به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از ساری، با سرد شدن هوا و کاهش مراجعات مردم به مراکز انتقال خون، تأمین پایدار فرآورده‌های خونی در مازندران به یکی از دغدغه‌های مهم حوزه سلامت تبدیل شده است؛ استانی که وجود هزاران بیمار خاص، مراکز متعدد درمانی، جراحی‌های حساس و حوادث جاده‌ای، نیاز مستمر آن به خون را دوچندان کرده و مشارکت شهروندان را به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل کرده است.
در روزهایی که سرمای پاییز و زمستان از راه می‌رسد و بسیاری از مردم ترجیح می‌دهند کمتر از خانه خارج شوند، در گوشه‌ای از بیمارستان‌های مازندران بیمارانی هستند که برای ادامه زندگی، حتی یک روز هم نمی‌توانند چشم‌انتظار بمانند. برای بیماری که با تالاسمی دست‌وپنجه نرم می‌کند، کودکی که به جراحی نیاز دارد، بیمار سرطانی که در مسیر درمان قرار گرفته یا مصدومی که بر اثر تصادف به بیمارستان منتقل شده است، خون یک نیاز معمولی محسوب نمی‌شود. خون بخشی از مسیر زنده ماندن است. همین واقعیت نشان می‌دهد که اهدای خون نباید تابع فصل، مناسبت یا شرایط آب‌وهوایی باشد.
در مازندران، جایی که طبیعت چهارفصل آن از کوهستان‌های برفی تا سواحل دریای مازندران گسترده شده، چرخه زندگی و فعالیت مراکز درمانی هیچ‌گاه متوقف نمی‌شود. هر روز در بیمارستان‌های استان، عمل‌های جراحی انجام می‌شود، بیماران سرطانی مراحل درمان را پشت سر می‌گذارند، مبتلایان به بیماری‌های خونی برای دریافت فرآورده‌های مورد نیاز مراجعه می‌کنند و مصدومان حوادث جاده‌ای به خدمات درمانی فوری نیاز دارند. در پس تمام این اتفاقات، یک نیاز مشترک وجود دارد؛ نیاز به خون سالم و فرآورده‌های خونی.
اما با ورود به فصل سرما، یکی از چالش‌های همیشگی حوزه انتقال خون دوباره خودنمایی می‌کند؛ کاهش مراجعات مردم به مراکز اهدای خون.
کاهش دمای هوا، شیوع بیماری‌های فصلی، سرماخوردگی و آنفلوانزا، بارندگی و دشواری تردد در برخی مسیرها از عواملی هستند که می‌توانند حضور داوطلبان اهدای خون را تحت تأثیر قرار دهند.
این در حالی است که نیاز مراکز درمانی به خون، برخلاف میزان مراجعات اهداکنندگان، تابع تغییرات فصلی نیست.
بیماران خاص؛ پشت هر واحد خون، یک نیاز واقعی
یکی از مهم‌ترین دلایل ضرورت توجه به ذخایر خونی مازندران، شمار قابل توجه بیماران خاص در این استان است.
بر اساس آماری که پیش‌تر از سوی مسئولان انتقال خون مازندران در رسانه‌ها اعلام شده است، بیش از 14 هزار بیمار خاص در استان زندگی می‌کنند که بخشی از آنان را بیماران تالاسمی، هموفیلی، سرطانی و دیالیزی تشکیل می‌دهند.
برای بسیاری از این بیماران، دریافت خون و فرآورده‌های خونی یک اتفاق مقطعی نیست، بلکه بخشی از برنامه درمانی مستمر آنهاست.
بیمار مبتلا به تالاسمی ممکن است در فاصله‌های زمانی مشخص به دریافت خون نیاز داشته باشد. بیمار سرطانی نیز در جریان شیمی‌درمانی یا سایر مراحل درمان ممکن است به پلاکت یا فرآورده‌های خونی دیگر نیازمند شود.
در چنین شرایطی، کاهش ذخایر خونی تنها یک مسئله مربوط به آمار و عملکرد یک دستگاه اجرایی نیست؛ بلکه می‌تواند روند درمان هزاران بیمار را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، وجود مراکز متعدد درمانی و جراحی قلب در مازندران، جمعیت سالمند استان و حجم تردد در محورهای مواصلاتی شمال کشور، اهمیت تأمین مستمر خون را افزایش داده است.
در واقع، مازندران با مجموعه‌ای از نیازهای درمانی مواجه است که تأمین خون مورد نیاز آنها باید به شکل برنامه‌ریزی‌شده و بدون وقفه انجام شود.
