تأمین بیش از 90 درصد نمک کشور از گرمسار، ضرورت عبور از خام‌فروشی و توسعه صنایع فرآوری را دوچندان کرده است.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از گرمسار، سهم بیش از 90 درصدی شهرستان گرمسار از تأمین نمک کشور، این منطقه را به یکی از قطب‌های راهبردی معدنی ایران تبدیل کرده است؛ ظرفیتی اقتصادی که با وجود برخورداری از ذخایر قابل توجه و فعالیت شمار زیادی از معدن‌داران، همچنان برای دستیابی به جایگاه واقعی خود نیازمند تکمیل زنجیره ارزش، توسعه صنایع پایین‌دستی، نوسازی روش‌های فرآوری و ساماندهی فعالیت‌های صنفی است.

آنچه امروز در صنعت نمک گرمسار اهمیت دارد، صرفاً استمرار استخراج و افزایش میزان تولید نیست؛ بلکه مسئله اصلی، تبدیل این مزیت معدنی به یک فرصت پایدار اقتصادی، ایجاد اشتغال، افزایش درآمد فعالان این بخش و تقویت سهم محصولات فرآوری‌شده در بازارهای داخلی و خارجی است. تحقق این هدف نیز بدون برنامه‌ریزی بلندمدت، سرمایه‌گذاری هدفمند و هماهنگی میان معدن‌داران و دستگاه‌های اجرایی امکان‌پذیر نخواهد بود.

دبیرخانه صنعت نمک؛ گامی برای پایان دادن به پراکندگی مطالبات معدن‌داران

علی همتی، فرماندار گرمسار، در نشست تخصصی هم‌اندیشی و ساماندهی زنجیره ارزش صنعت و معادن نمک استان سمنان که با حضور رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی معدن‌داران و تولیدکنندگان نمک ایران برگزار شد، با اشاره به جایگاه این شهرستان در تأمین نیاز کشور اظهار کرد: بر اساس آمار ارائه‌شده، بیش از 90 درصد نمک کشور از محدوده جغرافیایی گرمسار تأمین می‌شود و این سهم قابل توجه، مسئولیت برنامه‌ریزی برای صیانت و بهره‌برداری اصولی از این ظرفیت را افزایش می‌دهد.

وی با بیان اینکه بخشی از توانمندی‌های صنعت نمک در سال‌های گذشته مغفول مانده است، شکل‌گیری یک انجمن صنفی فعال و فراگیر را از الزامات ساماندهی این حوزه دانست و افزود: تشکل تخصصی معدن‌داران باید علاوه بر پیگیری مشکلات اعضا، در زمینه ارائه خدمات مشاوره‌ای، انتقال دانش فنی، توسعه بازار و ایجاد هماهنگی میان فعالان این صنعت نقش‌آفرینی کند.

فرماندار گرمسار از فعال‌سازی دبیرخانه پیگیری مسائل صنعت نمک در فرمانداری خبر داد و گفت: این مجموعه با هدف ایجاد ارتباط مستمر میان معدن‌داران و دستگاه‌های اجرایی، پیگیری مطالبات صنفی و تسهیل روند رفع موانع فعالیت معادن راه‌اندازی شده است و باید موضوعات مطرح‌شده را تا رسیدن به راهکارهای عملیاتی دنبال کند.

همتی تأکید کرد: دبیرخانه صنعت نمک نباید صرفاً به محلی برای دریافت درخواست‌ها و برگزاری جلسات محدود شود، بلکه لازم است با شناسایی دقیق مسائل، تعیین دستگاه مسئول و پیگیری نتیجه اقدامات، به سازوکاری مؤثر برای حل مشکلات این بخش تبدیل شود. چنین رویکردی می‌تواند از موازی‌کاری جلوگیری کرده و ارتباط میان بخش خصوصی و مجموعه مدیریت شهرستان را تقویت کند.

از استخراج سنتی تا تولید محصولات با ارزش افزوده بالا

یکی از محورهای مهم مطرح‌شده در این نشست، ضرورت تدوین چشم‌انداز 20 ساله برای توسعه زنجیره ارزش صنعت نمک بود. فرماندار گرمسار با تأکید بر اینکه استخراج و فروش ماده خام به‌تنهایی پاسخگوی ظرفیت اقتصادی این صنعت نیست، خواستار برنامه‌ریزی برای توسعه صنایع فرآوری، تنوع‌بخشی به محصولات و افزایش سهم تولیدات با ارزش افزوده بیشتر شد.

