بانوان قشم؛ ستونهای پنهان ژئوپارک جهانی
سالهاست که زنان روستاهای قشم، بیآنکه عنوانی رسمی داشته باشند، میراثداران واقعی فرهنگ، هنر، صنایعدستی، آیینها و سبک زندگی این جزیره بودهاند.
بسیاری از گردشگرانی که امروز با چهره اصیل قشم آشنا میشوند، در حقیقت روایت این سرزمین را از زبان همین بانوان میشنوند؛ زنانی که با دستهای خود صنایعدستی میآفرینند، غذاهای محلی را زنده نگه میدارند و فرهنگ مهماننوازی جنوب را به نمایش میگذارند.
از همین رو، قرار گرفتن بانوان در اولویت آموزشهای ژئوپارک جهانی، تصمیمی هوشمندانه و آیندهنگرانه است. آموزش مفاهیم ژئوپارک، حفاظت از ژئوسایتها، مدیریت کسبوکارهای محلی و توانمندسازی اقتصادی، تنها به افزایش دانش افراد منجر نمیشود، بلکه زمینهساز شکلگیری نسلی خواهد شد که توسعه را در کنار حفاظت از طبیعت دنبال میکند.
بانوان قشمی در اولویت آموزشهای ژئوپارک جهانی
معاون فرهنگی، اجتماعی و گردشگری سازمان منطقه آزاد قشم از آغاز دورههای آموزشی آشنایی و بازآموزی مفاهیم ژئوپارکهای جهانی یونسکو با محوریت توانمندسازی بانوان و جوامع محلی جزیره قشم، خبر داد.
سید مهدی موسوی اجاق با بیان این مطلب، افزود: این دورهها با هدف افزایش آگاهی عمومی، تقویت مشارکت مردم در حفاظت از ژئوسایتها، توسعه گردشگری پایدار و حمایت از کسبوکارهای محلی برگزار میشود.
وی با تاکید بر نقش بانوان در حفظ فرهنگ بومی و توسعه فعالیتهای اقتصادی محلی اظهار کرد: بانوان قشمی از مهمترین ظرفیتهای ژئوپارک جهانی قشم هستند و توانمندسازی آنان در اولویت برنامههای آموزشی قرار دارد.
به گفته موسوی اجاق، نخستین دوره آموزشی با حضور 40 نفر از بانوان روستاهای توریان، کوشه و کاروان و با موضوع «توانافزایی مالی برای توسعه کسبوکارهای محلی» در روستای توریان برگزار شد.
معاون فرهنگی، اجتماعی و گردشگری سازمان منطقه آزاد قشم، گفت: این دورهها تا پایان سال برای بانوان، جوامع محلی و دانشآموزان مناطق مختلف جزیره با بهرهگیری از کارشناسان ژئوپارک و در راستای حفظ جایگاه جهانی ژئوپارک قشم و توسعه پایدار جزیره، برگزار میشود.
حفاظت موثرتر از میراث طبیعی با حضور فعالتر زنان
تجربه بسیاری از ژئوپارکهای موفق جهان نیز نشان داده است که هر جا زنان محلی در فرآیند تصمیمسازی و اجرای برنامهها نقش فعال داشتهاند، هم حفاظت از میراث طبیعی موفقتر بوده و هم درآمد حاصل از گردشگری به شکل عادلانهتری میان جامعه محلی توزیع شده است. قشم نیز میتواند با تکیه بر همین الگو، مسیر توسعه پایدار خود را با قدرت بیشتری ادامه دهد.
امروز آموزش بانوان قشمی، در واقع آموزش حافظان آینده ژئوپارک جهانی است. سرمایهگذاری بر دانش، مهارت و توان اقتصادی زنان، تنها به نفع خانوادهها نیست؛ بلکه به حفظ اعتبار جهانی ژئوپارک قشم، رونق گردشگری مسئولانه و تقویت اقتصاد بومی جزیره نیز کمک خواهد کرد.
آینده ژئوپارک جهانی قشم، بیش از هر چیز، به مردمانی وابسته است که با عشق از آن پاسداری میکنند و بانوان، بیشک، در خط مقدم این مسئولیت بزرگ قرار دارند.
ژئوپارک جهانی قشم، به عنوان نخستین ژئوپارک ثبت شده در خاورمیانه در شبکه جهانی یونسکو، فقط مجموعهای از پدیدههای زمینشناختی شگفتانگیز نیست، بلکه روایتی زنده از پیوند زمین، انسان، فرهنگ و زندگی بومی در یکی از خاصترین زیستبومهای ایران به شمار میرود.
از دره ستارگان و تنگه چاهکوه تا غار نمکدان، جنگلهای حرا و سواحل متفاوت جزیره، هر یک بخشی از یک منظومه طبیعی و فرهنگی هستند که اگر به درستی شناخته، معرفی و مدیریت شوند، میتوانند نه فقط گردشگر جذب کنند، بلکه الگوی تازهای از توسعه متوازن را در جنوب کشور شکل دهند.