معاون رئیس‌کل دادگستری البرز گفت: کارشناس باید در برابر ملاحظات شخصی و منفعت مالی، استقلال خود را حفظ کنند.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از کرج، احمد نوروزی، معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز امروز در مراسم تحلیف کارآموزان کارشناسی مرکز کارشناسان رسمی دادگستری استان ضمن عرض تسلیت ایام سوگواری شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) با اشاره به جایگاه و ویژگی‌های شخصیتی آن حضرت گفت: حضرت فاطمه زهرا(س) ویژگی‌های برجسته‌ای داشتند که از جمله آن‌ها می‌توان به مسئولیت‌پذیری در عرصه‌های مختلف، حضور به‌موقع و موقعیت‌شناسی اشاره کرد.

وی مطرح کرد: ایشان با رعایت عفت و تمام مسائل مربوط به آن، هر جا احساس می‌کردند باید از حق دفاع کنند، وارد میدان می‌شدند؛ چه در کوچه و چه در مسجد. همچنین در ولایت‌مداری و امام‌شناسی جایگاه برجسته‌ای داشتند و هر جا امامشان دستور می‌دادند یا ایشان امام را در محاصره بدسیرتان می‌دیدند، برای دفاع وارد میدان می‌شدند. امیدواریم بتوانیم میراث‌دار آن حضرت بوده و در هر مسئولیت و جایگاهی که قرار می‌گیریم، مدافع حق و حقیقت باشیم.

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز با تأکید بر ضرورت الگوگیری از سیره حضرت فاطمه زهرا(س) اذعان کرد: کارشناسی رسمی حرفه‌ای است که در آن دانش تخصصی در خدمت عدالت قرار می‌گیرد و تخصص زمانی ارزش حقیقی خود را پیدا می‌کند که با تعهد، استقلال، صداقت و امانت‌داری همراه باشد. یکی از مهم‌ترین وظایف دستگاه قضایی کشف حقیقت و احقاق حق است.

نوروزی ادامه داد: در بسیاری از پرونده‌های مطرح‌شده در دادگستری، دستیابی به حقیقت صرفاً از طریق بررسی اسناد، استماع اظهارات طرفین یا تحلیل حقوقی موضوع امکان‌پذیر نیست و گاهی تشخیص حقیقت به دانش مهندسی، پزشکی، حسابداری، امور مالی، ارزیابی املاک، فناوری اطلاعات، کشاورزی، امور ثبتی و ده‌ها رشته تخصصی دیگر نیاز دارد. در چنین شرایطی کارشناس رسمی به‌عنوان صاحب‌نظر و متخصص به یاری دستگاه قضایی می‌آید.

وی بیان کرد: قاضی در مقام رسیدگی ممکن است با موضوعی مواجه شود که ابعاد پیچیده فنی و تخصصی دارد و در این شرایط، نظر کارشناسی می‌تواند چراغی برای روشن شدن ابعاد ناشناخته موضوع باشد. نظریه صحیح کارشناسان می‌تواند از بال‌های پرواز و ترقی یک قاضی در مسیر رسیدگی و صدور رأی باشد. قانون‌گذار نیز با پیش‌بینی نهاد کارشناسی، نقش و جایگاه آن را در فرآیند دادرسی به رسمیت شناخته و در قانون به این موضوع تصریح شده است.

سوگند کارشناسان، عهدی در برابر وجدان و قانون

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز با اشاره به اینکه کارشناسی صرفاً ارائه یک نظر تخصصی نیست، بلکه ارائه نظری مستدل، مستند، منطبق با واقعیت و قابل ارزیابی است، تأکید کرد: کارشناس رسمی باید بداند گزارشی که ارائه می‌کند ممکن است در سرنوشت یک دعوای مالی، اعتبار یک سند، حقوق مالکانه اشخاص، آینده یک خانواده یا حتی آزادی و حیثیت یک انسان تأثیرگذار باشد.

