سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نسبت به عوارض دخانیات و افزایش خطر ابتلا به سرطان هشدار داد.

پژمان عقدک در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در اصفهان با اشاره به تأثیر مصرف دخانیات بر ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر گفت: مصرف دخانیات یکی از مهم‌ترین عوامل خطر قابل پیشگیری است و می‌تواند زمینه ابتلا به بیماری‌هایی را فراهم کند که به‌تدریج بروز پیدا می‌کنند، مدت زیادی ادامه دارند و در نهایت کیفیت زندگی و طول عمر افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

وی با بیان اینکه دخانیات فقط شامل سیگار نیست، اظهار کرد: محصولات دخانی انواع مختلفی دارند که در سه گروه قرار می‌گیرند؛ گروه اول محصولات دودکردنی مانند سیگار، قلیان، پیپ و سیگار برگ هستند. گروه دوم دخانیات بدون دود مانند ناس و تنباکوی جویدنی را شامل می‌شوند و گروه سوم نیز محصولات الکترونیکی مانند ویپ و سیگارهای الکترونیکی هستند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر اینکه هیچ‌کدام از این محصولات بی‌ضرر نیستند، افزود: حتی دخانیات بدون دود هم می‌توانند باعث وابستگی به نیکوتین شوند و خطر ابتلا به سرطان و بیماری‌های دهان و لثه را افزایش دهند. درباره محصولات الکترونیکی نیز تصور بی‌خطر بودن به دلیل استفاده از فناوری جدید یا نداشتن دود، تصور درستی نیست.

عقدک درباره عوارض مصرف دخانیات توضیح داد: یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها، وابستگی به نیکوتین و تأثیر آن بر قلب و عروق است. نیکوتین ماده‌ای اعتیادآور است که وابستگی جسمی و روانی ایجاد می‌کند، ضربان قلب و فشار خون را بالا می‌برد و به دیواره عروق آسیب می‌زند. این شرایط می‌تواند باعث تنگ‌شدن عروق و تشکیل لخته شود و در نهایت احتمال سکته قلبی و مغزی را افزایش دهد.

وی ابتلا به انواع سرطان را از دیگر پیامدهای مصرف دخانیات دانست و گفت: مصرف این محصولات خطر سرطان ریه را افزایش می‌دهد و با ابتلا به سرطان‌های دهان، زبان، لب، حنجره، مری، معده، لوزالمعده، مثانه و کلیه نیز ارتباط دارد.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به آسیب‌های تنفسی ناشی از مصرف دخانیات بیان کرد: دود سیگار به بافت ریه و مجاری تنفسی آسیب می‌زند و عملکرد ریه را مختل می‌کند. سرفه مزمن، خلط، خس‌خس سینه و تنگی نفس از پیامدهای شایع این آسیب‌ها هستند و مصرف دخانیات می‌تواند زمینه ابتلا به بیماری‌های مزمن تنفسی را فراهم کند.

عقدک ادامه داد: مصرف دخانیات خطر ابتلا به دیابت نوع دو را هم افزایش می‌دهد و با ایجاد مقاومت به انسولین، کنترل قند خون را دشوار می‌کند. علاوه بر این، دود سیگار و قلیان فقط برای فرد مصرف‌کننده زیان‌آور نیست و سلامت اطرافیان را نیز به خطر می‌اندازد.

وی با بیان اینکه کودکان و زنان باردار از گروه‌های آسیب‌پذیر در برابر دود دخانیات هستند، افزود: کودکانی که در معرض این دود قرار می‌گیرند بیشتر به عفونت‌های تنفسی، آسم و مشکلات تنفسی مبتلا می‌شوند. زنان باردار نیز ممکن است با عوارض بیشتری در دوران بارداری مواجه شوند و احتمال تولد نوزاد با وزن کم در این شرایط افزایش پیدا می‌کند.

پیشگیری از مصرف دخانیات از دوران کودکی

عقدک با تأکید بر ضرورت پیشگیری از مصرف دخانیات در سنین پایین گفت: بسیاری از افراد اولین تجربه مصرف را در دوران کودکی و نوجوانی به دست می‌آورند؛ به همین دلیل باید از همان سنین، کودکان و نوجوانان را با عوارض دخانیات آشنا کنیم و مهارت‌هایی مانند نه گفتن، تصمیم‌گیری درست، اعتمادبه‌نفس و مقاومت در برابر فشار همسالان را به آنها آموزش دهیم.