یک واحد خون؛ فرصتی برای نجات چند زندگی
یکی از نکات مهمی که باید در فرهنگ‌سازی اهدای خون مورد توجه قرار گیرد، شناخت ارزش واقعی هر واحد خون اهدایی است.
خون پس از دریافت از اهداکننده، مراحل آزمایش، بررسی سلامت و فرآوری را طی می‌کند و می‌توان از آن فرآورده‌های مختلفی تهیه کرد.
به گفته مدیرکل انتقال خون مازندران، از هر واحد خون پس از طی مراحل فرآوری، دست‌کم سه فرآورده شامل گلبول قرمز، پلاکت و پلاسما به دست می‌آید که هر کدام کاربرد درمانی متفاوتی دارند.
گلبول‌های قرمز برای بیمارانی که با کم‌خونی شدید یا خونریزی مواجه هستند، اهمیت دارند. پلاکت در درمان برخی بیماران سرطانی و افرادی که دچار اختلالات انعقادی هستند کاربرد دارد و پلاسما نیز در شرایط درمانی خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اسماعیل پوریانی مدیرکل انتقال خون مازندران در گفت‌وگو با تسنیم اظهار داشت: با سرد شدن هوا و کاهش مراجعات مردم به مراکز اهدای خون مشارکت مستمر شهروندان برای حفظ ذخایر خونی بیش از گذشته احساس می‌شود.
وی افزود: نیاز بیماران به خون و فرآورده‌های خونی، محدود به فصل یا شرایط خاصی نیست و هرگونه کاهش در روند اهدای خون می‌تواند تأمین نیاز مراکز درمانی را با چالش مواجه کند.
وی با اشاره به ضرورت تداوم اهدای خون در روزهای سرد سال اعلام کرد: نیاز به خون و فرآورده‌های خونی همیشگی است و با تغییر فصل و شرایط آب‌وهوایی متوقف نمی‌شود. از این رو، پایداری ذخایر خون و تأمین به‌موقع نیاز مراکز درمانی، به حضور مستمر و مسئولانه اهداکنندگان وابسته است.
مدیرکل انتقال خون به گروهی از بیماران که برای ادامه حیات و روند درمان خود به دریافت منظم خون نیاز دارند، اشاره کرد و افزود: بیماران خاص، به‌ویژه مبتلایان به تالاسمی و برخی سرطان‌ها از جمله افرادی هستند که زندگی و روند درمانشان به تأمین مستمر خون وابستگی دارد و کاهش مراجعات اهداکنندگان در روزهای سرد سال می‌تواند تأمین این نیاز حیاتی را با مشکل مواجه کند.
پوریانی نقش هر واحد خون اهدایی در نجات جان انسان‌ها را پر اهمیت دانست و تصریح کرد: از هر واحد خون پس از انجام فرآیندهای لازم سه فرآورده شامل گلبول قرمز، پلاکت و پلاسما تهیه می‌شود که هرکدام برای درمان گروهی از بیماران کاربرد دارند.
وی با بیان اینکه؛ بنابراین یک بار اهدای خون می‌تواند در نجات جان چند بیمار مؤثر باشد با اشاره به نیاز مراکز درمانی به تمامی گروه‌های خونی اظهار کرد: در حال حاضر گروه‌های خونی O مثبت و O منفی از جمله گروه‌های مورد نیاز هستند.
وی افزود: اما برای حفظ تعادل و پایداری ذخایر خونی مراجعه اهداکنندگان با تمامی گروه‌های خونی ضرورت دارد.
مدیرکل انتقال خون مازندران از مردم نوعدوست مازندران، به‌ویژه جوانان و بانوان واجد شرایط دعوت کرد: اهدای خون نباید صرفاً به مناسبت‌ها یا شرایط اضطراری محدود شود بلکه باید به‌عنوان یک مسئولیت اجتماعی و اقدامی انسان‌دوستانه در برنامه منظم زندگی افراد قرار گیرد.
پوریانی گفت: سرمای هوا نباید بهانه‌ای برای کاهش مشارکت در اهدای خونو باشد. بیماران در همه روزهای سال به خون و فرآورده‌های آن نیاز دارند و حفظ ذخایر خونی استان مازندران تنها با همراهی همیشگی مردم امکان‌پذیر است.
او بیان کرد: هر فرد واجد شرایط می‌تواند با اهدای خون، نقشی ارزشمند در ادامه درمان بیماران و نجات جان انسان‌ها ایفا کند.
به این ترتیب، اهدای خون تنها کمک به یک بیمار نیست؛ بلکه می‌تواند در تأمین نیاز درمانی چند بیمار نقش داشته باشد.