نوروزی با اشاره به حضور اخیر خود به همراه رئیس‌کل دادگستری استان در همایشی برای معرفی و تجلیل از کارشناسی‌های برتر در کانون کارشناسان رسمی گفت: در آن مراسم، رئیس‌کل دادگستری به‌صراحت تأکید کردند که اگر قرار است حق و باطل از یکدیگر تفکیک شود، این موضوع تنها در آرای صادرشده از سوی قضات نمود پیدا نمی‌کند، بلکه نظریه کارشناس نیز در آن تأثیرگذار است، بنابراین تصور نکنید که صرفاً قاضی مسئولیت پاسخگویی دارد.

وی با بیان اینکه شما کارشناسان نیز بدنه تمام‌عیار دستگاه قضایی هستید و با اشاره به سوگند حرفه‌ای کارشناسان رسمی عنوان کرد: امروز شما سوگند یاد می‌کنید اما سوگند حرفه‌ای صرفاً یک عبارت تشریفاتی نیست، بلکه عهدی میان انسان و وجدان خویش و تعهدی در برابر قانون، جامعه و نظام عدالت است. امانت‌داری از جمله ارزش‌های بنیادین اخلاقی و اجتماعی در فرهنگ اسلامی بوده و خداوند در قرآن کریم نیز به موضوع امانت‌داری انسان اشاره کرده است.

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز با بیان اینکه کارشناس رسمی نیز از مصادیق مهم امانت‌داری است و اطلاعات، اسناد، واقعیت‌ها و موضوعاتی که در اختیار کارشناس قرار می‌گیرد، همگی امانت محسوب می‌شوند، اظهار کرد: در حرفه کارشناسی گاهی یک کلمه، عدد، محاسبه یا نتیجه‌گیری می‌تواند سرنوشت یک پرونده را تغییر دهد؛ از این رو کارشناس باید در برابر هرگونه ملاحظه شخصی، فشار بیرونی، منفعت مالی یا رابطه غیرحرفه‌ای، استقلال خود را حفظ کند.

نوروزی بیان کرد: بنده به‌عنوان رئیس یکی از شعب محکمه انتظامی، پرونده‌های کارشناسان را به‌صورت مستقیم مشاهده می‌کنم و در این زمینه تأکید دارم که سوگند کارشناس یعنی ترجیح حقیقت بر منفعت، عدالت بر مصلحت شخصی و وجدان بر هرگونه فشار. همه مسئولیت‌ها نیازمند ادای سوگند نیستند اما برخی مسئولیت‌ها به دلیل اهمیت و حساسیت جایگاه، با سوگند همراه شده‌اند که قضاوت، وکالت، کارشناسی و برخی مناصب مهم دولتی از جمله این مسئولیت‌ها هستند.

کارشناسان حافظ حقوق، آبرو و اسرار مردم باشند

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز با اشاره به اینکه بنابراین جایگاه کارشناسی از قوام و اهمیت بالایی برخوردار است و کارشناسان باید به مسئولیتی که پذیرفته‌اند، توجه داشته باشند، استقلال و بی‌طرفی، صداقت و تخصص را از اصول مهم فعالیت کارشناسان رسمی دانست و با تأکید بر ضرورت استدلال در نظریات کارشناسی خاطرنشان کرد: گزارش کارشناس باید روشن، دقیق، مستدل و قابل‌فهم باشد.

وی با بیان اینکه صرف اعلام نتیجه کافی نیست، بلکه لازم است مسیر رسیدن به نتیجه، مبانی فنی، مستندات، روش بررسی و محاسبات به‌گونه‌ای بیان شود که مرجع قضایی بتواند آن را ارزیابی کند، افزود: نظریه‌ای که مستدل باشد، امکان بررسی و نقد علمی را فراهم می‌کند و اعتماد به فرآیند کارشناسی را افزایش می‌دهد. رعایت حدود صلاحیت نیز از موضوعات بسیار مهم است و هر کارشناس باید در محدوده دانش، تخصص و صلاحیت حرفه‌ای خود اظهارنظر کند.

