زمین‌لغزه سیمره و کوه دماوند در فهرست 100 میراث زمین‌شناختی جهان قرار گرفتند.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، در دامنه شمال‌شرقی کبیرکوه، جایی در مرز لرستان و ایلام، بخشی از کوهستان هزاران سال پیش از جای خود حرکت کرد.

توده‌ای عظیم از سنگ و خاک از ارتفاعات جدا شد، در مسیر حرکت خود از رودخانه سیمره گذشت و دره‌های مجاور را با انبوهی از مواد آواری پوشاند.

تمدن 3هزارساله‌ای که از دل زاگرس برخاست/‌ مفرغ از تمدن ایران می‌گوید

آنچه از این رخداد باقی ماند تنها یک توده سنگی بزرگ نبود؛ مسیر رودخانه‌ها تغییر کرد، سدهای طبیعی شکل گرفتند و دریاچه‌هایی در پشت دیواره‌های سنگی به‌وجود آمدند.

اکنون حدود 9 هزار سال پس از آن جابه‌جایی عظیم زمین‌لغزه سیمره پس از طی مراحل ارزیابی و داوری بین‌المللی، در فهرست 100 سایت برتر میراث زمین‌شناختی اتحادیه بین‌المللی علوم زمین (IUGS) قرار گرفته‌است.

این فهرست مکان‌هایی با ارزش علمی برجسته را به‌عنوان نمونه‌هایی مهم برای شناخت ساختار زمین، فرایندهای زمین‌شناختی و تاریخ تحول سیاره معرفی می‌کند.

این انتخاب در رویداد بین‌المللی میراث زمین‌شناختی که ششم نوامبر 2026، برابر با پانزدهم آبان 1405، در پرتغال اعلام شد. در این دوره، 100 سایت از 47 کشور جهان انتخاب شدند و دو اثر از ایران، شامل زمین‌لغزه سیمره و کوه آتشفشانی دماوند در میان آثار معرفی‌شده قرار گرفتند.

اتحادیه بین‌المللی علوم زمین، حجم مواد جابه‌جاشده در این رخداد را حدود 44 کیلومتر مکعب برآورد کرده که بر اساس مطالعات علمی این پدیده را به بزرگ‌ترین زمین‌لغزه غیرآتشفشانی شناخته‌شده در سطح خشکی‌های زمین تبدیل می‌کند.

پژوهشگران برای نشان‌دادن ابعاد این جابه‌جایی، آن را با برخی زمین‌لغزش‌های عظیم مشاهده‌شده در مریخ مقایسه کرده‌اند که بیش از هر چیز، مقیاس غیرمعمول این رخداد را نشان می‌دهد.

این زمین‌لغزه در جنوب‌غرب ایران، در امتداد کمربند چین‌خورده زاگرس و در محدوده کبیرکوه شکل گرفته‌ که منشأ آن به بخش شمال‌شرقی تاقدیس کبیرکوه بازمی‌گردد.

بر اساس تاریخ‌گذاری رادیوکربن، زمین‌لغزه سیمره حدود 8 هزار و 710 تا 9 هزار و 800 سال پیش رخ داده که در مطالعات زمین‌شناختی و اقلیمی با آغاز هولوسن و تحولات محیطی پس از پایان آخرین دوره یخبندان ارتباط دارد.

سید امین قاسمی، سرپرست اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان، قرار گرفتن زمین‌لغزه سیمره در فهرست 100 سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان را فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های طبیعی و زمین‌شناختی زاگرس و استان دانسته است.

به‌گفته او، در سومین دوره معرفی 100 سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان که 15 آبان 1405 در شهر لوله پرتغال برگزار شد، دو اثر از ایران، شامل زمین‌لغزه سیمره و کوه آتشفشانی دماوند، پس از ارزیابی‌های علمی و بین‌المللی در این فهرست قرار گرفتند.

طبق توضیحات سرپرست اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان معرفی و ارائه پرونده این دو اثر را علیرضا امری‌کاظمی، رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی ایران و نایب‌رئیس کمیته ملی علوم زمین و ژئوپارک‌های کمیسیون ملی یونسکو، برعهده داشت.

قاسمی، توسعه مطالعات علمی، تقویت زیرساخت‌های گردشگری و معرفی ژئوتوریسم لرستان را از زمینه‌هایی عنوان کرده که می‌توانند از این جایگاه بین‌المللی تأثیر بپذیرند.

مطالعه‌ای که در سال 2022 در نشریه علمی ژئومورفولوژی منتشر شده، ماندگاری سامانه دریاچه‌ای ناشی از زمین‌لغزه سیمره را حدود سه هزار سال برآورد کرده‌است.

بر اساس این پژوهش، روند پرشدن دریاچه‌ها و تحول رسوبات آن‌ها در چند مرحله اتفاق افتاده و سرانجام حدود هفت هزار سال پیش، سرریز آب به تخلیه دریاچه سیمره انجامیده است.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم