به گزارش بخش استانها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بیرجند، مزارع زعفران خراسان جنوبی این روزها میزبان کشاورزانی است که حاصل ماهها تلاش خود را در فصل کوتاه برداشت جمعآوری میکنند. از قائنات و زیرکوه تا فردوس و درمیان، گلهای بنفش زعفران به ثمر نشستهاند تا بار دیگر ظرفیت اقتصادی طلای سرخ در یکی از مهمترین قطبهای تولید این محصول در کشور نمایان شود.
زعفران خراسان جنوبی سالهاست به دلیل عطر، رنگ و کیفیت مطلوب، جایگاه ویژهای در بازارهای داخلی و خارجی دارد. این استان از نظر سطح زیرکشت و میزان تولید، دومین قطب تولید زعفران کشور به شمار میرود و ظرفیت قابل توجهی برای توسعه تولید، افزایش بهرهوری و گسترش صادرات دارد؛ با این حال، آنچه امروز بیش از هر موضوع دیگری ذهن تولیدکنندگان را به خود مشغول کرده، تناسب میان هزینههای تولید و درآمد حاصل از فروش محصول است.
16 هزار هکتار زیر کشت؛ سهم 23 هزار خانوار از طلای سرخ
محسن اسفندیاری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در گفت وگو با خبرنگار تسنیم از بیرجند، با اشاره به آغاز برداشت زعفران در استان اظهار کرد: برداشت این محصول از سطح 16 هزار هکتار از اراضی زیرکشت آغاز شده و خراسان جنوبی از نظر سطح زیرکشت و میزان تولید، دومین استان تولیدکننده زعفران کشور است و از نظر کیفیت، مرغوبترین زعفران دنیا در خراسان جنوبی تولید میشود و این ظرفیت، جایگاه ویژهای برای استان در بازار زعفران ایجاد کرده است.
وی با اشاره به نقش اقتصادی این محصول در معیشت خانوارهای روستایی بیان کرد: حدود 23 هزار و 500 خانوار در استان از تولید زعفران بهرهمند هستند و این محصول یکی از ظرفیتهای مهم اشتغال و درآمدزایی در بخش کشاورزی خراسان جنوبی محسوب میشود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی میانگین برداشت زعفران در استان را حدود چهار کیلوگرم در هر هکتار اعلام کرد و گفت: با بهرهگیری از روشهای علمی، فنی و ترویجی و اصلاح شیوههای تولید، امکان افزایش این میزان به 25 تا 30 کیلوگرم در هر هکتار وجود دارد.
اسفندیاری با بیان اینکه تولید زعفران خشک استان در سال جاری حدود 48.3 تن برآورد میشود، عنوان کرد: شهرستان قائنات با حدود چهار هزار و 998 هکتار، بیشترین سطح زیرکشت زعفران استان را به خود اختصاص داده است.

برداشت در چند ساعت؛ هزینهکرد در تمام سال
برداشت زعفران برخلاف بسیاری از محصولات کشاورزی، به بازه زمانی محدودی وابسته است. گلهای زعفران باید در ساعات اولیه صبح و پیش از تابش شدید آفتاب چیده شوند تا کیفیت و ویژگیهای مطلوب خود را حفظ کنند. پس از آن نیز مرحله جداسازی کلالههای قرمز، خشککردن و نگهداری محصول آغاز میشود؛ مراحلی که هرگونه تأخیر یا بیدقتی در آنها میتواند بر کیفیت و ارزش اقتصادی محصول اثر بگذارد.
در واقع، زعفران محصولی است که ارزش نهایی آن تنها به میزان برداشت وابسته نیست، بلکه انتخاب پیاز سالم، مدیریت تغذیه و آبیاری، زمان برداشت، سرعت جداسازی کلالهها و رعایت اصول بهداشتی در فرآوری، همگی در کیفیت و قیمت نهایی آن نقش دارند.
در کنار این مراحل، تأمین نیروی کار نیز یکی از هزینههای مهم زعفرانکاران است. بخش قابل توجهی از عملیات برداشت و پاککردن گلها به نیروی انسانی وابسته است و افزایش هزینه دستمزد میتواند سهم قابل توجهی از درآمد کشاورز را به خود اختصاص دهد.