نوروزی تصریح کرد: همان‌طور که بنده در 26 سال فعالیت قضایی خود حافظ جان، مال، آبرو، حیثیت و ناموس مردم بوده‌ام، شما کارشناسان نیز در مسئولیت خود باید حافظ این مسائل مهم باشید. کارشناس رسمی در جریان انجام مأموریت ممکن است به اطلاعات خصوصی، مالی، خانوادگی یا تجاری اشخاص دسترسی پیدا کند، بنابراین حفظ این اطلاعات، رعایت حریم خصوصی و برخورد محترمانه با اصحاب پرونده از الزامات اخلاق حرفه‌ای است.

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز با اشاره به تجربیات خود در دادگاه عالی انتظامی کارشناسان تصریح کرد: در این مرجع با موارد متعددی مواجه می‌شوم که ضرورت توجه کارشناسان به این اصول را نشان می‌دهد. کارشناس رسمی همان‌گونه که در تنظیم نظریه خود دقیق است، باید در رفتار و گفتار نیز متین، منصفانه و مسئولانه عمل کند. کاهش اطاله دادرسی و افزایش کیفیت رسیدگی از موضوعات مورد تأکید رئیس قوه قضائیه و رئیس‌کل دادگستری البرز است.

وی با بیان اینکه در تمام مناسبات قضایی باید تلاش شود اطاله دادرسی به حداقل برسد چراکه این موضوع یکی از معضلاتی است که مردم با آن مواجه هستند، مطرح کرد: بخشی از اطاله دادرسی می‌تواند ناشی از فرآیند کارشناسی باشد. عدم رعایت اصول صحیح کارشناسی و ارسال نکردن به‌موقع نظریات در مواعد مقرر می‌تواند موجب طولانی شدن روند رسیدگی شود. کارشناسی دقیق، به‌موقع و مستدل می‌تواند نقش مؤثری در تحقق این هدف داشته باشد.

تأخیر و نقص گزارش کارشناسی، عامل اطاله دادرسی

نوروزی افزود: در مقابل، گزارش ناقص، ابهام در نتیجه‌گیری، پاسخ ندادن به پرسش‌های مرجع ارجاع‌کننده یا تأخیر غیرموجه در ارائه نظریه ممکن است موجب ارجاع مجدد، افزایش هزینه‌های دادرسی و طولانی شدن رسیدگی شود و حتی سال‌ها اطاله دادرسی به دنبال داشته باشد. کارشناسان باید نسبت به چند موضوع در انجام مأموریت‌های تخصصی خود، اهتمام داشته باشند که یکی رعایت دقیق مواعد قانونی و زمان‌بندی مأموریت‌های کارشناسی است.

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز با اشاره به اینکه کارشناسان باید در چارچوب مهلت‌های تعیین‌شده اقدام کنند و نظریات خود را در موعد مقرر ارائه دهند، اضافه کرد: دوم، استفاده از روش‌های علمی، ابزارهای نوین و فناوری‌های روز در بررسی موضوعات تخصصی است تا فرآیند کارشناسی با دقت و کیفیت بیشتری انجام شود و سوم، مستندسازی دقیق اقدامات، مشاهدات و محاسبات است.

وی با بیان اینکه تمام مراحل بررسی و اقداماتی که کارشناس برای رسیدن به نتیجه انجام می‌دهد باید به‌صورت دقیق مستند شود، ادامه داد: چهارم، توجه به دستورات و پرسش‌های مرجع قضایی ارجاع‌کننده است. قاضی باید دستور روشن و مشخصی صادر کند تا کارشناس بتواند نظر مناسبی ارائه دهد. تمام شقوق و موارد موردنظر باید به‌روشنی مشخص شود تا کارشناس بداند دقیقاً چه موضوعی از او خواسته شده است.