این موضوع اهمیت فرهنگ‌سازی عمومی را دوچندان می‌کند؛ چراکه بسیاری از افراد تصور می‌کنند اهدای خون تنها در زمان وقوع حوادث بزرگ، بلایای طبیعی یا شرایط بحرانی ضرورت دارد، در حالی که بخش مهمی از مصرف خون مربوط به نیازهای روزمره بیمارستان‌هاست.
پلاکت و خون؛ فرآورده‌هایی که فرصت انتظار ندارند
یکی از تفاوت‌های مهم خون با بسیاری از اقلام مورد نیاز مراکز درمانی، محدودیت زمانی نگهداری آن است.
خون و فرآورده‌های خونی را نمی‌توان برای مدت طولانی ذخیره کرد و هرکدام شرایط نگهداری و تاریخ مصرف مشخصی دارند. برای نمونه، پلاکت به دلیل طول عمر کوتاه، معمولاً تنها حدود سه تا پنج روز قابلیت نگهداری دارد.
این محدودیت به آن معناست که حتی اگر در مقطعی ذخایر خونی افزایش پیدا کند، نمی‌توان از استمرار تأمین خون در روزهای آینده اطمینان داشت.
بنابراین، مدیریت ذخایر خونی به معنای انبار کردن مقطعی خون نیست؛ بلکه نیازمند ایجاد یک جریان مستمر از اهدا، آزمایش، فرآوری، نگهداری و توزیع است.
به همین دلیل، افزایش مراجعات مردم در یک روز یا یک مناسبت خاص، اگر با مشارکت مستمر در روزهای بعد همراه نباشد، نمی‌تواند تضمین‌کننده پایداری ذخایر باشد.
همه گروه‌های خونی مورد نیازند
در روزهای اخیر، مدیرکل انتقال خون مازندران نیز با اشاره به کاهش مراجعات مردم هم‌زمان با سرد شدن هوا، بر ضرورت مشارکت مستمر شهروندان برای تأمین خون و فرآورده‌های مورد نیاز بیماران تأکید کرده است.
اسماعیل پوریانی نیاز به خون و فرآورده‌های خونی را همیشگی دانست و اعلام کرد که گروه‌های خونی O مثبت و O منفی از جمله گروه‌های مورد نیاز استان هستند.
او ادامه داد: برای حفظ تعادل ذخایر خونی، مشارکت اهداکنندگان با تمامی گروه‌های خونی ضرورت دارد.
این نکته اهمیت زیادی دارد؛ چراکه گاهی در فضای عمومی تصور می‌شود تنها برخی گروه‌های خونی با کمبود مواجه هستند و سایر گروه‌ها نیازی به اهدا ندارند.
در حالی که مدیریت ذخایر خونی باید به شکلی انجام شود که تمامی گروه‌های خونی متناسب با نیاز مراکز درمانی در دسترس باشند.
وجود ذخایر متعادل، امکان پاسخگویی سریع‌تر به درخواست بیمارستان‌ها را فراهم می‌کند و از ایجاد اختلال در تأمین فرآورده‌های مورد نیاز بیماران جلوگیری خواهد کرد.
بانوان و جوانان؛ ظرفیتی که باید بیشتر دیده شود
یکی از محورهای مهم توسعه فرهنگ اهدای خون، افزایش مشارکت بانوان و جوانان است.
در بسیاری از خانواده‌ها، موضوع اهدای خون هنوز به عنوان یک مسئولیت اجتماعی مستمر نهادینه نشده و برخی افراد تنها در شرایط خاص به فکر مراجعه به مراکز انتقال خون می‌افتند.
این در حالی است که جوانان واجد شرایط می‌توانند با تبدیل اهدای خون به یک رفتار مسئولانه و دوره‌ای، نقش مهمی در پایداری ذخایر ایفا کنند.
بانوان نیز در صورت برخورداری از شرایط جسمانی مناسب و تأیید پزشک، می‌توانند بخشی از ظرفیت ارزشمند جامعه اهداکنندگان باشند.
البته آگاهی‌بخشی درباره شرایط اهدای خون، بررسی وضعیت سلامت افراد و توجه به معیارهای پزشکی ضروری است تا این اقدام انسان‌دوستانه با اطمینان و سلامت انجام شود.
در کنار این موضوع، باید به اهداکنندگان مستمر نیز توجه ویژه داشت؛ افرادی که بدون انتظار برای فراخوان‌های عمومی و شرایط بحرانی، در بازه‌های زمانی مجاز برای اهدای خون مراجعه می‌کنند.
مسئولیت اجتماعی؛ از فرهنگ نوع‌دوستی تا مشارکت عملی
مازندران همواره به فرهنگ نوع‌دوستی، مشارکت اجتماعی و حضور مردم در فعالیت‌های خیرخواهانه شناخته شده است. از کمک به بیماران نیازمند تا حضور در پویش‌های مردمی، ظرفیت اجتماعی این استان بارها در موقعیت‌های مختلف به نمایش درآمده است.
