کشاورزی فراسرزمینی؛ راهکاری برای تنوعبخشی به تولید و تضمین امنیت غذایی
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، کارشناسان معتقدند با توجه به محدودیت منابع آبی و خاکی کشور، تغییرات اقلیمی و رشد جمعیت، سرمایهگذاری در حوزه کشاورزی فراسرزمینی باید در اولویت قرار گیرد. این رویکرد به عنوان راه حلی برای تامین امنیت غذایی پایدار و احیای منابع آبی قلمداد میشود.
در سطح جهانی، کشاورزی فراسرزمینی با بیش از ۸۰ میلیون هکتار سطح زیر کشت، توسط کشورهای توسعهیافتهای چون آمریکا، چین و ژاپن و همچنین کشورهای عربی همچون عربستان و امارات مورد توجه جدی قرار گرفته است. هرچند ایران از سال ۱۳۹۵ کشت فراسرزمینی را در دستور کار قرار داده، اما سطح فعالیت در این زمینه همچنان محدود است. با این حال، برنامه هفتم توسعه، هدفگذاری دستیابی به دو میلیون هکتار سطح کشت فراسرزمینی را در راستای تضمین امنیت غذایی پایدار دنبال میکند.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که با توجه به محدودیتهای منابع آب و خاک ایران، استفاده از ظرفیت کشورهایی که از منابع و فناوریهای مناسبی برخوردارند، از طریق توسعه کشاورزی فراسرزمینی و سرمایهگذاری مشترک، باید به یکی از ارکان اصلی دیپلماسی کشاورزی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود. این امر مستلزم گنجاندن موضوع استفاده از ظرفیت تولیدی و منابع سایر کشورها در مذاکرات اقتصادی با شرکای بینالمللی است.
ارسلان قاسمی، مشاور رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، کشت فراسرزمینی را فعالیتی رو به رشد در جهان توصیف کرد و کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین را نمونههای موفقی در این زمینه دانست. وی تصریح کرد که کشت فراسرزمینی واقعی، مستلزم کشت و دامپروری در اقلیمهای مناسب در کشورهای دیگر و واردات محصول نهایی به کشور است و با سرمایهگذاری ایرانیان در خارج از کشور که محصول آن الزاماً وارد نمیشود، تفاوت دارد. وی همچنین بر لزوم حمایت وزارتخانههای جهاد کشاورزی و صنعت، معدن و تجارت و فراهمسازی زیرساختهای لازم برای این امر تاکید کرد.
قاسمی پیشبینی کرد که با توجه به اهمیت خودکفایی و ارتقای ضریب امنیت غذایی، امکان تحقق کشاورزی فراسرزمینی در سطح بیش از دو میلیون هکتار تا پایان برنامه هفتم وجود دارد. این در حالی است که در حال حاضر، سهم کشاورزی فراسرزمینی کمتر از یک درصد است.
سید فخرالدین عامریان، رئیس انجمن کشاورزی فراسرزمینی، با اشاره به شروع این رویکرد در دهههای گذشته توسط دیگر کشورها، بیان داشت که ایران از سال ۱۳۹۱ بخشنامهای در این خصوص صادر کرده، اما پیشرفت ملموسی حاصل نشده است. وی بر لزوم ارائه تسهیلات دولتی و اجازه ورود محصولات کشاورزی تولیدی به کشور تاکید کرد و گفت که کشاورزی فراسرزمینی، ضمن ایجاد اطمینان از تولید و تامین غذای مورد نیاز در شرایط تحریم، میتواند ۱۰ درصد صرفهجویی ارزی به همراه داشته باشد.
پیمان عالمی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی، توسعه کشاورزی فراسرزمینی را فرصتی برای کاهش وابستگی به واردات در بخشهای مختلف از جمله تامین کالاهای اساسی، دام و طیور دانست. وی از پیگیری وزیر جهاد کشاورزی و تلاش اتاق اصناف کشاورزی در این راستا خبر داد و با همکاری وزارت امور خارجه، برنامهریزیهای لازم در حال انجام است. هدف نهایی، دستیابی به خودکفایی و کاهش وابستگی به تامین کالاهای اساسی از خارج از مرزها است.
با توجه به تأثیرات تغییرات اقلیمی و خشکسالی در ایران و سایر نقاط جهان، کشت فراسرزمینی میتواند با فراهم آوردن زمینه افزایش تولیدات کشاورزی، به تامین محصولات مورد نیاز و ارتقای امنیت غذایی کشور کمک شایانی نماید.