بازار سرمایه به عنوان یکی از ستون‌های اصلی تأمین مالی اقتصاد، برای تحقق نقش خود به اعتماد عمومی، شفافیت اطلاعات و سلامت معاملات نیازمند است. در این میان، سوت‌زنی یا گزارشگری ناهنجاری‌ها به عنوان مکانیزمی از نظارت مردمی، نقشی کلیدی در شناسایی تخلفات، پیشگیری از فساد و حفظ حقوق سرمایه‌گذاران ایفا می‌کند. این اقدام مستند، که مغایرت رفتارها و فعالیت‌ها با قوانین را گزارش می‌دهد، از بروز زیان‌های گسترده جلوگیری کرده و مانع از تبدیل تخلفات جزئی به بحران‌های بزرگ‌تر می‌شود. در بازاری با حجم بالای معاملات و تنوع بازیگران، نظارت صرفاً سازمانی و اتکا به امکانات نهاد ناظر به تنهایی کافی نیست.
بهاره شفیع‌زاده، رئیس اداره دیده‌بان سلامت بازار سرمایه، با اشاره به افزایش گزارش‌های دریافتی از فعالان بازار سرمایه، اعلام کرد که این اداره مسئولیت دریافت گزارش‌ها در چهار حوزه تخصصی بازار، ناشران، نهادهای مالی و فضای مجازی را بر عهده دارد. وی افزود که از ابتدای سال تاکنون، تعداد قابل توجهی گزارش دریافت شده که نشان‌دهنده افزایش اعتماد عمومی به سامانه و تقویت فرهنگ سوت‌زنی است. تمامی گزارش‌ها بررسی و پیگیری می‌شوند و اقدامات لازم از جمله اصلاح رویه‌ها، اقدامات نظارتی و در موارد حاد، تشکیل پرونده‌های تخلفاتی صورت می‌گیرد.
توسعه فرهنگ گزارشگری ناهنجاری مستلزم ایجاد انگیزه و اطمینان برای گزارشگران است. صرف دعوت مردم به همکاری کافی نیست؛ بلکه باید سازوکارهایی برای حمایت از گزارشگران و جبران بخشی از ریسک و هزینه‌های آنان وجود داشته باشد. شفیع‌زاده توضیح داد که بر اساس مصوبه ششم اسفند ۱۳۹۸ شورای عالی بورس، پاداش گزارش‌دهندگان بین ۱۰ تا ۳۰ درصد مبلغ اخذشده از متخلفان یا منافع حاصل از جلوگیری از ضرر و زیان تعیین شده بود و سقف اولیه آن ۲ میلیارد ریال بود. با توجه به نرخ تورم و با هدف افزایش انگیزه، شورای عالی بورس و اوراق بهادار در آبان‌ماه ۱۴۰۵ سقف پاداش گزارشگران را از ۲ میلیارد ریال به ۱۰ میلیارد ریال افزایش داد. وی همچنین اعلام کرد که تاکنون هشت گزارشگر ناهنجاری حدود ۸.۵ میلیارد ریال پاداش دریافت کرده‌اند که مربوط به دوره پیش از افزایش سقف پاداش است.
اهمیت سوت‌زنی برای بازار سرمایه فراتر از شناسایی و برخورد با متخلفان است و شامل سه کارکرد اساسی می‌شود: نخست، کارکرد پیشگیرانه که با افزایش احتمال شناسایی تخلفات، هزینه ارتکاب رفتارهای غیرقانونی را بالا می‌برد. دوم، افزایش شفافیت و تقارن اطلاعاتی با گزارش به‌موقع تخلفاتی مانند دستکاری قیمت، انتشار اطلاعات خلاف واقع و سوءاستفاده از اطلاعات نهانی. سوم، تقویت اعتماد عمومی؛ زیرا سرمایه‌گذاران زمانی با اطمینان بیشتری فعالیت می‌کنند که بدانند تخلفات قابل گزارش، بررسی و برخورد هستند. البته سوت‌زنی مکمل نظارت حرفه‌ای سازمان بورس است و گزارش‌های مردمی سرنخ‌های ارزشمندی فراهم می‌کنند، اما بررسی مستندات و اتخاذ تصمیم نهایی همچنان بر عهده نهادهای تخصصی و قانونی است.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.