اکنون نیز اهدای خون می‌تواند یکی از جلوه‌های مهم این فرهنگ باشد.
البته تحقق مشارکت پایدار تنها با دعوت عمومی امکان‌پذیر نیست. دستگاه‌های مسئول باید با اطلاع‌رسانی دقیق درباره وضعیت ذخایر، ساعات فعالیت مراکز، شرایط اهدای خون و نیازهای واقعی استان، مسیر مشارکت را برای مردم هموار کنند.
همچنین توسعه پایگاه‌های ثابت و سیار، افزایش دسترسی شهروندان شهرستان‌های مختلف به مراکز خون‌گیری و اطلاع‌رسانی هدفمند از طریق رسانه‌ها می‌تواند در افزایش مشارکت مؤثر باشد.
در این میان، رسانه‌های استانی نیز نقش مهمی بر عهده دارند. روایت داستان بیماران نیازمند خون، معرفی اهداکنندگان مستمر، انتشار گزارش‌های میدانی از مراکز انتقال خون و پاسخ به باورهای نادرست درباره اهدای خون می‌تواند این موضوع را از یک خبر فصلی به مطالبه‌ای اجتماعی تبدیل کند.
از سوی دیگر، دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها، مجموعه‌های فرهنگی و سازمان‌های مردم‌نهاد می‌توانند با برنامه‌ریزی پویش‌های منظم، زمینه حضور گروه‌های مختلف مردم را فراهم کنند.
ضرورت نگاه راهبردی به تأمین خون در مازندران
تأمین خون در استانی مانند مازندران تنها به میزان مراجعه روزانه اهداکنندگان محدود نمی‌شود و باید از منظر زیرساخت، نیروی انسانی، تجهیزات و مدیریت توزیع نیز مورد توجه قرار گیرد.
پایداری این چرخه به آزمایشگاه‌های مجهز، تجهیزات فرآوری و نگهداری، ناوگان مناسب خون‌گیری و نیروی انسانی متخصص وابسته است.
همچنین همکاری نزدیک دانشگاه‌های علوم پزشکی، بیمارستان‌ها و سازمان انتقال خون برای مدیریت مصرف و جلوگیری از هدررفت فرآورده‌های خونی اهمیت دارد.
در کنار مشارکت مردم، حمایت از زیرساخت‌های انتقال خون نیز باید در اولویت برنامه‌ریزی‌های حوزه سلامت قرار گیرد؛ چراکه حتی افزایش تعداد اهداکنندگان بدون برخورداری از ظرفیت کافی برای دریافت، فرآوری و توزیع خون نمی‌تواند تمام نیازهای استان را پاسخ دهد.
در نهایت، باید پذیرفت که خون کالایی نیست که بتوان تولید آن را به زمان نیاز موکول کرد. هر واحد خون حاصل مشارکت انسانی است که تصمیم گرفته بخشی از سلامت خود را برای ادامه زندگی فردی دیگر به اشتراک بگذارد.
مازندران در روزهای سرد سال بیش از هر زمان دیگری به استمرار این فرهنگ نیاز دارد. در حالی که ممکن است سرمای هوا رفت‌وآمدها را کاهش دهد، در بیمارستان‌های استان همچنان چراغ اتاق‌های عمل روشن است و بیمارانی برای ادامه درمان چشم‌انتظار تأمین خون هستند.
شاید برای بسیاری از مردم، اهدای خون تنها چند دقیقه زمان ببرد، اما برای بیماری که در انتظار دریافت آن است، همین چند دقیقه می‌تواند فرصتی دوباره برای زندگی باشد.
به گزارش وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم، ذخایر خونی مازندران با فرا رسیدن فصل سرما بیش از هر چیز به مشارکت مستمر مردم نیاز دارد. نباید اجازه داد کاهش دمای هوا، مشغله‌های روزمره یا تصور بی‌نیازی مراکز درمانی، فاصله‌ای میان اهداکنندگان و بیماران ایجاد کند.
تأمین خون یک مسئولیت مشترک میان مردم، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه سلامت است؛ مسئولیتی که با یک پویش مقطعی به نتیجه نمی‌رسد و باید به فرهنگی ماندگار تبدیل شود.
امروز شاید یک بیمار در انتظار خون باشد و فردا بیماری دیگر؛ بنابراین بهترین زمان برای اهدای خون، زمانی است که ذخایر هنوز فرصت پاسخگویی دارند، نه هنگامی که کمبود به یک بحران تبدیل شده است.
گزارش: سمیه فقیه
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.