زعفرانکاران زیر فشار هزینهها؛ فاصله تولید تا سودآوری
برای کشاورزان خراسان جنوبی، فصل برداشت تنها زمان جمعآوری محصول نیست؛ بلکه موعد محاسبه هزینههایی است که از ماهها قبل برای آمادهسازی و نگهداری مزارع پرداخت کردهاند. افزایش هزینه نهادههای کشاورزی، تأمین آب، دستمزد کارگران، نگهداری مزارع و نوسانات قیمت فروش، از جمله عواملی است که بر سود نهایی تولیدکنندگان تأثیر میگذارد.
از سوی دیگر، فاصله میان قیمت خرید محصول از کشاورز و قیمت عرضه آن در بازار مصرف، ضرورت ساماندهی زنجیره خرید و فروش زعفران را بیش از گذشته نمایان میکند. در چنین شرایطی، تقویت تعاونیهای تولیدی، توسعه مراکز خرید و ایجاد امکان عرضه مستقیم محصول میتواند به کاهش نقش واسطهها و افزایش سهم کشاورزان از ارزش نهایی زعفران کمک کند.
مسئله مهم دیگر، توسعه صنایع تبدیلی و واحدهای فرآوری و بستهبندی استاندارد در استان است. فروش محصول به شکل خام، فرصت بهرهمندی تولیدکنندگان از بخش مهمی از ارزش افزوده زعفران را محدود میکند؛ در حالی که فرآوری، بستهبندی حرفهای و بازاریابی هدفمند میتواند زمینه حضور مؤثرتر این محصول را در بازارهای داخلی و صادراتی فراهم کند.

افزایش عملکرد؛ ظرفیتی که هنوز محقق نشده است
یکی از مهمترین ظرفیتهای بخش زعفران خراسان جنوبی، امکان افزایش عملکرد مزارع از میانگین چهار کیلوگرم به 25 تا 30 کیلوگرم در هر هکتار است؛ هدفی که تحقق آن نیازمند برنامهریزی علمی، آموزش مستمر و حضور مؤثر کارشناسان کشاورزی در کنار تولیدکنندگان خواهد بود.
اصلاح و بهروزرسانی مزارع، استفاده از پیازهای سالم و استاندارد، مدیریت صحیح آبیاری، تغذیه متناسب با نیاز گیاه، کنترل اصولی علفهای هرز و آفات و رعایت زمان مناسب برداشت از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصول کمک کند.
البته افزایش بهرهوری تنها به بهبود روشهای کاشت و برداشت محدود نمیشود. توسعه فناوریهای نوین خشککردن، رعایت استانداردهای بهداشتی، بستهبندی مناسب و ایجاد شبکههای بازاریابی نیز باید بهعنوان حلقههای مکمل زنجیره تولید مورد توجه قرار گیرند.
در این میان، آموزش کشاورزان برای استفاده از روشهای جدید فرآوری و عرضه محصول با کیفیت استاندارد، میتواند به افزایش قدرت رقابت زعفران خراسان جنوبی در بازارهای داخلی و خارجی کمک کند.

از مزرعه تا بازارهای جهانی؛ ضرورت حفظ اعتبار زعفران خراسان جنوبی
با توجه به اینکه حدود 23 هزار و 500 خانوار در خراسان جنوبی از تولید زعفران بهرهمند هستند، آینده این محصول ارتباط مستقیمی با معیشت بخش قابل توجهی از جامعه روستایی استان دارد. از همین رو، حمایت از زعفرانکاران نباید تنها به زمان برداشت محدود شود، بلکه باید تمام مراحل تولید، فرآوری و فروش را در بر گیرد.
تأمین بهموقع نهادهها، کاهش هزینههای تولید، آموزش روشهای نوین کشاورزی، ایجاد سازوکارهای مناسب خرید توافقی و تضمینی متناسب با شرایط بازار، توسعه صنایع تبدیلی و تسهیل صادرات از جمله اقداماتی است که میتواند به پایداری تولید و افزایش درآمد کشاورزان کمک کند.
همچنین مقابله با عرضه زعفران تقلبی و بیکیفیت به نام محصول خراسان جنوبی و تقویت نشان تجاری این محصول، برای حفظ اعتبار آن در بازارهای داخلی و جهانی اهمیت ویژهای دارد.
اکنون که برداشت زعفران در خراسان جنوبی آغاز شده و تولید حدود 48.3 تن زعفران خشک برای سال جاری برآورد میشود، مسئله اصلی تنها میزان تولید نیست؛ بلکه چگونگی تبدیل این ظرفیت کشاورزی به درآمد پایدار برای تولیدکنندگان است.
بیتردید، جایگاه جهانی زعفران خراسان جنوبی با افزایش سطح زیرکشت بهتنهایی حفظ نخواهد شد. کاهش هزینههای تولید، افزایش بهرهوری، ساماندهی بازار فروش، توسعه فرآوری و حمایت واقعی از کشاورزان باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا طلای سرخ این استان، علاوه بر شهرت و اعتبار جهانی، سودآوری پایدار را نیز برای تولیدکنندگان خود به ارمغان بیاورد.





نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده میشود.
هنوز نظری منتشر نشده است.