اهمیت این رویکرد زمانی روشن‌تر می‌شود که به ظرفیت ملی صنعت نمک توجه کنیم. بر اساس اظهارات رئیس انجمن صنفی معدن‌داران و تولیدکنندگان نمک ایران در ذخایر نمک کشور بیش از 300 میلیون تن و میزان تولید سالانه آن حدود 6 میلیون تن اعلام شده است.

ایران با این میزان تولید در رتبه بیست‌ودوم جهان قرار دارد؛ آماری که نشان می‌دهد ظرفیت معدنی کشور با وجود برخورداری از ذخایر قابل توجه، هنوز با جایگاه مطلوب در بازار جهانی فاصله دارد.

بر اساس همین گزارش، نمک علاوه بر مصرف خوراکی، در بیش از 14 هزار رشته صنعتی کاربرد دارد و در صنایعی همچون نساجی، تصفیه آب و نفت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همچنین این ماده معدنی از منابع تأمین سدیم و کلر برای تولید محصولات شیمیایی از جمله سود سوزآور و پلی‌وینیل کلراید (PVC) به شمار می‌رود. بنابراین توسعه صنایع وابسته به نمک می‌تواند دامنه فعالیت اقتصادی این بخش را از استخراج معدنی فراتر ببرد.

فرماندار گرمسار نیز توسعه روش‌های نوین فرآوری را یکی از مسیرهای اصلی افزایش ارزش اقتصادی این محصول دانست و بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت متخصصان، کارشناسان و صاحب‌نظران تأکید کرد.

به گفته وی، انجمن صنفی باید زمینه انتقال دانش فنی به معدن‌داران و آشنایی آنان با فناوری‌های جدید تولید را فراهم کند تا محصولات با کیفیت بالاتر و ارزش افزوده بیشتر روانه بازار شوند.

صادرات و بازارسازی؛ حلقه‌های ضروری توسعه صنعت نمک

توسعه بازارهای داخلی و خارجی از دیگر محورهای مورد تأکید در این نشست بود. برخورداری از سهم بالای تولید کشور، زمانی به مزیت اقتصادی پایدار تبدیل می‌شود که تولیدکنندگان بتوانند محصولات خود را با کیفیت استاندارد، بسته‌بندی مناسب و قیمت رقابتی در بازارهای هدف عرضه کنند؛ موضوعی که نیازمند شناخت دقیق تقاضا، بررسی بازارهای صادراتی و تقویت زیرساخت‌های تجاری است.

رئیس انجمن صنفی معدن‌داران و تولیدکنندگان نمک ایران ،ضعف زیرساخت‌های صادراتی، پایین بودن سطح فناوری و نبود شناخت دقیق از واحدهای تولید و مصرف را از موانع اصلی توسعه صادرات این صنعت برشمرده است.

وی همچنین بر ضرورت سرمایه‌گذاری در فناوری فرآوری، ایجاد واحدهای بزرگ‌تر و افزایش ارزش افزوده محصولات تأکید کرده است. خبرگزاری صدا و سیما

در این میان، ساماندهی فعالیت تشکل‌های صنفی می‌تواند به ایجاد وحدت رویه در عرضه محصولات، ارتقای کیفیت تولید و تقویت قدرت چانه‌زنی معدن‌داران در بازار کمک کند.

فرماندار گرمسار نیز با اشاره به نقش انجمن در این زمینه، بر ضرورت جلوگیری از تصمیم‌های پراکنده و اقدام‌های غیرهماهنگ تأکید کرد و خواستار توجه به منافع جمعی فعالان این حوزه شد.

همتی همچنین ایجاد رویدادهای بین‌المللی و برگزاری جشنواره‌های تخصصی مرتبط با نمک را فرصتی برای معرفی توانمندی‌های گرمسار دانست و اظهار کرد: ظرفیت این شهرستان نباید صرفاً در فعالیت‌های استخراجی و معدنی خلاصه شود، بلکه می‌توان از آن برای معرفی قابلیت‌های اقتصادی، صنعتی و گردشگری منطقه در سطح ملی و بین‌المللی بهره گرفت.