وی انتخاب دوستان مناسب و دوری از محیط‌هایی را که زمینه تشویق به مصرف دخانیات را فراهم می‌کنند، در پیشگیری از شروع مصرف مؤثر دانست و افزود: والدین نیز نقش مهمی دارند. آنها باید خودشان از مصرف دخانیات پرهیز کنند، خانه و خودرو را محیطی بدون دود نگه دارند و با فرزندانشان درباره پیامدهای مصرف این محصولات گفت‌وگو کنند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به باورهای نادرست درباره دخانیات تصریح کرد: این تصور که قلیان ضرری ندارد، سیگار عارضه‌ای ایجاد نمی‌کند یا سیگارهای الکترونیکی بی‌خطر هستند، باید اصلاح شود. لازم است والدین درباره این باورهای اشتباه با فرزندان خود صحبت کنند و خطرات مصرف انواع دخانیات را برای آنها توضیح دهند.

ترک دخانیات حتی پس از سال‌ها مصرف امکان‌پذیر است

عقدک با بیان اینکه برای ترک دخانیات هیچ‌وقت دیر نیست، اظهار کرد: حتی افرادی که سال‌های طولانی دخانیات مصرف کرده‌اند، با ترک آن می‌توانند به حفظ سلامت خود کمک کنند. پس از ترک، بدن به‌تدریج فرصت ترمیم پیدا می‌کند، ضربان قلب و فشار خون کاهش می‌یابد و در طول زمان خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و سرطان‌ها کمتر می‌شود.

وی درباره راهکارهای ترک دخانیات گفت: بهتر است فرد برای ترک، تاریخ مشخصی تعیین کند و موقعیت‌ها و عادت‌هایی را که او را به سمت مصرف می‌برند بشناسد. همچنین باید برای زمان‌هایی که دوباره میل به مصرف پیدا می‌کند، برنامه داشته باشد؛ برای مثال می‌تواند پیاده‌روی کند، آب بنوشد، آدامس بدون قند مصرف کند یا فعالیت بدنی انجام دهد.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان کمک گرفتن از پزشک و مشاور را نیز مؤثر دانست و افزود: پزشک می‌تواند در صورت نیاز از درمان دارویی استفاده کند و ترکیب مشاوره رفتاری و درمان دارویی احتمال موفقیت در ترک را افزایش می‌دهد.

عقدک تأکید کرد: اگر فردی چند بار برای ترک اقدام کرده اما دوباره به مصرف برگشته است، نباید ناامید شود؛ بازگشت به مصرف به معنای شکست قطعی نیست و می‌توان از آن برای شناخت عوامل محرک و اصلاح برنامه ترک استفاده کرد.

چه زمانی مصرف‌کنندگان دخانیات باید به پزشک مراجعه کنند؟

وی با اشاره به ضرورت بررسی وضعیت سلامت مصرف‌کنندگان دخانیات گفت: افرادی که از این محصولات استفاده می‌کنند، باید برای ارزیابی وضعیت سلامت و دریافت راهنمایی به پزشک مراجعه کنند؛ به‌ویژه کسانی که بیماری‌های قلبی و عروقی، فشار خون، دیابت یا بیماری‌های تنفسی دارند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان سرفه طولانی‌مدت، تنگی نفس، خس‌خس سینه، خلط خونی و کاهش وزن را از علائمی دانست که باید جدی گرفته شوند و گفت: اگر فردی به‌طور ناگهانی احساس فشار در قفسه سینه یا تنگی نفس شدید داشت یا دچار اختلال در گفتار و حرکت اندام‌ها شد، باید سریعاً به اورژانس مراجعه کند یا با اورژانس تماس بگیرد.

عقدک در پایان با تأکید بر اینکه هیچ نوع دخانیاتی بی‌خطر نیست، خاطرنشان کرد: کاهش میزان مصرف جایگزین ترک کامل نمی‌شود. باید خانه و خودروی خود را کاملاً عاری از دود نگه داریم، مانع شروع مصرف دخانیات در نوجوانان و جوانان شویم و اگر مصرف‌کننده هستیم، برای ترک اقدام کنیم و از کمک تخصصی بهره ببریم.

وی با بیان اینکه حمایت از افراد در مسیر ترک اهمیت زیادی دارد، افزود: اعضای خانواده و دوستان باید به جای سرزنش افرادی که برای ترک تلاش می‌کنند، از آنها حمایت کنند. ترک دخانیات یکی از مؤثرترین اقداماتی است که هر فرد می‌تواند برای پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر، افزایش طول عمر و حفظ کیفیت زندگی خود و خانواده‌اش انجام دهد.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم