گسترش طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های سوخت اضطراری به سراسر کشور؛ از تهران تا استان‌های مرزی
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، از برنامه‌ریزی برای تعمیم طرح شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت‌های اضطراری سوخت به سراسر کشور خبر داد. وی این اقدام را در راستای الزامات قانونی برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت و راهبرد ششم برنامه جامع تامین و تخصیص حامل‌های انرژی در شبکه حمل‌ونقل کشور عنوان کرد. هدف اصلی این برنامه، ایجاد امکان شناسه‌دار کردن هرگونه سوخت‌گیری برای خودروها و موتورسیکلت‌های شخصی است.
بر اساس این طرح، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران مکلف است شرایطی را فراهم آورد که ۹۵ درصد از سوخت‌گیری‌ها از طریق کارت هوشمند سوخت شخصی و تنها حداکثر پنج درصد از طریق کارت اضطراری جایگاه‌ها انجام پذیرد. باصفا با اشاره به اینکه فلسفه وجودی کارت اضطراری، پوشش پنج درصدی برای شرایط استثنایی مانند فراموشی، مفقودی یا خرابی کارت شخصی بوده است، تاکید کرد که عدم توجه به این سقف قانونی در گذشته، سهم سوخت‌گیری با کارت‌های اضطراری را به ۴۰ تا ۴۵ درصد افزایش داده بود. این روند نه تنها زمینه را برای عرضه خارج از شبکه فراهم می‌کرد، بلکه چالش نبود شفافیت را در خصوص میزان، مکان و هویت سوخت‌گیری‌کننده به همراه داشت.
وی جزئیات فرایند جدید سوخت‌گیری با کارت اضطراری را تشریح کرد و گفت: در سازوکار نوین، مرحله احراز هویت پیش از سوخت‌گیری الزامی شده است. در حال حاضر، در ۱۰۰ جایگاه عرضه سوخت شهر تهران، دستگاه‌های جدیدی راه‌اندازی شده‌اند که تمامی سوخت‌گیری‌ها با کارت اضطراری از طریق طرح شناسه‌دار کردن انجام می‌شود. در این روش، فرد با کشیدن کارت بانکی معتبر خود، پس از احراز هویت، میزان سوخت مورد نظر (از ۱۰ تا ۲۵ لیتر) را انتخاب و رمز کارت بانکی را وارد می‌کند. سپس دستگاه یک رسید حاوی رمز صادر کرده و پس از دریافت کارت اضطراری از جایگاه‌دار، متقاضی با وارد کردن رمز چهاررقمی روی رسید در نازل، سوخت‌گیری را انجام می‌دهد. کل فرایند احراز هویت و دریافت توکن در کمتر از ۱۰ ثانیه به اتمام می‌رسد.
باصفا آمار عملکرد این طرح در جایگاه‌های منتخب تهران را نیز ارائه داد و اعلام کرد که طی یک هفته، ۸۴۵ هزار و ۳۸۶ استعلام توکن در سامانه ثبت شده که ۷۳۵ هزار تراکنش به پرداخت و سوخت‌گیری قطعی منجر شده و در مجموع حدود ۱۷.۵ میلیون لیتر بنزین از طریق این ووچرها به فروش رسیده است. وی همچنین به عدم تطابق مالکیت خودرو با کارت بانکی در مرحله کنونی اشاره کرد و گفت که تنها احراز هویت صاحب کارت بانکی ملاک عمل است و شهروندان می‌توانند با هر کارت بانکی معتبری، سوخت‌گیری کنند.
مدیر سامانه هوشمند سوخت به چالش‌های پیشین مدیریت کارت‌های اضطراری پرداخت و بیان داشت که محدودیت سقف ۲۵۵ تراکنش در شبانه‌روز برای هر کارت اضطراری، موجب معطلی مسافران در جاده‌ها و مسیرهای طولانی می‌شد. همچنین، در برخی موارد نادر، زمینه سوءاستفاده یا دریافت مبالغ اضافی فراهم می‌شد. باصفا تاکید کرد که در طرح جدید، سهمیه استفاده از کارت اضطراری به کد ملی افراد متصل شده و هر شهروند می‌تواند بدون دغدغه اتمام ظرفیت کارت جایگاه، سوخت مورد نیاز خود را دریافت کند. این امر به شهروندان امکان می‌دهد تا سهمیه نرخ اول و دوم کارت شخصی خود را برای سفرهای طولانی‌تر ذخیره کرده و در مراجعات عادی، شفاف و آسان از سهمیه اختصاص‌یافته در بستر کارت اضطراری بهره‌مند شوند.
وی همچنین به قابلیت سیاست‌گذاری برخط در این سامانه اشاره کرد و گفت که در گذشته، امکان اعمال سیاست‌های حمایتی یا کنترلی برای خودروهای امدادی، خدماتی یا تاکسی‌های اینترنتی به دلیل بی‌نام بودن تراکنش‌ها وجود نداشت. اما اکنون می‌توان بر اساس پیمایش یا نیاز خدماتی، سهمیه گروه‌های هدف را به‌صورت برخط مدیریت کرد. باصفا تجربه مدیریت عرضه سوخت در دوران جنگ تحمیلی را یادآور شد و تاکید کرد که با اتصال تراکنش‌های سوخت به تراکنش‌های بانکی و کد ملی، توزیع عادلانه سوخت تضمین شده و امکان شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف و جلوگیری از قاچاق فراهم شده است.
در نهایت، باصفا تاکید کرد که طرح شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت اضطراری مورد تایید و حمایت کامل دولت، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و نهادهای نظارتی است و پس از تکمیل پوشش در شهر تهران، اولویت بعدی اجرای طرح در کل استان تهران خواهد بود. برخی مناطق و استان‌ها نیز به دلیل مزایای آشکار این پروژه برای رفاه مردم، داوطلب اجرای سریع‌تر آن در شهرهای خود شده‌اند.