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز اذعان کرد: اینکه قاضی، بازپرس، دادرس، رئیس محکمه یا دادگاه تجدیدنظر چه موضوعی را از کارشناس مطالبه می‌کند، بسیار مهم است و باید به‌صورت شفاف مشخص باشد تا هم عدالت رعایت شود و هم رأی شایسته‌ای صادر شود. پنجم، تعامل حرفه‌ای و سازنده با قضات و مدیران قضایی است که می‌تواند در بهبود فرآیند کارشناسی و رسیدگی به پرونده‌ها مؤثر باشد.

نوروزی با اشاره به مسئولیت مرکز کارشناسان رسمی قوه قضائیه در ارتقای صلاحیت حرفه‌ای کارشناسان، نظارت بر عملکرد آنان، توسعه آموزش‌های تخصصی و تقویت فرهنگ مسئولیت‌پذیری اظهار کرد: مرکز کارشناسان رسمی استان البرز با مدیریت آقای جمال‌پور و همراهی سایر اعضا، یکی از بهترین مراکز است و این موضوع برای کارشناسانی که امروز به این مجموعه وارد می‌شوند، افتخار بزرگی است که از شاگردان و همراهان این مجموعه باشند.

عدالت نباید تحت تأثیر روابط غیرحرفه‌ای قرار گیرد

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز با تأکید بر اینکه اعتماد، مهم‌ترین سرمایه کارشناسان رسمی است، اظهار کرد: سرمایه اصلی کارشناس رسمی صرفاً مدرک تحصیلی، سابقه کار یا حتی عنوان حرفه‌ای او نیست، بلکه سرمایه اصلی وی اعتماد است؛ اعتماد قاضی به نظریه کارشناس، اعتماد مردم به سلامت فرآیند کارشناسی و اعتماد جامعه به اینکه در مسیر رسیدگی قضایی، حقیقت قربانی منفعت و عدالت تحت تأثیر روابط غیرحرفه‌ای قرار نمی‌گیرد.

وی خاطرنشان کرد: این اعتماد به‌آسانی به دست نمی‌آید، اما ممکن است با یک گزارش غیرمستند، یک اظهارنظر جانب‌دارانه یا یک تخلف حرفه‌ای آسیب ببیند، بنابراین هر کارشناس رسمی باید همواره از خود بپرسد که آیا نظریه‌ای که ارائه می‌کنم بر پایه حقیقت است؟ آیا اگر این گزارش درباره حقوق خودم یا خانواده‌ام بود، باز هم همین نظریه را ارائه می‌کردم؟ آیا می‌توانم در برابر وجدان خود، قانون و خداوند متعال از این نظریه دفاع کنم؟

نوروزی افزود: اگر پاسخ این پرسش‌ها مثبت باشد، می‌توان اطمینان داشت که مسیر کارشناسی در جهت عدالت و حق‌مداری قرار دارد. امروز شما وارد عرصه‌ای می‌شوید که در آن دانش، مسئولیت و اخلاق باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. جامعه از شما انتظار دارد متخصصانی دقیق، انسان‌هایی منصف، افرادی مستقل و امینانی قابل‌اعتماد باشید. عدالت مجموعه‌ای از اقدامات درست و مسئولانه است که از کشف حقیقت آغاز می‌شود و با اجرای حق به نتیجه می‌رسد.

معاون قضایی رئیس‌کل دادگستری استان البرز گفت: کارشناس رسمی در این مسیر جایگاهی ممتاز و نقشی تعیین‌کننده دارد. امیدوارم با توکل به خداوند متعال، پایبندی به قانون، رعایت اخلاق حرفه‌ای و تلاش مستمر برای ارتقای دانش تخصصی، بتوانید منشأ خدمات ارزشمند برای دستگاه قضایی، مردم شریف و نظام مقدس جمهوری اسلامی باشید. مجدد به کارشناسانی که امروز مفتخر به ادای سوگند حرفه‌ای شدند، تبریک عرض می‌کنم.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم