کاهش تخصیص آب و قطعی برق، تهدید جدی برای تولید محصولات اساسی کشاورزی

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، کارشناسان اقتصادی معتقدند که اقدامات وزارت نیرو در خصوص کاهش میزان آب تخصیص یافته به بخش کشاورزی، در کنار چالش قطعی برق چاه‌های این بخش، تولید محصولات اساسی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. این وضعیت با اهداف تعیین شده در برنامه هفتم توسعه در تناقض بوده و نگرانی‌ها در خصوص تحقق خودکفایی در محصولات راهبردی را افزایش می‌دهد.

بر اساس آمار موجود، میزان مصرف آب در بخش کشاورزی که مقرر بود تا پایان برنامه هفتم توسعه به ۶۵ میلیارد متر مکعب کاهش یابد، با کاهش تخصیص از سوی وزارت نیرو مواجه شده است. این امر، در کنار قطعی برق، تولید محصولات کلیدی و استراتژیک کشور را با چالش‌های جدی روبرو ساخته است.

جعفر گوهرکانی، معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، تأکید کرده است که سیاست‌گذاری‌های کلان این وزارتخانه بر مبنای تکالیف قانونی برنامه هفتم، با همکاری بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه سامانه‌های نوین آبیاری پیش می‌رود. هدف اصلی، افزایش بهره‌وری در مصرف آب با توجه به میزان تخصیص یافته از سوی وزارت نیرو است.

با این حال، به گفته وی، کاهش تخصیص آب به خودی خود مانع توسعه سطح زیرکشت و افزایش تولید محصولات کشاورزی نبوده و با وجود محدودیت منابع آبی و خشکسالی‌ها، پروژه‌های آب و خاک پیشرفت‌های قابل توجهی داشته‌اند که منجر به افزایش تولید در اراضی آبی شده است.

امیر هدایتی، مدیرکل دفتر امور آب وزارت جهاد کشاورزی، به خسارات قابل توجهی که به محصولات کشاورزی وارد شده اشاره کرده و میزان دقیق این خسارات را ۹ تا ۱۰ میلیون تن با ارزشی بالغ بر ۳۵۰ همت برآورد کرده است. وی همچنین بیان داشت که تأمین برق بخش کشاورزی همچنان تابعی از توانمندی کشور در تولید حامل‌های انرژی است و تا زمان رفع ناترازی انرژی، این بخش همچنان تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

هدایتی راهکارهایی نظیر احداث نیروگاه‌های خورشیدی مجاور چاه‌های کشاورزی و بهینه‌سازی منصوبات چاه‌ها را برای کاهش وابستگی تولیدات کشاورزی به ناترازی برق، در دستور کار قرار داده است. این اقدامات با همکاری بخش خصوصی می‌تواند به کاهش وابستگی بخش کشاورزی به نوسانات برق کمک کند.

وی در تشریح دلایل عدم رعایت برنامه هفتم در خصوص تخصیص آب به بخش کشاورزی، توضیح داد که اگرچه برنامه هفتم سنجه‌های مشخصی برای تخصیص آب به این بخش دارد، اما خشکسالی و تنش‌های اقلیمی شدید به صورت لحظه‌ای بر میزان برداشت محصولات تأثیر گذاشته و این موضوع خارج از برنامه وزارت جهاد و وزارت نیرو است. کاهش بارندگی‌ها منجر به چالش در آب‌های سطحی و کسری در آب‌های زیرزمینی شده است.

علیقلی ایمانی، مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران، هشدار داده است که هرگونه حرکت خارج از برنامه، موجب کاهش تولید ملی و افزایش وابستگی به واردات محصولات اساسی از کشاورزان خارجی خواهد شد. وی سوخت را موتور محرکه کشاورزی دانسته و به مصرف بالای گازوئیل در تراکتورها اشاره کرده است. ایمانی همچنین به هدررفت آب در اثر کشاورزی سنتی و نیاز به توسعه سامانه‌های نوین آبیاری و تحویل حجمی آب به بخش کشاورزی برای تحقق اهداف تأکید کرده است.