گردشگری معدنی؛ ظرفیت مکمل اقتصاد گرمسار

بهره‌گیری از معادن نمک برای توسعه گردشگری نیز از موضوعاتی بود که در این نشست مورد توجه قرار گرفت. همتی با اشاره به قابلیت برخی معادن برای تبدیل شدن به جاذبه‌های گردشگری عنوان کرد: شماری از معدن‌داران با ایجاد تونل‌ها و فضاهای ویژه در معادن خود، امکان بازدید گردشگران را فراهم کرده‌اند و می‌توان با بررسی‌های کارشناسی و رعایت الزامات فنی و ایمنی، این ظرفیت را توسعه داد.

وی تولید محصولات متنوع از سنگ نمک، حمایت از فعالیت‌های خلاقانه و ایجاد فرصت‌های جدید کسب‌وکار را از دیگر زمینه‌های قابل پیگیری دانست و افزود: توسعه این فعالیت‌ها علاوه بر ایجاد اشتغال، می‌تواند به رونق گردشگری و معرفی بیشتر ظرفیت‌های شهرستان گرمسار کمک کند.

موانع تولید؛ از تأمین سوخت تا فرسودگی ماشین‌آلات

در کنار ظرفیت‌های اقتصادی، رفع مشکلات زیرساختی و اجرایی معدن‌داران از ضرورت‌های مهم توسعه صنعت نمک است.

فرماندار گرمسار با اشاره به چالش‌های فعالان این حوزه، تأمین سوخت، ماشین‌آلات، راه‌های دسترسی، ایمنی معادن، حمل‌ونقل، مالیات، کیفیت محصولات و الزامات زیست‌محیطی را از جمله مسائل نیازمند پیگیری برشمرد و خواستار همکاری دستگاه‌های مسئول برای رفع این موانع شد.

این مشکلات در سطح ملی نیز مورد توجه فعالان صنفی قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که رئیس انجمن صنفی معدن‌داران و تولیدکنندگان نمک ایران در گزارش خبرگزاری صداوسیما، کمبود مواد ناریه در معادن کوهستانی، فرسودگی ماشین‌آلات در محیط‌های دارای خاصیت خورندگی و پایین بودن قیمت فروش را از عوامل کاهش صرفه اقتصادی تولید عنوان کرده است.

مسئولیت اجتماعی معدن‌داران در کنار توسعه اقتصادی

موضوع مسئولیت اجتماعی معدن‌داران و مشارکت آنان در توسعه خدمات عمومی شهرستان نیز از دیگر محورهای مورد تأکید فرماندار گرمسار بود. همتی با اشاره به حضور شمار زیادی از معدن‌داران بومی در این منطقه، اظهار کرد: بخشی از فعالان این صنعت تاکنون به‌صورت فردی در امور خیرخواهانه و رفع مشکلات مردم مشارکت داشته‌اند، اما این ظرفیت می‌تواند در قالب برنامه‌های منسجم و با محوریت انجمن صنفی ساماندهی شود.

وی پیشنهاد کرد معدن‌داران با هم‌افزایی و مشارکت جمعی، طرح‌های ماندگاری در حوزه خدمات عمومی، بهداشتی و درمانی اجرا کنند تا آثار فعالیت‌های اقتصادی این بخش علاوه بر حوزه تولید و اشتغال، در بهبود کیفیت زندگی مردم شهرستان نیز نمایان شود.

آنچه از مجموع مباحث این نشست برمی‌آید، این است که گرمسار برای تبدیل شدن از قطب استخراج نمک به قطب فرآوری و تولید محصولات متنوع معدنی، به نقشه راهی مشخص و قابل ارزیابی نیاز دارد؛ نقشه‌ای که در آن مسئولیت معدن‌داران، انجمن صنفی و دستگاه‌های اجرایی به‌روشنی تعریف شود و موضوعاتی مانند توسعه فناوری، تأمین زیرساخت، بازاریابی، صادرات و رعایت الزامات محیط‌زیستی به‌صورت هم‌زمان دنبال شود.

فرماندار گرمسار نیز با تأکید بر حمایت فرمانداری از تشکل صنفی و تسهیل فعالیت معدن‌داران، ابراز امیدواری کرد با انسجام بیشتر انجمن، مشارکت فعالان اقتصادی و همراهی دستگاه‌های اجرایی، صنعت نمک این شهرستان به جایگاه واقعی خود در اقتصاد کشور دست یابد؛ هدفی که تحقق آن می‌تواند سهم گرمسار را از یک مزیت بزرگ معدنی به مجموعه‌ای از فرصت‌های پایدار صنعتی، تجاری، گردشگری و اشتغال‌زایی ارتقا دهد.

/363/

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم