانه‌ها در دوره‌های خاص و همچنین مدیریت مصرف انرژی مربوط می‌شود، اما عامل مهم دیگر، یکپارچه‌سازی سامانه عضویت در سطح کشور است.
سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی افزود: پیش از این، یک فرد می‌توانست با یک کد ملی در چند کتابخانه عضو باشد و در آمارها چندین بار محاسبه شود، اما اکنون هر کد ملی در سطح کشور تنها یک بار به عنوان عضو ثبت می‌شود و بنابراین بخشی از کاهش آماری عضویت به معنای ریزش واقعی اعضا نیست، بلکه حاصل حذف داده‌های تکراری و واقعی شدن آمارهاست.
کتابخانه‌های عمومی در روزهای جمعه نیز خدمات ارائه می‌کنند
نیازی با اشاره به برنامه فعالیت کتابخانه‌ها در روزهای تعطیل گفت: کتابخانه‌های عمومی استان به جز تعداد محدودی از مناسبت‌های رسمی، از جمله تاسوعا و عاشورا، 22 بهمن و اول فروردین، در سایر روزها خدمات ارائه می‌کنند.
وی افزود: فعالیت کتابخانه‌ها در روزهای پنجشنبه نیز در بسیاری از مراکز ادامه دارد و بر اساس سیاست جدید با هدف تحقق عدالت اجتماعی و دسترسی برابر به امکانات مطالعه، در مرکز هر شهرستان نیز دست‌کم یک کتابخانه در روزهای پنجشنبه فعال است.
نیازی با اشاره به اهمیت فراهم کردن فضای مطالعه برای داوطلبان کنکور و دانش‌آموزان اظهار داشت: باز بودن کتابخانه‌ها در روزهای تعطیل هزینه‌هایی از جمله انرژی، نیروی انسانی و اضافه‌کار کارکنان دارد، اما تلاش کرده‌ایم با دریافت هزینه‌ای جزئی، امکان استفاده از این فضاها را برای اقشار مختلف جامعه فراهم کنیم.
وی افزود: هزینه استفاده از پانسیون‌های مطالعاتی خصوصی برای بسیاری از خانواده‌ها سنگین است و کتابخانه‌های عمومی می‌توانند با فراهم کردن فضای مناسب و کم‌هزینه، فرصت برابر‌تری برای مطالعه و آمادگی داوطلبان آزمون‌ها ایجاد کنند.
دسترسی غیرحضوری به منابع کتابخانه‌های سراسر کشور
سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی درباره هوشمندسازی و توسعه خدمات غیرحضوری گفت: در حال حاضر بخش مهمی از خدمات کتابخانه‌ها از طریق سامانه‌های الکترونیکی انجام می‌شود و متقاضیان می‌توانند بدون مراجعه حضوری، ثبت‌نام، جست‌وجوی منابع، تمدید امانت و رزرو کتاب را انجام دهند و اعضای کتابخانه‌ها با ورود به سامانه می‌توانند موجودی کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور را جست‌وجو کنند و از محل نگهداری کتاب مورد نظر خود مطلع شوند.
نیازی با اشاره به ظرفیت کتابخانه روستایی خوانشرف گفت: این کتابخانه با کمک خیران و برخورداری از حدود 50 هزار نسخه کتاب، یکی از کتابخانه‌های بزرگ روستایی کشور از نظر تعداد منابع است و حتی پژوهشگران سایر استان‌ها نیز از طریق سامانه سراسری برای دسترسی به منابع موجود در این کتابخانه اقدام کرده‌اند.
وی این امکان را گامی مهم در تحقق عدالت اطلاعاتی دانست و تأکید کرد: دسترسی به منابع کتابخانه‌ای نباید محدود به محل سکونت افراد باشد و سامانه یکپارچه امکان شناسایی و استفاده از منابع موجود در نقاط مختلف کشور را فراهم کرده است.
تعیین تکلیف بدهی شهرداری‌ها به کتابخانه‌های عمومی
نیازی درباره موضوع بدهی شهرداری‌ها به کتابخانه‌های عمومی نیز گفت: در این زمینه اختلافی در نحوه محاسبه ارقام میان کتابخانه‌ها و شهرداری‌ها وجود دارد و هر طرف بر اساس مبنای محاسباتی خود اعدادی را اعلام می‌کند و با ورود دفتر امور شهری استانداری و پیگیری‌های انجام‌شده مقرر شده است ارقام و مبالغ مورد اختلاف بررسی و محاسبه نهایی از سوی این دفتر به شهرداری‌ها ابلاغ شود.
سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی ابراز امیدواری کرد این موضوع طی ماه‌های آینده تعیین تکلیف شود تا زمینه پرداخت سهم قانونی کتابخانه‌ها و رفع اختلافات موجود فراهم شود.
نیازی در پایان با اشاره به اینکه تعیین سرانه مطالعه نیازمند بررسی‌های پژوهشی است، گفت: آمار سرانه مطالعه از طریق مطالعات و پژوهش‌های شورای فرهنگ عمومی احصا می‌شود و نمی‌توان بدون انجام بررسی‌های علمی، عدد مشخصی را به عنوان سرانه مطالعه استان اعلام کرد.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.