داده‌های منتشر شده نشان می‌دهد استان‌های کرمان، فارس، خراسان رضوی، تهران و اصفهان نه تنها در صدر جدول مصرف آب‌های زیرزمینی قرار دارند، بلکه بیشترین وسعت مناطق مستعد فرونشست را نیز به خود اختصاص داده‌اند. این همزمانی، مدیریت منابع آبی و برنامه‌ریزی برای کاهش مخاطرات زیست‌محیطی را امری حیاتی می‌سازد.

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، علی بیت‌اللهی، عضو مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با تحلیل مصرف آب‌های زیرزمینی در حوزه‌های مختلف کشاورزی، شرب، صنعت و آبیاری فضای سبز در استان‌های کشور، به نتایج قابل تاملی دست یافته است. این یافته‌ها، راهنمایی‌های ارزشمندی برای مدیریت منابع آبی و کاهش ریسک پدیده فرونشست زمین ارائه می‌دهند.

در بررسی کلی، استان‌های کرمان، فارس، خراسان رضوی، تهران و اصفهان به ترتیب بیشترین حجم مصرف آب‌های زیرزمینی را در سراسر کشور دارند. این در حالی است که همین استان‌ها، بخش قابل توجهی از مناطق مستعد فرونشست را نیز در بر گرفته‌اند؛ موضوعی که ضرورت اتخاذ تدابیر ویژه را دوچندان می‌کند.

بر اساس این گزارش، سهم بخش کشاورزی در مصرف آب زیرزمینی در استان‌های کرمان، فارس، خراسان رضوی، اصفهان و خوزستان بیش از سایرین است. این اولویت‌بندی در بخش تامین آب شرب نیز تا حدودی تغییر می‌کند و استان‌های تهران، فارس، خراسان رضوی، کرمان و البرز در صدر این فهرست قرار می‌گیرند.

حتی در بخش آبیاری فضای سبز، استان‌هایی نظیر تهران، اصفهان، فارس، یزد و خراسان رضوی بیشترین میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی را دارند. در حوزه صنعت نیز، استان‌های کرمان، تهران، خراسان رضوی، قزوین و فارس در میان مصرف‌کنندگان عمده آب‌های زیرزمینی قرار دارند.

بیت‌اللهی با تاکید بر ارتباط مستقیم تمرکز جمعیت با مدیریت منابع آبی و خطر فرونشست، به ویژه در استان‌های تهران و البرز اشاره کرد. وی خاطرنشان ساخت که در این دو استان، به ترتیب حدود ۳۹.۵ و ۳۶ درصد از مصرف آب زیرزمینی صرف تامین آب شرب می‌شود. این امر، تمرکز جمعیتی را به عنوان یکی از پارامترهای کلیدی در برنامه‌ریزی‌ها برای کاهش مخاطرات فرونشست و تدوین مقررات مرتبط با آن قلمداد می‌کند.

در نهایت، بررسی توزیع مصرف آب زیرزمینی در بخش‌های گوناگون، نشان‌دهنده لزوم توجه همه‌جانبه به الگوی مصرف در تمام بخش‌ها، به‌ویژه در استان‌های با وسعت بالای مناطق فرونشستی است. اصلاح شیوه‌های مصرف و مدیریت کارآمد منابع آبی، به خصوص با در نظر گرفتن نیازهای جمعیتی در استان‌های پرتراکم، گامی اساسی در جهت کاهش مخاطرات پدیده فرونشست زمین محسوب می‌شود.

©‌ مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی